Μια αμερικανική αεροπλανοφόρος κλάσης κρουαζιερόπλοιων κατευθύνεται προς τον Περσικό Κόλπο, καθώς οι εντάσεις με το Ιράν κλιμακώνονται. Η κίνηση αυτή έρχεται μετά από προηγούμενη στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή τον Ιούνιο, λίγες ημέρες πριν από αμερικανικά πλήγματα σε τρεις ιρανικούς πυρηνικούς σταθμούς κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου του Ισραήλ με την Τεχεράνη.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει εκφράσει υποστήριξη προς τους αντικυβερνητικούς διαδηλωτές στο Ιράν, δηλώνοντας “Η βοήθεια έρχεται”, ωστόσο τις τελευταίες ημέρες μείωσε την πολεμική ρητορική. Οι διαδηλώσεις, εν τω μεταξύ, έχουν κατασταλεί. Το ερώτημα που παραμένει είναι ποια αμερικανικά στρατιωτικά μέσα μετακινούνται προς τον Περσικό Κόλπο και αν οι ΗΠΑ προετοιμάζονται για νέα χτυπήματα στο Ιράν.

**Γιατί οι ΗΠΑ μετακινούν πολεμικά πλοία;**

Ο Τραμπ δήλωσε την Πέμπτη ότι μια αμερικανική “αρμάδα” κατευθύνεται προς την περιοχή του Κόλπου, με επίκεντρο το Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι μια ομάδα κρούσης αεροπλανοφόρου και άλλα μέσα αναμένεται να φτάσουν στη Μέση Ανατολή τις επόμενες ημέρες. “Παρακολουθούμε το Ιράν. Έχουμε μια μεγάλη δύναμη που πηγαίνει προς το Ιράν”, δήλωσε ο Τραμπ, προσθέτοντας: “Και ίσως δεν χρειαστεί να τη χρησιμοποιήσουμε… Έχουμε πολλά πλοία που πηγαίνουν προς αυτή την κατεύθυνση. Απλά για παν ενδεχόμενο, έχουμε μια μεγάλη αρμάδα που πηγαίνει προς αυτή την κατεύθυνση, και θα δούμε τι θα συμβεί”.

Το αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln άλλαξε πορεία από τη Νότια Σινική Θάλασσα πριν από περισσότερο από μια εβδομάδα, με κατεύθυνση τη Μέση Ανατολή. Η ομάδα κρούσης του περιλαμβάνει αντιτορπιλικά κλάσης Arleigh Burke, εξοπλισμένα με πυραύλους cruise Tomahawk, ικανούς να πλήττουν στόχους βαθιά εντός του Ιράν. Τα αμερικανικά στρατιωτικά σκάφη που κατευθύνονται προς τη Μέση Ανατολή είναι επίσης εξοπλισμένα με το σύστημα μάχης Aegis, το οποίο παρέχει αντιαεροπορική και αντιπυραυλική άμυνα έναντι βαλλιστικών και cruise πυραύλων, καθώς και άλλων εναέριων απειλών.

Όταν η Ουάσινγκτον έπληξε τους πυρηνικούς σταθμούς του Ιράν, οι αμερικανικές δυνάμεις εκτόξευσαν περίπου 30 πυραύλους Tomahawk από υποβρύχια και πραγματοποίησαν πλήγματα με βομβαρδιστικά B-2. Ερωτηθείς την Πέμπτη αν επιθυμεί την παραίτηση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο Τραμπ απάντησε: “Δεν θέλω να επεκταθώ σε αυτό, αλλά ξέρουν τι θέλουμε. Υπάρχουν πολλοί θάνατοι.” Επανέλαβε επίσης τους ισχυρισμούς ότι οι απειλές του για χρήση βίας εμπόδισαν τις ιρανικές αρχές από το να εκτελέσουν περισσότερους από 800 ανθρώπους που συμμετείχαν στις διαδηλώσεις, ισχυρισμός που οι ιρανικές αρχές αρνούνται.

Ένας ανώνυμος Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο πρακτορείο Reuters ότι εξετάζονται πρόσθετα συστήματα αεράμυνας για τη Μέση Ανατολή, τα οποία θα μπορούσαν να είναι κρίσιμα για την προστασία από ιρανικά πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις στην περιοχή. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι διαδηλώσεις προκάλεσαν τον θάνατο 3.117 ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων 2.427 πολιτών και μελών των δυνάμεων ασφαλείας.

Οι ΗΠΑ διατηρούν στρατιωτικές βάσεις στη Μέση Ανατολή για δεκαετίες και έχουν 40.000 έως 50.000 στρατιώτες στάθμευσης εκεί. Σύμφωνα με το Council on Foreign Relations, οι ΗΠΑ λειτουργούν ένα ευρύ δίκτυο στρατιωτικών εγκαταστάσεων, τόσο μόνιμων όσο και προσωρινών, σε τουλάχιστον 19 τοποθεσίες στην περιοχή. Από αυτές, οκτώ είναι μόνιμες βάσεις, που βρίσκονται στο Μπαχρέιν, την Αίγυπτο, το Ιράκ, την Ιορδανία, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Η πρώτη ανάπτυξη αμερικανικών στρατευμάτων στη Μέση Ανατολή έγινε τον Ιούλιο του 1958, όταν μάχιμες δυνάμεις στάλθηκαν στη Βηρυτό. Στο απόγειό της, σχεδόν 15.000 πεζοναύτες και στρατιώτες του Στρατού βρίσκονταν στον Λίβανο.

Η ναυτική κίνηση των ΗΠΑ προς το Ιράν διατάχθηκε παρά τη δημοσίευση μιας νέας Εθνικής Στρατηγικής Άμυνας την Παρασκευή. Το έγγραφο αυτό, που καταρτίζεται κάθε τέσσερα χρόνια από το Υπουργείο Άμυνας, περιγράφει την αποχώρηση δυνάμεων των ΗΠΑ από άλλα μέρη του κόσμου για να δοθεί προτεραιότητα στην ασφάλεια στο Δυτικό Ημισφαίριο.

**Πώς αντέδρασε το Ιράν;**

Ο Αλί Αμπντολλάχι Αλιαμπάντι, ο οποίος συντονίζει τις ενέργειες μεταξύ του ιρανικού στρατού και του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, προειδοποίησε την Πέμπτη ότι οποιοδήποτε στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν θα καθιστούσε όλες τις αμερικανικές βάσεις στην περιοχή “νόμιμους στόχους”. Ο Στρατηγός Μοχάμεντ Πακπούρ, διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, δήλωσε δύο ημέρες αργότερα ότι το Ιράν είναι “πιο έτοιμο από ποτέ, με το δάχτυλο στη σκανδάλη”. Προειδοποίησε την Ουάσινγκτον και το Ισραήλ “να αποφύγουν οποιαδήποτε εσφαλμένη εκτίμηση”.

Αυτό το μήνα, η Ουάσινγκτον είχε αποσύρει κάποιους υπαλλήλους από τις βάσεις της στη Μέση Ανατολή, αφού η Τεχεράνη απείλησε να τους χτυπήσει εάν η Ουάσινγκτον εξαπέλυε πλήγματα εναντίον της επικράτειάς της. Σε ένα άρθρο στην εφημερίδα The Wall Street Journal την Τρίτη, ο Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί δήλωσε επίσης ότι η Τεχεράνη θα “απαντήσει με ό,τι έχουμε” εάν δεχθεί επίθεση. “Μια ολομέτωπη αντιπαράθεση θα είναι σίγουρα σφοδρή και θα διαρκέσει πολύ, πολύ περισσότερο από τα φανταστικά χρονοδιαγράμματα που το Ισραήλ και οι πληρεξούσιοί του προσπαθούν να προωθήσουν στον Λευκό Οίκο”, δήλωσε.

**Έχει σταματήσει η αεροπορική κυκλοφορία;**

Όχι εντελώς, αλλά η κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν οδήγησε στην αναστολή ορισμένων πτήσεων. Το Σαββατοκύριακο, η Air France ακύρωσε δύο πτήσεις από το Παρίσι προς το Ντουμπάι, δηλώνοντας ότι “παρακολουθεί συνεχώς τη γεωπολιτική κατάσταση στις περιοχές που εξυπηρετούνται και διασχίζονται από τα αεροσκάφη της, προκειμένου να διασφαλίσει το υψηλότερο επίπεδο ασφάλειας και προστασίας των πτήσεων”. Έκτοτε, έχει επανέλθει στις πτήσεις της. Η Luxair ανέβαλε την πτήση της το Σάββατο από το Λουξεμβούργο προς το Ντουμπάι για 24 ώρες “υπό το φως των συνεχιζόμενων εντάσεων και της ανασφάλειας που επηρεάζει τον εναέριο χώρο της περιοχής, και σε ευθυγράμμιση με τα μέτρα που έλαβαν πολλές άλλες αεροπορικές εταιρείες”, δήλωσε η εταιρεία σε ανακοίνωση προς το Associated Press. Οι αφίξεις στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι έδειξαν την ακύρωση των πτήσεων του Σαββάτου από το Άμστερνταμ από τις ολλανδικές εταιρείες KLM και Transavia. Ορισμένες πτήσεις της KLM προς το Τελ Αβίβ του Ισραήλ ακυρώθηκαν επίσης την Παρασκευή και το Σάββατο.

**Επέβαλαν οι ΗΠΑ νέες κυρώσεις στο Ιράν;**

Στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης προσπάθειάς τους να αυξήσουν την πίεση στην Τεχεράνη, οι ΗΠΑ επέβαλαν την Παρασκευή κυρώσεις σε έναν στόλο εννέα πλοίων και στους ιδιοκτήτες τους, τους οποίους η Ουάσινγκτον κατηγόρησε για μεταφορά εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων ιρανικού πετρελαίου σε ξένες αγορές, κατά παράβαση των κυρώσεων. Ο Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι οι κυρώσεις επιβλήθηκαν λόγω του “κλεισίματος της πρόσβασης στο διαδίκτυο από το Ιράν για να συγκαλύψει τις παραβιάσεις του” κατά των πολιτών του, κατά τη διάρκεια της καταστολής των πανεθνικών διαδηλώσεων. Οι κυρώσεις “στοχεύουν ένα κρίσιμο συστατικό του τρόπου με τον οποίο το Ιράν παράγει τα κεφάλαια που χρησιμοποιούνται για την καταπίεση του δικού του λαού”, δήλωσε ο Μπέσεντ. Αμερικανοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι τα εννέα στοχοποιημένα πλοία – που φέρουν τη σημαία του Παλάου, του Παναμά και άλλων δικαιοδοσιών – αποτελούν μέρος ενός “σκιώδους στόλου” που διακινεί λαθραία απαγορευμένα αγαθά, κυρίως από τη Ρωσία και το Ιράν.

Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στο Ιράν στις 28 Δεκεμβρίου, πυροδοτούμενες από την κατάρρευση του ιρανικού νομίσματος, του ριάλ, και εντάθηκαν τις επόμενες δύο εβδομάδες. Την Παρασκευή, το Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών ψήφισε ψήφισμα που καταδίκασε το Ιράν για την θανατηφόρα καταστολή των διαδηλώσεων. Ο Αλί Μπαχρεΐνι, Ιρανός απεσταλμένος στη συνάντηση της Γενεύης, επανέλαβε τον ισχυρισμό της κυβέρνησής του ότι 3.117 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των ταραχών, εκ των οποίων οι 2.427 σκοτώθηκαν από “τρομοκράτες” που χρηματοδοτήθηκαν και εξοπλίστηκαν από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους. “Ήταν ειρωνικό που κράτη των οποίων η ιστορία ήταν λεκιασμένη με γενοκτονία και εγκλήματα πολέμου προσπαθούσαν τώρα να διδάξουν στο Ιράν την κοινωνική διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα”, δήλωσε. Το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων Human Rights Activists News Agency ανέφερε ότι έχει επιβεβαιώσει τουλάχιστον 5.137 θανάτους κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων και ερευνά άλλους 12.904.