Το Ηνωμένο Βασίλειο συγκεντρώνει υπουργούς Εξωτερικών από 40 χώρες, προκειμένου να συζητήσουν εναλλακτικές για το άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας ναυτιλιακής οδού που έχει εγκλωβιστεί λόγω του πολέμου Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ κατά του Ιράν. Ο Βρετανός πρωθυπουργός, Keir Starmer, δήλωσε ότι η εικονική σύνοδος κορυφής, που θα διεξαχθεί την Πέμπτη υπό την προεδρία της Υπουργού Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Yvette Cooper, «θα αξιολογήσει όλα τα βιώσιμα διπλωματικά και πολιτικά μέτρα» για την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Οι ανταποδοτικές επιθέσεις του Ιράν εναντίον εμπορικών πλοίων, καθώς και η απειλή για περαιτέρω ενέργειες, έχουν αναστείλει σχεδόν κάθε κίνηση πλοίων στο στενό που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τους ωκεανούς του πλανήτη. Αυτή η εξέλιξη έχει διακόψει μια κρίσιμη αρτηρία για τη ροή πετρελαίου παγκοσμίως και έχει εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου σε δυσθεώρητα ύψη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανήκουν στις χώρες που θα συμμετάσχουν στη συνάντηση. Η στάση αυτή έρχεται μετά τη δήλωση του Αμερικανού Προέδρου, Donald Trump, ότι η διασφάλιση της ναυτιλιακής οδού δεν αποτελεί αρμοδιότητα της χώρας του. Ο Trump έχει επίσης επικρίνει σφοδρά τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ για την έλλειψη υποστήριξης στον πόλεμο και έχει επαναλάβει τις απειλές του για αποχώρηση των ΗΠΑ από το NATO.
Οι χώρες που συμμετέχουν στη σύνοδο κορυφής, συμπεριλαμβανομένων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, του Καναδά, της Ιαπωνίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, έχουν υπογράψει κοινή δήλωση, ζητώντας από το Ιράν να σταματήσει τις προσπάθειες αποκλεισμού του στενού και δεσμευόμενες να «συμβάλουν στις κατάλληλες προσπάθειες για τη διασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης» μέσω της ναυτιλιακής οδού.
Η συνάντηση θεωρείται ένα πρώτο βήμα, το οποίο θα ακολουθήσουν «συναντήσεις εργασίας» αξιωματούχων για την επεξεργασία των λεπτομερειών. Σύμφωνα με τον Rory Challands του Al Jazeera, που μεταδίδει από το Λονδίνο, «πρόκειται για έναν ευρύ συνασπισμό. Δεν είναι μόνο δυτικός, ούτε μόνο NATO. Περιλαμβάνει χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, οι σκανδιναβικές και οι βαλτικές χώρες, αλλά και το Μπαχρέιν, τα ΗΑΕ, τον Παναμά, τη Νιγηρία». Ωστόσο, «στο επίκεντρο βρίσκεται το ζήτημα των δυνατοτήτων. Τι μπορούν να κάνουν; Πόση ναυτική ικανότητα μπορούν να προσφέρουν αυτές οι χώρες;».
Αποφυγή χρήσης βίας
Καμία χώρα δεν φαίνεται να είναι πρόθυμη να επιχειρήσει να ανοίξει το στενό με τη βία, δεδομένου ότι οι μάχες συνεχίζονται και το Ιράν μπορεί να στοχεύσει πλοία με πυραύλους κατά πλοίων, drones, επιθετικά σκάφη και νάρκες. Ο Βρετανός πρωθυπουργός έχει δηλώσει «πολύ ξεκάθαρα» υπέρ μη στρατιωτικών λύσεων. «Ο Keir Starmer δεν έχει κανένα συμφέρον να εμπλακεί σε αυτόν τον πόλεμο. Οι περισσότερες από τις συγκεντρωμένες χώρες δεν έχουν κανένα συμφέρον», τόνισε.
Ωστόσο, ο Starmer ανέφερε την Τετάρτη ότι στρατιωτικοί σχεδιαστές από έναν μη προσδιορισμένο αριθμό χωρών θα συναντηθούν σύντομα για να εργαστούν πάνω στον τρόπο διασφάλισης της ασφάλειας της ναυτιλίας «μετά το τέλος των εχθροπραξιών». Ο ίδιος προειδοποίησε ότι η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας «δεν θα είναι εύκολη» και θα απαιτήσει «ένα ενιαίο μέτωπο στρατιωτικής ισχύος και διπλωματικής δραστηριότητας», σε συνδυασμό με συνεργασία με τη ναυτιλιακή βιομηχανία.
Ο συνασπισμός αυτός αποτελεί, εν μέρει, μια προσπάθεια να καταδειχθεί στη διοίκηση Trump ότι η Ευρώπη αναλαμβάνει αυξημένες ευθύνες για τη δική της ασφάλεια, ιδίως καθώς ο Αμερικανός πρόεδρος απειλεί με αποχώρηση από το NATO. Ο Γάλλος Πρόεδρος, Emmanuel Macron, δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν είναι εφικτή η έναρξη στρατιωτικής επιχείρησης για να ανοίξει δια της βίας το στενό. «Αυτή δεν ήταν ποτέ η επιλογή που υποστηρίξαμε, διότι είναι μη ρεαλιστική», είπε. «Θα χρειαζόταν αιώνες», πρόσθεσε, και θα εξέθετε όσους διασχίζουν το στενό σε «παράκτιες απειλές», ιδιαίτερα από το Ισλαμικό Επαναστατικό Σώμα Φρουρών του Ιράν, το οποίο διαθέτει «σημαντικούς πόρους, καθώς και βαλλιστικούς πυραύλους».
Ο Macron πρότεινε ότι ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί το άνοιγμα του στενού είναι μέσω άμεσων συνομιλιών με το Ιράν. Από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν οι συντονισμένες αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις κατά του Ιράν και πυροδοτήθηκε ο πόλεμος, έχουν καταγραφεί 23 άμεσες επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στον Κόλπο, με αποτέλεσμα τον θάνατο 11 μελών πληρώματος, σύμφωνα με στοιχεία της Lloyd’s List Intelligence, εταιρείας δεδομένων ναυτιλίας. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι πλοία που δεν θεωρούνται «εχθρικά» μπορούν να διέλθουν από το Στενό του Ορμούζ, και ότι ο δίαυλος είναι κλειστός μόνο για πλοία εχθρικών χωρών και των συμμάχων τους.
