Στις 28 Φεβρουαρίου, μια απρόσμενη «τσουνάμι» έφτασε στο νότιο Ιράν, ξεπερνώντας τα όρια της θάλασσας που γνωρίζουν οι ντόπιοι. Στις 10:45 το πρωί, ενώ τα κορίτσια της πρωτοβάθμιας σχολής Shajareh-Tayyebeh στην πόλη Minab βρίσκονταν στις τάξεις τους, μια στιγμιότυπο βίας ξεδιπλώθηκε χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Ένα βλήμα Tomahawk, ένα από τα πιο ακριβή όπλα στον κόσμο, εκτοξεύτηκε από αμερικανικό πολεμικό πλοίο, με στόχο ένα κοριτσίστικο δημοτικό σχολείο.
Το βλήμα εισέβαλε από την οροφή, προκαλώντας την κατάρρευση της δομής. Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα, ένα δεύτερο βλήμα χτύπησε την αυλή, όπου παιδιά που είχαν διαφύγει από τα συντρίμμια προσπαθούσαν να αναπνεύσουν μέσα σε σύννεφα σκόνης. Μια τρίτη έκρηξη ακολούθησε, σιωπώντας βίαια τη ζωή. Όταν η σκόνη καταλάγιασε, τα απομεινάρια ήταν τραγικά: καμένα βιβλία, σπασμένα θρανία, μικρά παπούτσια διάσπαρτα στο έδαφος και οι κραυγές απελπισμένων μητέρων που καλούσαν τα ονόματα των κοριτσιών τους μέσα στα ερείπια.
Ο αριθμός των θυμάτων, περίπου 170 νεκροί, κυρίως μαθήτριες, και περίπου 100 τραυματίες, αδυνατεί να αποδώσει την ανθρώπινη διάσταση της τραγωδίας. Η ακρίβεια του όπλου, η ώρα της επίθεσης (Σάββατο πρωί, όταν οι τάξεις ήταν γεμάτες), και τα στοιχεία που προκύπτουν από δορυφορικές εικόνες, υπολείμματα αμερικανικών πυρομαχικών και βίντεο, καταδεικνύουν ότι δεν πρόκειται για ατύχημα. Ήταν ένα ξεκάθαρο μήνυμα τρομοκρατίας, με σκοπό να σπάσει την αντίσταση ενός λαού και να σπείρει τον φόβο, δείχνοντας ότι κανένα μέρος, ακόμη και ένα σχολείο, δεν είναι ασφαλές.
Η επίθεση στην Shajareh-Tayyebeh δεν ήταν μεμονωμένη. Σε όλη τη χώρα, ομοιάζοντα μοτίβα επαναλήφθηκαν: άμαχοι σκοτώθηκαν μαζικά, οικιστικές περιοχές μετατράπηκαν σε ερείπια, εμπορικά κέντρα καταστράφηκαν, ιατρικές εγκαταστάσεις χτυπήθηκαν, και σχολεία υπέστησαν ζημιές ή ολοκληρωτική καταστροφή. Ακόμη και κτίρια του Ερυθρού Σταυρού δεν γλίτωσαν. Αυτές οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις υποδηλώνουν ένα σαφές σχέδιο, με στόχο όχι στρατιωτικές δυνάμεις, αλλά τις δομές της καθημερινής ζωής: σπίτια, νοσοκομεία, σχολεία.
Αυτό το μοτίβο εγκληματικής συμπεριφοράς επιβεβαιώθηκε από δηλώσεις του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump στις 10 Μαρτίου, ο οποίος απείλησε το ιρανικό έθνος και τις πολιτικές του υποδομές, εξαγγέλλοντας «θάνατο, φωτιά και οργή». Από την σκοπιά του διεθνούς δικαίου, οι πράξεις αυτές συνιστούν σοβαρές παραβιάσεις, που καταδικάζονται εδώ και δεκαετίες. Ο πόλεμος, ακόμα και στην πιο βίαιη μορφή του, δεν διεξάγεται χωρίς κανόνες.
Οι αρχές του διεθνούς ποινικού δικαίου, που τέθηκαν μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, καθιστούν τους διοικητές υπεύθυνους για εγκλήματα πολέμου. Η υπόθεση Prosecutor v Tihomir Blaskic στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία, έκρινε ότι η σκόπιμη καταστροφή εκπαιδευτικών και θρησκευτικών ιδρυμάτων αποτελεί πολεμικό έγκλημα. Παρομοίως, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τη Ρουάντα, στην υπόθεση Prosecutor v Jean-Paul Akayesu, κατέδειξε ότι επιθέσεις σε μέρη όπου αναζητούν καταφύγιο οι πολίτες, συμπεριλαμβανομένων σχολείων και εκκλησιών, συνιστούν σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Το Άρθρο 8(2)(b)(ix) του Rome Statute του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου ορίζει ως πολεμικό έγκλημα την σκόπιμη κατεύθυνση επιθέσεων εναντίον κτιρίων αφιερωμένων στην εκπαίδευση, εφόσον δεν αποτελούν στρατιωτικούς στόχους. Αυτός ο κανόνας αντικατοπτρίζει τις θεμελιώδεις αρχές διάκρισης και αναλογικότητας, όπως ενσωματώνονται στις Συμβάσεις της Γενεύης.
Στην περίπτωση του σχολείου Shajareh-Tayyebeh στη Minab, το νομικό ερώτημα είναι τραγικά σαφές. Ένα βλήμα ακριβείας χτύπησε ένα σχολικό κτίριο την ακριβή στιγμή που ήταν γεμάτο παιδιά, με αποτέλεσμα όχι απλώς «παράπλευρη απώλεια», αλλά μια ανθρώπινη καταστροφή.
Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η ευθύνη επεκτείνεται και στην αλυσίδα διοίκησης. Στις ΗΠΑ, την απόλυτη εξουσία κατέχει ο πρόεδρος, ο οποίος φέρει την τελική πολιτική και στρατιωτική ευθύνη. Κάτω από αυτόν, ο «Υπουργός Πολέμου» Pete Hegseth, ως η ανώτατη πολιτική αρχή, είναι υπεύθυνος για τον σχεδιασμό και την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων. Οι δηλώσεις του Hegseth, όπως η απόρριψη «ανόητων κανόνων εμπλοκής», αποκαλύπτουν μια στάση αδιαφορίας απέναντι σε παραβιάσεις.
Το δόγμα της ευθύνης διοίκησης ορίζει ότι οι διοικητές μπορεί να θεωρηθούν ποινικά υπεύθυνοι όταν διατάσσουν εγκλήματα ή όταν γνωρίζουν, ή όφειλαν να γνωρίζουν, ότι διαπράττονται εγκλήματα και αποτυγχάνουν να τα αποτρέψουν. Οι επιθέσεις σε σχολεία, σπίτια και νοσοκομεία σπάνια αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά μέρος μιας ευρύτερης στρατηγικής επίθεσης κατά της καθημερινής ζωής.
Στο νότιο Ιράν υπάρχει η παροιμία: «Κανένα lenj που θρυμματίζεται σε μια καταιγίδα δεν χάνεται πραγματικά, η θάλασσα επιστρέφει τελικά τα θραύσματά του στην ακτή». Η μνήμη της δικαιοσύνης λειτουργεί παρόμοια. Τα ονόματα των παιδιών της Minab θα φτάσουν κάποια μέρα σε αυτή την ακτή. Το ιρανικό έθνος δεν θα υποχωρήσει στην υπεράσπιση της χώρας του ή στην αναζήτηση δικαιοσύνης για το αίμα του λαού του.
