Η αμερικανική κυβέρνηση διπλασίασε φέτος την αμοιβή για πληροφορίες που οδηγούν στη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Nicolás Maduro, φτάνοντας τα 50 εκατομμύρια δολάρια, ένα από τα υψηλότερα ποσά που έχουν προσφερθεί ποτέ. Για ορισμένους, όπως μια πρώην εισαγγελέας από τη Βενεζουέλα που ζει στο Χιούστον του Τέξας, η αμοιβή αυτή αποτελεί μια οδό για την ανατροπή μιας κυβέρνησης που κατηγορείται για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως αυθαίρετες κρατήσεις και βασανιστήρια. Η ίδια, έχοντας διαφύγει από τη χώρα το 2017, αισθάνεται “δικαιωμένη” από την αύξηση της αμοιβής, ελπίζοντας σε ένα τέλος στην καταπίεση.
Ωστόσο, ειδικοί προειδοποιούν ότι η στρατηγική του Αμερικανού Προέδρου Donald Trump, η οποία βασίζεται σε δελεαστικά χρηματικά ποσά για τη σύλληψη του Maduro, θα μπορούσε να αποβεί εις βάρος της σταθερότητας της Βενεζουέλας. Όπως επισημαίνει ο Alex Downes, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο George Washington University, η απλή απομάκρυνση ενός “κακού” δεν εγγυάται τη βελτίωση της κατάστασης, τονίζοντας τον κίνδυνο πλήρους κατάρρευσης της χώρας.
Η προσφορά αμοιβής για την ανατροπή του Maduro αποτελεί την τελευταία πράξη μιας μακροχρόνιας διαμάχης μεταξύ του Trump και του Maduro. Από την πρώτη θητεία του Trump, υπήρχαν συζητήσεις για αλλαγή καθεστώτος, με κυρώσεις και την αναγνώριση του ηγέτη της αντιπολίτευσης Juan Guaido ως προέδρου. Η αύξηση της αμοιβής, αρχικά στα 15 εκατομμύρια δολάρια και αργότερα στα 25 εκατομμύρια επί προεδρίας Joe Biden, και τέλος στα 50 εκατομμύρια με την επιστροφή του Trump, δείχνει τη συνεχιζόμενη πολιτική της Ουάσινγκτον. Ο Γενικός Εισαγγελέας των ΗΠΑ, Pam Bondi, δήλωσε ότι ο Maduro “δεν θα ξεφύγει της δικαιοσύνης”.
Παρά τις προσπάθειες, αμφιβολίες εκφράζονται για την αποτελεσματικότητα των αμοιβών ως εργαλείο αλλαγής καθεστώτος. Ο Downes υπενθυμίζει περιπτώσεις όπως του Manuel Noriega στην Παναμά και του Saddam Hussein στο Ιράκ, όπου η σύλληψη επετεύχθη μέσω στρατιωτικής επέμβασης ή ανακρίσεων, και όχι αποκλειστικά λόγω της αμοιβής. Σημειώνει ότι σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αμοιβές δόθηκαν είτε μετά την ανατροπή του καθεστώτος, είτε παράλληλα με στρατιωτικές ενέργειες. “Μηδενικές επιτυχίες”, δηλώνει ο Downes, αναφερόμενος σε περιπτώσεις όπου η αμοιβή από μόνη της οδήγησε σε αλλαγή καθεστώτος.
Ένας άλλος κίνδυνος που επισημαίνεται είναι η πιθανότητα δημιουργίας ενός κενού εξουσίας μετά από μια ξαφνική πτώση της κυβέρνησης Maduro, οδηγώντας σε περαιτέρω χάος. Η Βενεζουέλα ήδη αντιμετωπίζει πολιτική καταπίεση και οικονομική κρίση. Ο Nicholas Grossman, καθηγητής πολιτικής επιστήμης στο University of Illinois, προειδοποιεί ότι η αποσταθεροποίηση μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της μετανάστευσης και της αστάθειας σε γειτονικές χώρες, καθώς και να δημιουργήσει ευκαιρίες για μη κρατικούς παράγοντες, όπως εμπόρους ναρκωτικών και τρομοκρατικές ομάδες.
Κριτικοί, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι η αμοιβή μπορεί να εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Maduro, καθώς ο ίδιος κατηγορεί τις ΗΠΑ για “ιμπεριαλισμό” και βλέπει την αμοιβή ως απόδειξη ξένης παρέμβασης. Ο υπουργός Εξωτερικών της Βενεζουέλας, Yván Gil, την χαρακτήρισε “απαρχαιωμένη πολιτική επιχείρηση προπαγάνδας”.
Η αμοιβή των 50 εκατομμυρίων δολαρίων έχει γίνει αντικείμενο προσπάθειας από διάφορους παράγοντες. Στο παρελθόν, υπήρξαν αποτυχημένες επιχειρήσεις, όπως αυτή του πρώην Green Beret Jordan Goudreau, ο οποίος οργάνωσε μια ομάδα για εισβολή στη Βενεζουέλα, με τουλάχιστον έξι νεκρούς και πολλούς συλληφθέντες. Πιο πρόσφατα, αναφέρεται η αποτυχημένη προσπάθεια ενός πράκτορα του Υπουργείου Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ να στρατολογήσει έναν πιλότο του Maduro, αποστέλλοντάς του μάλιστα την ανακοίνωση της αμοιβής.
Παρά τις δυσκολίες και τις αμφιβολίες, η αντιπολίτευση κατά του Maduro συνεχίζει να χρησιμοποιεί την αμοιβή ως “σύνθημα” συσπείρωσης. Βενεζουελάνοι πολιτικοί που ζουν εξόριστοι έχουν αναρτήσει αφίσες τύπου “ζητείται” σε πόλεις όπως το Κίτο του Ισημερινού και στα σύνορα με την Κολομβία.
Η κοινότητα της Βενεζουέλας στις ΗΠΑ εκφράζει την ικανοποίησή της για το σήμα που στέλνει η αμοιβή κατά της διοίκησης Maduro. Μια επιχειρηματίας, που ζήτησε να χρησιμοποιηθεί ψευδώνυμο για λόγους ασφαλείας, δηλώνει “πεινασμένη για δικαιοσύνη” και βλέπει την αμοιβή ως επιβεβαίωση ότι ο Maduro δεν είναι απλώς “ένας κακός πρόεδρος”, αλλά “ένας εγκληματίας”. Η ίδια, που απωλέσθηκε από τη θέση της ως εισαγγελέας επειδή αρνήθηκε να συμμετάσχει σε διαφθορά και να εκδώσει αθώους, ελπίζει πλέον σε μια αλλαγή. Η αμοιβή, παρά τις όποιες δυσκολίες, της δίνει την αίσθηση ότι ο υπεύθυνος για τα δεινά της αναγνωρίζεται ως εγκληματίας και από άλλους, προσφέροντάς της μια “πραγματική, αλλά όχι αφελής, ελπίδα”.
