Μέσα σε ένα μερικώς κατεστραμμένο σπίτι στο βόρειο τμήμα της Γάζας, ευωδιές ξεχύνονται καθώς η Σαμίρα Τουμάν τοποθετεί τις τελευταίες πινελιές σε φρεσκοψημένα μπισκότα kaak και maamoul, λίγο πριν τα βάλει στον φούρνο. Η Σαμίρα, 60 ετών και μητέρα επτά παιδιών, εργάζεται πυρετωδώς μαζί με τις κόρες και τη νύφη της τις τελευταίες ημέρες του Ραμαζανιού, προετοιμάζοντας την έλευση του Eid. Πρόκειται για το πρώτο Eid που βιώνουν οι κάτοικοι της Λωρίδας της Γάζας μετά την κατάπαυση του πυρός τον Οκτώβριο.
Η μητέρα ζυμώνει προσεκτικά τη ζύμη και την πλάθει με επιμέλεια, ενώ η κόρη της ετοιμάζει μπαλάκια από πάστα χουρμά με σουσάμι για να γεμίσει τη ζύμη. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται μέχρι το στάδιο του ψησίματος, και έπειτα ακολουθεί η καταμέτρηση των ετοίμων κομματιών. Μπροστά σε έναν φλεγόμενο φούρνο που τροφοδοτείται με ξύλα, η Σαμίρα και οι κόρες της ψήνουν εναλλάξ. Αυτή, λένε, είναι η πιο δύσκολη πτυχή της δουλειάς λόγω της έλλειψης μαγειρικού αερίου, ωστόσο παραμένουν αφοσιωμένες στην ολοκλήρωση του έργου τους.
«Είναι η εποχή του Eid, μια εποχή ευλογιών. Είναι αλήθεια ότι δεν κάνουμε μεγάλες γιορτές όπως πριν από τον πόλεμο, όταν συνέχιζα να δουλεύω και να ψήνω μέχρι την αυγή την ημέρα του Eid», λέει η Σαμίρα στο Al Jazeera, σκουπίζοντας τον ιδρώτα από το μέτωπό της μπροστά στη φωτιά. Τα μπισκότα που ετοιμάζει η οικογένεια φέτος δεν προορίζονται μόνο για το δικό τους νοικοκυριό, αλλά περιλαμβάνουν και επιπλέον παραγγελίες από πελάτες και γείτονες, προσφέροντας στην οικογένεια ένα μικρό επιπλέον εισόδημα εν όψει του Eid al-Fitr, του μουσουλμανικού φεστιβάλ που ακολουθεί τον ιερό μήνα του Ραμαζανιού. «Ευτυχώς, η ζήτηση είναι πολύ καλή παρά το υψηλό κόστος των υλικών. Αλλά οι άνθρωποι θέλουν να ζήσουν και να ανακτήσουν λίγη από τη γεύση του Eid», λέει η Σαμίρα.
Πρόσφατα γεγονότα περιέπλεξαν τις προετοιμασίες της Σαμίρα. Μόλις σχεδίαζε να αγοράσει τα υλικά της στα τέλη Φεβρουαρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ άρχισαν επιθέσεις στο Ιράν. Το Ισραήλ χρησιμοποίησε γρήγορα αυτό ως δικαιολογία για να κλείσει τα σύνορα προς τη Γάζα, κάτι που έχει πράξει επανειλημμένα για εκτεταμένες χρονικές περιόδους από την έναρξη του πολέμου κατά του παλαιστινιακού εδάφους τον Οκτώβριο του 2023. Το κλείσιμο διπλασίασε τις τιμές των υλικών που σχεδίαζε να αγοράσει η Σαμίρα: αλεύρι, σιμιγδάλι, πάστα χουρμά, βούτυρο και ζάχαρη. Έκτοτε, τα σύνορα έχουν μερικώς επαναλειτουργήσει, αλλά οι τιμές παρέμειναν υψηλές. «Υπάρχουν πάντα πράγματα που αμαυρώνουν τη χαρά… υπάρχει πάντα χαρά στη Γάζα, αλλά ποτέ δεν είναι ολοκληρωμένη», λέει.
Τα μπισκότα αποτελούν κεντρικό μέρος της εορτασμού του Eid για τη Σαμίρα και άλλους Παλαιστίνιους. «Ήμουν χαρούμενη στην αρχή του Ραμαζανιού… αλλά η χαρά μου ξεθώριασε αφού είδα πόσο ακριβά έγιναν τα υλικά», λέει η Σαμίρα. Οι Μουσουλμάνοι συνηθίζουν να ετοιμάζουν λιχουδιές κατά τη διάρκεια του Ραμαζανιού, για να τις απολαύσουν μετά τη διάλυση της νηστείας. Η Σαμίρα προσθέτει περισσότερα ξύλα στη φωτιά, ενώ ο γιος της σπάει κομμάτια επίπλων που έχει συλλέξει από κατεστραμμένα σπίτια από τον βομβαρδισμό του Ισραήλ, για να τα χρησιμοποιήσει ως καύσιμη ύλη. «Έχουμε ξεχάσει τι σημαίνει να δουλεύουμε στην κουζίνα με τάξη, αξιοπρέπεια και καθαρή δουλειά», λέει, φροντίζοντας τις φλόγες με ένα μεταλλικό ραβδί. «Τώρα το μαγείρεμα και η εργασία έχουν συνδεθεί με τη στάχτη και τη φωτιά».
Η Σαμίρα θυμάται την περίοδο πριν από τον πόλεμο, όταν διαχειριζόταν την οικιακή της επιχείρηση μέσω μιας σελίδας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και λάμβανε παραγγελίες από πελάτες. «Κάθε μέρα είχα ένα μενού και εξαιρετική ζήτηση. Μπορούσα να συντηρώ το νοικοκυριό μου. Είχα δύο κουζίνες εξοπλισμένες με εργαλεία, ηλεκτρικούς μίξερ, μπλέντερ, φούρνους, σκεύη μαγειρικής και ζαχαροπλαστικής, καθώς και πρώτες ύλες», λέει. «Όλα αυτά εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου και έγιναν μόνο ανάμνηση», προσθέτει λυπημένη. «Τώρα ξεκινάμε ξανά από το μηδέν. Τα κάνουμε όλα με τα χέρια και χωρίς καμία από τους πόρους που είχαμε κάποτε. Ακόμα και οι πρώτες ύλες έχουν γίνει πιο ακριβές».
Με μη διαθέσιμο μαγειρικό αέριο, η Σαμίρα αναγκάζεται να χρησιμοποιεί σπασμένα ξύλινα έπιπλα ως καύσιμο. Αυξήσεις τιμών και κλεισίματα συνόρων Από την αρχή του «γενοκτονικού πολέμου» του Ισραήλ κατά της Γάζας, οι κάτοικοι του παλαιστινιακού θύλακα έχουν αναγκαστεί να ζουν σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, πολλοί από αυτούς σε προσωρινά καταφύγια, και αδυνατώντας να αποκτήσουν βασικά αγαθά. Ακόμη και όταν τα αγαθά είναι διαθέσιμα, οι υψηλές τιμές τους τα καθιστούν συχνά απρόσιτα. Τα γεγονότα των τελευταίων εβδομάδων, ωστόσο, έχουν προσθέσει ένα επιπλέον επίπεδο δυσκολίας. Μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών από τη μία πλευρά και του Ιράν από την άλλη τον Φεβρουάριο, τα περισσότερα σύνορα της Γάζας έκλεισαν για την είσοδο αγαθών και τροφίμων. Αυτό οδήγησε σε απότομη έλλειψη διαθέσιμων προϊόντων και ταχεία αύξηση των τιμών στις τοπικές αγορές. Η έλλειψη αυτή υπογραμμίζει την αβεβαιότητα της ζωής στη Γάζα. Οι συνθήκες είχαν βελτιωθεί από την κατάπαυση του πυρός τον Οκτώβριο, με τρόφιμα, βοήθεια και καύσιμα να επιτρέπονται στη Γάζα σε περιορισμένες ποσότητες. Ωστόσο, εφόσον το Ισραήλ παραμένει στον έλεγχο των συνόρων προς τη Γάζα, η ροή των αγαθών μπορεί να διακοπεί τόσο γρήγορα όσο και να ξεκινήσει. Και οι αυξήσεις των τιμών σημαίνουν ότι οι οικογένειες αντιμετωπίζουν τώρα ένα δύσκολο δίλημμα: να πληρώσουν τις υψηλές τιμές για να διατηρήσουν τις παραδόσεις του Eid, ή να κατευθύνουν τα χρήματα προς τη διαχείριση των καθημερινών προϋπολογισμών τους, ιδίως καθώς η αγοραστική δύναμη μειώνεται και τα ποσοστά φτώχειας και ανεργίας αυξάνονται.
Η Σαμίρα πουλάει τα μπισκότα του Eid σε γείτονες και σε άλλους μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Μια διστακτική επιστροφή Όπως πολλές οικογένειες στη Γάζα, η Σαμίρα και οι συγγενείς της έχουν υποστεί το μερίδιό τους από τον πόλεμο, αντιμετωπίζοντας επαναλαμβανόμενες εκτοπίσεις, μετακινήσεις και την απώλεια των βασικών αναγκών της ζωής. «Επιστρέψαμε μόλις πριν από ένα μήνα από την τελευταία μας εκτόπιση στην Khan Younis», λέει η Σαμίρα. «Εκτοπιστήκαμε για δεύτερη φορά τον Σεπτέμβριο στην περιοχή al-Mawasi της Khan Younis μετά την χερσαία εισβολή (στο βόρειο τμήμα της Γάζας). Αλλά όταν τελείωσε ο πόλεμος, δεν ένιωσα να θέλω να επιστρέψω, οπότε έμεινα εκεί στη σκηνή μας.» Υπό την πίεση της οικογένειας και των παιδιών της να επιστρέψει, η Σαμίρα τελικά υποχώρησε και επέστρεψε στο βόρειο τμήμα της Γάζας με την υπόλοιπη οικογένειά της. «Η επιστροφή είναι όμορφη όταν επιστρέφεις στο σπίτι σου και στον τόπο σου και είναι κατοικήσιμο, όχι όταν ζεις σε ερείπια περιτριγυρισμένος από ερείπια, χωρίς μέσα διαβίωσης, όπως νερό ή υποδομές», λέει η Σαμίρα, δείχνοντας το μερικώς κατεστραμμένο σπίτι της, περιτριγυρισμένο από εντελώς κατεστραμμένα σπίτια.
Εξηγεί ότι ένας λόγος που είχε καθυστερήσει την επιστροφή στο σπίτι της ήταν ο φόβος ότι το Ισραήλ δεν θα τηρήσει καμία από τις δεσμεύσεις και συμφωνίες που έκανε κατά την υπογραφή της «κατάπαυσης του πυρός» τον Οκτώβριο, οι οποίες περιλαμβάνουν την ευρείας κλίμακας είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα και την παύση των ισραηλινών επιθέσεων. Αντ’ αυτού, το Ισραήλ συνέχισε να επιτίθεται περιοδικά, σκοτώνοντας εκατοντάδες Παλαιστίνιους, και συνέχισε να επιβάλλει τακτικούς περιορισμούς στις εισαγωγές στη Γάζα. «Είναι αλήθεια ότι η ένταση του βομβαρδισμού έχει μειωθεί σημαντικά, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν παραβιάσεις, και τα σύνορα και η ροή των αγαθών παραμένουν ασταθείς. Νιώθουμε σαν να μας έχουν αφήσει σε ένα κενό χωρίς πρόοδο», λέει η Σαμίρα. Η κόρη της την διακόπτει, ζητώντας της να παραμείνει αισιόδοξη και να σταματήσει να μιλάει για πολιτική για να γιορτάσουν το Eid. Η Σαμίρα γελάει και λέει ότι κάθε φορά που αποφασίζει να μην μιλήσει για τον πόλεμο, οι συνθήκες την αναγκάζουν να μιλήσει γι’ αυτόν ξανά. «Φέτος, ελπίζουμε το Eid να φέρει καλύτερες ημέρες, να βελτιωθούν οι υποθέσεις και οι ζωές μας, να μειωθούν οι τιμές, και να εισέλθουν στη Γάζα πρώτες ύλες και οικοδομικά υλικά», λέει με ένα θλιμμένο χαμόγελο. «Έχουμε κουραστεί από αυτή τη δύσκολη κατάσταση που διαρκεί πολύ πολύ καιρό».
