Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν εισήλθε στην 30η ημέρα, κορυφαίες περιφερειακές δυνάμεις συγκεντρώθηκαν στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, το Ισλαμαμπάντ, με στόχο την αποκλιμάκωση των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή, οι οποίες έχουν προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Με αυξανόμενη ανησυχία για τις επιπτώσεις της σύγκρουσης, οι υπουργοί Εξωτερικών της Αιγύπτου, της Τουρκίας και της Σαουδικής Αραβίας, Badr Abdelatty, Hakan Fidan και Faisal bin Farhan Al Saud αντίστοιχα, έφτασαν την Κυριακή για διήμερες συνομιλίες με τον Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης του Πακιστάν, Ishaq Dar.
Το Ισλαμαμπάντ έχει μετατραπεί στο επίκεντρο διπλωματικών προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν. Οι συναντήσεις αυτές, αρχικά συζητήθηκαν στην πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας, Ριάντ, στοχεύουν στη δημιουργία ενός περιφερειακού μπλοκ που θα μπορούσε ενδεχομένως να φέρει κοντά ευρύτερες δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένης της Ινδονησίας και της Μαλαισίας.
Η διπλωματική ώθηση έρχεται μετά από τηλεφωνική επικοινωνία του Dar με τον Ιρανό ομόλογό του, Abbas Araghchi. Σύμφωνα με ανακοίνωση στο κανάλι του Araghchi στο Telegram, ο Dar τον ενημέρωσε για τις προσπάθειες των τεσσάρων εθνών να επιτευχθεί άμεση κατάπαυση του πυρός. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας, ο Araghchi κατήγγειλε “αποτρόπαια εγκλήματα” από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, κατηγορώντας τους για εσκεμμένες επιθέσεις σε σχολεία, νοσοκομεία, άλλες δημόσιες υποδομές και κατοικημένες περιοχές.
Ως ένα αρχικό μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης, το Ισλαμαμπάντ ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη συμφώνησε να επιτρέψει σε 20 πλοία με πακιστανική σημαία να διέλθουν από το Στενό του Ορμούζ, με ρυθμό δύο την ημέρα. Αυτή η κίνηση αποσκοπεί στο να σηματοδοτήσει στους Αμερικανούς μια μερική επιτυχία στο άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ.
Οι περιφερειακές προσπάθειες λαμβάνουν χώρα εν μέσω της ανακοίνωσης του Προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump για παράταση 10 ημερών στην προθεσμία για την επανέναρξη του Στενού από το Ιράν, μέσω του οποίου διακινείται το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η λαβή του Ιράν στο στενό έχει δημιουργήσει τη χειρότερη ενεργειακή κρίση από το εμπάργκο πετρελαίου του 1973.
Ο Trump έχει στείλει ένα σχέδιο κατάπαυσης του πυρός 15 σημείων στο Ιράν, αλλά η Τεχεράνη το έχει απορρίψει και έχει παρουσιάσει τις δικές της προϋποθέσεις, συμπεριλαμβανομένου του τερματισμού της αμερικανο-ισραηλινής επιθετικότητας, αποζημιώσεων για ζημιές πολέμου και εγγυήσεων ασφαλείας για την αποτροπή μελλοντικών επιθέσεων.
Ο Trump και ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Benjamin Netanyahu κήρυξαν τον πόλεμο στις 28 Φεβρουαρίου, ενώ η Ουάσινγκτον διεξήγαγε συνομιλίες με την Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Η Ομάν, διαμεσολαβητής αυτών των συζητήσεων, δήλωσε ότι ο πόλεμος κηρύχθηκε παρόλο που μια συμφωνία ήταν “σε απόσταση αναπνοής”.
Το Πακιστάν βρίσκεται αντιμέτωπο με μια διπλωματική ισορροπία. Διατηρεί στενές αμυντικές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και μοιράζεται ένα κοινό σύνορο 900 χλμ. καθώς και πολιτιστικούς δεσμούς με το Ιράν, ενώ φιλοξενεί τον δεύτερο μεγαλύτερο πληθυσμό Σιιτών στον κόσμο μετά το Ιράν.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η διπλωματική ώθηση αποτελεί μια προσεκτική προσπάθεια να απευθυνθούν απευθείας στις πολιτικές φιλοδοξίες του προέδρου Trump. Οι συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ στοχεύουν στην αναβίωση του πρόσφατα συσταθέντος Board of Peace του Trump, το οποίο βρέθηκε σε διπλωματικό “κώμα” μετά τις πρόσφατες προτάσεις του για τη Γάζα.
Πέρα από την πολιτική ελιγμό, τα συμμετέχοντα έθνη καθοδηγούνται από σοβαρούς οικονομικούς φόβους. Για το Ισλαμαμπάντ, το διακύβευμα είναι υπαρξιακό. Το Πακιστάν κινδυνεύει από μια σοβαρή κρίση εάν μειωθούν οι ενεργειακές προμήθειες, ενώ εκατομμύρια πολίτες του θα μπορούσαν να χάσουν τις θέσεις εργασίας τους στην περιοχή του Κόλπου, εάν η σύγκρουση επεκταθεί.
Εμπειρογνώμονες επισήμαναν επίσης το τεράστιο οικονομικό κόστος που επωμίζονται οι χώρες του Κόλπου, καθώς οι εξαγωγές ενέργειας τους, κύρια πηγή εσόδων, έχουν μειωθεί δραματικά λόγω του κλεισίματος του Στενού του Ορμούζ. Σχεδόν καθημερινές ιρανικές επιθέσεις με drones και πυραύλους έχουν στοχεύσει ενεργειακές και βιομηχανικές εγκαταστάσεις, αναγκάζοντας εταιρείες πετρελαίου σε πολλές χώρες να κηρύξουν ανωτέρα βία σε συμβάσεις προμήθειας.
Οι χώρες του Κόλπου έχουν καταδικάσει τις ιρανικές επιθέσεις, αλλά μέχρι στιγμής έχουν αποφύγει στρατιωτική απάντηση. Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει επιθέσεις εναντίον των γειτόνων του στον Κόλπο, οι οποίοι έχουν συνάψει στενούς οικονομικούς και ασφαλείας δεσμούς με την Ουάσινγκτον. Βάσεις στην περιοχή όπου σταθμεύουν αμερικανικές δυνάμεις έχουν δεχθεί επανειλημμένες επιθέσεις από το Ιράν από την έναρξη του πολέμου.
Αναλυτές σημείωσαν ότι ο πόλεμος έχει “βαθύνει όλο και περισσότερο τις αμφιβολίες των χωρών συμμάχων των ΗΠΑ σχετικά με την αμερικανική ομπρέλα ασφαλείας”, αποδεικνύοντας ότι η εξάρτηση από την Ουάσινγκτον έχει φέρει συνέπειες αντί για προστασία. Η συγκέντρωση στο Ισλαμαμπάντ λειτουργεί ως θεμέλιο λίθος για μια “ισλαμική συμμαχία” που αποσκοπεί στην αντιμετώπιση του ισραηλινού σχεδίου στην περιοχή, στην αντιμετώπιση των κενών που δημιουργούνται και στην ελαχιστοποίηση των αβεβαιοτήτων γύρω από τη μελλοντική εμπλοκή των ΗΠΑ.
Ο Τούρκος Πρόεδρος Recep Tayyip Erdogan έχει προτρέψει τις αραβικές χώρες να μην συμμετάσχουν στον πόλεμο κατά του Ιράν. Ο υπουργός Εξωτερικών του έχει ταξιδέψει σε αραβικές πρωτεύουσες για να προσπαθήσει να αποτρέψει την εξάπλωση της σύγκρουσης.
Ωστόσο, η διπλωματική ώθηση τρέχει ενάντια σε μια εξαιρετικά ευμετάβλητη πραγματικότητα. Το Σάββατο, οι Υεμενίτες αντάρτες Χούθι, ευθυγραμμισμένοι με το Ιράν, εξαπέλυσαν τις πρώτες τους επιθέσεις εναντίον του Ισραήλ από την έναρξη της σύγκρουσης, μόλις μία ημέρα αφότου χιλιάδες επιπλέον Αμερικανοί στρατιώτες έφτασαν στη Μέση Ανατολή.
Αμερικανικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι η κυβέρνηση Trump σχεδιάζει να εξαπολύσει χερσαία εισβολή. Ο Πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Mohammad Bagher Ghalibaf, δήλωσε την Κυριακή ότι οι ιρανικές δυνάμεις είναι προετοιμασμένες για μια πιθανή χερσαία επίθεση από τις ΗΠΑ, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι σηματοδοτεί συνομιλίες ενώ σχεδιάζει κλιμάκωση του πολέμου.
