Ανησυχητικό κύμα θρησκευτικής αναταραχής πλήττει τις παράκτιες περιοχές της Συρίας, λιγότερο από ένα χρόνο μετά την ανατροπή του καθεστώτος του Μπασάρ αλ-Άσαντ. Την Κυριακή, περιστατικά βίας ξέσπασαν σε πολλές πόλεις, με πυροβολισμούς κατά δυνάμεων ασφαλείας στη Λατάκεια και ρίψη χειροβομβίδας εναντίον αστυνομικού σταθμού στην Μπάνιας, στην επαρχία Ταρτούς.
Η τρέχουσα αναταραχή πυροδοτήθηκε από τη βομβιστική επίθεση σε αλαουιτικό τζαμί στην Χομς την Παρασκευή, η οποία προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον οκτώ ανθρώπων. Η σιιτική ομάδα Saraya Ansar al-Sunna, που φέρεται να ανέλαβε την ευθύνη, δήλωσε ότι ο στόχος της ήταν μέλη της αλαουιτικής μειονότητας, η οποία κατείχε κυρίαρχη θέση στην πολιτική και στρατιωτική ηγεσία της Συρίας επί του καθεστώτος Άσαντ. Οι διαδηλωτές, προερχόμενοι κυρίως από την αλαουιτική κοινότητα, ζητούν εγγυήσεις ασφαλείας, πολιτικές μεταρρυθμίσεις και την καθιέρωση ομοσπονδιακής διακυβέρνησης.
Οι συγκρούσεις αυτές έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά θρησκευτικών βιαιοτήτων που έχουν πλήξει τις παράκτιες περιοχές της Συρίας κατά τον τελευταίο χρόνο, εγείροντας σοβαρά ερωτήματα για την ικανότητα της μεταβατικής κυβέρνησης να διατηρήσει την ενότητα σε μια χώρα που ακόμη βιώνει τις συνέπειες 14 ετών εμφυλίου πολέμου.
Η επίθεση στο τζαμί Ιμάμ Αλί μπιν Αμπί Ταλέμπ στο χωριό Αλ-Νταχάμπ της Χομς, κατά τη διάρκεια της προσευχής της Παρασκευής, προκάλεσε άμεση κινητοποίηση. Η ομάδα Saraya Ansar al-Sunna, γνωστή και από προηγούμενη βομβιστική επίθεση σε εκκλησία της Δαμασκού τον Ιούνιο, η οποία στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 20 ανθρώπους, δήλωσε ότι η επίθεση ήταν “αποτέλεσμα απεγνωσμένων προσπαθειών υπονόμευσης της ασφάλειας και της σταθερότητας”.
Τη δράση των διαδηλωτών, κυρίως στις πόλεις Λατάκεια και Ταρτούς, καθοδηγεί ο Αλαουίτης θρησκευτικός ηγέτης Γκαζάλ Γκαζάλ, ο οποίος ζει εκτός Συρίας. Σε βιντεομήνυμά του, τόνισε την ανάγκη για “πολιτικό φεντεραλισμό” και “την αυτοδιάθεση των λαών”. Παράλληλα, το Υπουργείο Άμυνας της Συρίας ανακοίνωσε την điều động στρατιωτικών μονάδων στις πληγείσες περιοχές, λόγω των επιθέσεων από “παράνομες ομάδες” κατά αμάχων και προσωπικού ασφαλείας.
Οι συγκρούσεις δεν ήταν μονόπλευρες. Στη Λατάκεια, αναφέρθηκαν περιστατικά όπου αντεπιδεκτικοί πέταξαν πέτρες κατά των διαδηλωτών, ενώ σε άλλες περιπτώσεις υπήρξε βία εναντίον όσων εισχώρησαν σε περιοχές που ελέγχονταν από τους διαδηλωτές. Οι επίσημες αναφορές κάνουν λόγο για τουλάχιστον τέσσερις νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες στη Λατάκεια, μεταξύ των οποίων και αστυνομικοί. Στην Ταρτούς, ένας αστυνομικός σκοτώθηκε και δύο τραυματίστηκαν από ρίψη χειροβομβίδας.
Οι Αλαουίτες, μειονότητα που αποτελεί περίπου το 10% του πληθυσμού της Συρίας, κατείχαν σημαντική πολιτική επιρροή επί του καθεστώτος Άσαντ. Η ανατροπή του, ωστόσο, έχει οδηγήσει σε αύξηση των θρησκευτικών συγκρούσεων. Περιστατικά βίας έχουν σημειωθεί και άλλες φορές, με κατηγορίες για εκτελέσεις αμάχων. Παρόμοιες εντάσεις έχουν εκδηλωθεί και μεταξύ άλλων κοινοτήτων, όπως Δρούζων και Σουνιτών Βεδουίνων, με σύνθετες αιτίες που περιλαμβάνουν και ιστορικές διαφορές για γη.
Η διατήρηση της ειρήνης στη Συρία αποτελεί μείζονα πρόκληση για τη μεταβατική κυβέρνηση. Ο πρόεδρος Αχμέντ αλ-Σαράα έχει τονίσει την ανάγκη για “διατήρηση της εθνικής ενότητας”. Ωστόσο, οι διαχρονικές θρησκευτικές διαιρέσεις και η περιορισμένη εξουσία της κεντρικής κυβέρνησης ενισχύουν τις εκκλήσεις για αποκέντρωση, ιδίως από τις μειονότητες. Ειδικοί εκτιμούν ότι η δυσπιστία μεταξύ των μειονοτήτων και της κυβέρνησης, καθώς και η αποτυχία ένταξης περιοχών που ελέγχονται από τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), περιπλέκουν την κατάσταση.
Η Συρία βρίσκεται σε ένα “επικίνδυνο χείλος”, όπως εκτιμούν αναλυτές, με δύο πιθανά σενάρια. Η θετική εξέλιξη θα ήταν η επίτευξη συμφωνίας με τις SDF, που θα οδηγούσε σε μελλοντική ενσωμάτωση και θα μείωνε τις εντάσεις. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη βία απειλεί να ενισχύσει τις εθνοτικές και θρησκευτικές διαιρέσεις, οδηγώντας τη χώρα σε μια πορεία παρόμοια με αυτή του Ιράκ μετά την εισβολή του 2003.
