Στο ανατολικό Τεχεράνη, ένας κάτοικος ονόματι Sepehr κρατά την μπροστά πόρτα του διαμερίσματός του ξεκλείδωτη. Πρόκειται για μια ζοφερή, υπολογισμένη ρουτίνα, που επιτρέπει στην οικογένειά του να τρέξει στο υπόγειο πάρκινγκ μόλις οι εκκωφαντικές εκρήξεις αρχίσουν ξανά να ταρακουνούν τα παράθυρά τους. Καθώς παχύς, τοξικός καπνός από καμένες πετρελαϊκές εγκαταστάσεις καλύπτει την πόλη των 10 εκατομμυρίων, η πραγματικότητα μιας άπειρης σύγκρουσης έχει εδραιωθεί. “Ο πόλεμος μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες, οπότε η οικογένειά μου κι εγώ θα φύγουμε μόνο αν γίνει πολύ άσχημα”, λέει ο Sepehr. “Προς το παρόν, η ζωή συνεχίζεται”.
Για τους Ιρανούς και τη Μέση Ανατολή γενικότερα, υπάρχει μια στοιχειωμένη αίσθηση deja vu. Σήμερα συμπληρώνονται 30 ημέρες κοινής στρατιωτικής δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Ακριβώς σε αυτό το σημείο κατά την κλιμάκωση του Ιουνίου 2025, τέθηκε σε ισχύ μια εύθραυστη, με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ, ανακωχή, βάζοντας τέλος σε 12 ημέρες έντονων βομβαρδισμών. Κορυφαίοι στρατιωτικοί ηγέτες και εκατοντάδες άμαχοι σκοτώθηκαν στο Ιράν από ισραηλινές επιθέσεις, ενώ 28 σκοτώθηκαν στο Ισραήλ, με την κατά τα άλλα συμβολική εκτόξευση του Ιράν κατά της αεροπορικής βάσης Al Udeid στο Κατάρ, όπου εδρεύουν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία, να σηματοδοτεί την τελική πράξη αυτού του 12ήμερου πολέμου.
Τα πράγματα φαίνονται πολύ πιο επικίνδυνα για την περιοχή και τον κόσμο αυτή τη φορά. Η τρέχουσα σύγκρουση έχει ελάχιστη ομοιότητα με τον περιορισμένο πόλεμο του περασμένου έτους. Μια δραστική στρατηγική στροφή – από την αποδυνάμωση της πυρηνικής υποδομής στην εκτέλεση ενός “αποκεφαλιστικού” χτυπήματος κατά της ιρανικής ηγεσίας – έχει διαγράψει τους προηγούμενους κανόνες εμπλοκής, σύροντας την περιοχή σε έναν ανοιχτό πόλεμο φθοράς χωρίς καμία διπλωματική διέξοδο.
Η κατάρρευση της διπλωματίας
Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου 2025, οι ισραηλινές και αμερικανικές δυνάμεις επικέντρωσαν σε μεγάλο βαθμό την ισχύ πυρός τους σε συγκεκριμένες πυρηνικές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο Natanz, το Fordow και την Isfahan, αν και η Τεχεράνη δέχθηκε επίσης βαρύ πλήγμα. Παρόλο που ήταν καταστροφικά, το καθορισμένο εύρος αυτών των στόχων άφηνε περιθώρια διαπραγματεύσεων. Η σύγκρουση έληξε στις 24 Ιουνίου μετά από έντονη διαμεσολάβηση του Ομάν, το οποίο διευκόλυνε έμμεσες πυρηνικές συνομιλίες στη Γενεύη.
Αυτή τη φορά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ υιοθέτησαν έναν θεμελιωδώς διαφορετικό στόχο. Η αρχική επίθεση στις 28 Φεβρουαρίου 2026, δολοφόνησε τον Ανώτατο Ηγέτη Ayatollah Ali Khamenei και μέλη της οικογένειάς του στην Τεχεράνη. Το χτύπημα βασίστηκε φαινομενικά στην παραδοχή ότι η εξόντωση του αρχηγού του κράτους θα προκαλούσε την άμεση παράδοση της κυβέρνησης.
Αυτό δεν συνέβη. Και τώρα ένας άλλος Khamenei, ο δεύτερος γιος Mojtaba, επιλέχθηκε ως ο νέος ανώτατος ηγέτης, με το ισχυρό Σώμα των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και βασικούς ηγέτες να ορκίζονται πίστη. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump έχει κυμανθεί μεταξύ της απαίτησης για “άνευ όρων παράδοση” του Ιράν, καλώντας σε λαϊκή εξέγερση, και της προσφοράς αμνηστίας σε στρατιωτικούς διοικητές που αλλάζουν πλευρά. Ωστόσο, παρά τους ισχυρισμούς της Ουάσιγκτον και του Ισραήλ ότι έχουν πλήξει περισσότερους από 5.000 στόχους και έχουν αποδεκατίσει την αεροπορία και το ναυτικό του Ιράν, η κυβέρνηση στην Τεχεράνη δεν έχει καταρρεύσει.
Το Ιράν αναφέρει ότι οι αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις έχουν βομβαρδίσει σχεδόν 10.000 άμαχους χώρους στη χώρα και έχουν σκοτώσει περισσότερους από 1.300 πολίτες από την έναρξη του πολέμου.
Επιβίωση σοκ: Η “ψηφιδωτή άμυνα”
Το στοίχημα ότι ο κρατικός μηχανισμός του Ιράν θα διασπαστεί χωρίς τον ανώτατο ηγέτη του, παρεξήγησε θεμελιωδώς το ιρανικό στρατιωτικό δόγμα. Αναλυτές σημειώνουν ότι η Τεχεράνη δαπάνησε δύο δεκαετίες σχεδιάζοντας ένα πλαίσιο για να επιβιώσει ακριβώς αυτού του σεναρίου.
Διατυπωμένη από το IRGC, η έννοια της “αποκεντρωμένης ψηφιδωτής άμυνας” διαχέει τη διοίκηση και τον έλεγχο σε περιφερειακά επίπεδα. Σε συνδυασμό με ένα σχέδιο εφεδρείας “τέταρτου διαδόχου”, διασφαλίζει ότι ακόμη και αν ανώτεροι ηγέτες σκοτωθούν και οι κεντρικές επικοινωνίες διακοπούν, οι τοπικές μάχιμες μονάδες διατηρούν την εξουσία και την ικανότητα να δράσουν.
Συνεπώς, το ιρανικό καθεστώς διόρισε γρήγορα τον Mojtaba Khamenei ως τον νέο ανώτατο ηγέτη, και οι τεράστιες πυραυλικές δυνάμεις του Ιράν συνέχισαν να εκτοξεύουν. Χρησιμοποιώντας ένα μείγμα βαλλιστικών πυραύλων μικρού και μεσαίου βεληνεκούς, καθώς και σμήνη drones, το Ιράν έχει μετατρέψει τον χρόνο σε στρατηγικό όπλο, με στόχο την εξάντληση των ισραηλινών αποθεμάτων αναχαιτιστών και την πρόκληση συνεχούς οικονομικής παράλυσης.
Ένα ευρύτερο, ακριβότερο πεδίο μάχης
Η απουσία εξόδου έχει επιτρέψει στον πόλεμο να μετασταθεί σε όλη την περιοχή. Το 2025, η αντεπίθεση του Ιράν περιορίστηκε σε μεγάλο βαθμό στο Ισραήλ και συγκεκριμένα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία. Το 2026, η Τεχεράνη έχει διευρύνει τον χάρτη, εξαπολύοντας επιθέσεις σε εννέα χώρες.
Πύραυλοι και drones έχουν πλήξει αμερικανική στρατιωτική παρουσία και πολιτικές υποδομές σε όλα τα κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων του Μπαχρέιν, του Κουβέιτ, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας, του Ομάν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Το ιρανικό στρατιωτικό έχει επίσης περιορίσει την κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ, ωθώντας τις τιμές του αργού πετρελαίου Brent πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, με συνεχείς άγριες διακυμάνσεις, και προκαλώντας φόβους για παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Το οικονομικό βάρος αυτού του άπειρου πολέμου είναι συγκλονιστικό. Σύμφωνα με το Center for Strategic and International Studies (CSIS), οι πρώτες 100 ώρες της Επιχείρησης Epic Fury κόστισαν στις ΗΠΑ περίπου 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια, κυρίως αδιάθετα. Το Ισραήλ, ήδη πληττόμενο από την οικονομική πίεση των παρατεταμένων πολέμων στη Γάζα και τον Λίβανο, αντιμετωπίζει αυξανόμενη εγχώρια πίεση, καθώς οι καθημερινοί σειρήνες αναγκάζουν εκατομμύρια ανθρώπους σε καταφύγια.
Το ανθρώπινο βάρος
Ενώ πολιτικοί και στρατηγοί συζητούν τις μεταβαλλόμενες παραμέτρους της “νίκης”, οι πολίτες απορροφούν το καταστροφικό κόστος. Τουλάχιστον 1.255 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στο Ιράν, μαζί με 570 στον Λίβανο, 13 στο Ισραήλ και οκτώ Αμερικανοί στρατιώτες.
Μεταξύ των νεκρών Ιρανών είναι 200 παιδιά και 11 εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας. Στη νότια πόλη Minab, ένα χτύπημα αφάνισε το κοριτσίστικο δημοτικό σχολείο Shajareh Tayyebeh, σκοτώνοντας 165 άτομα, κυρίως νεαρές μαθήτριες. Ενώ οι ΗΠΑ δηλώνουν ότι ερευνούν αυτό το χτύπημα, ανεξάρτητοι αναλυτές λένε ότι η παρουσία συντριμμιών από πυραύλους Tomahawk φαίνεται να κατευθύνει την ευθύνη προς την Ουάσιγκτον.
Ο Trump ισχυρίστηκε πρόσφατα ότι ο πόλεμος θα τελείωνε “πολύ σύντομα”, αλλά η πραγματικότητα στο έδαφος υποδηλώνει μια παρατεταμένη τραγωδία.
Στα ερείπια του σχολείου του Minab, ένας θρηνούντας άνδρας κρατούσε τα απομεινάρια ενός επτάχρονου παιδιού, φωνάζοντας κατηγορίες για εγκλήματα πολέμου προς τον ουρανό. Για αυτή την ψυχή, και εκατομμύρια άλλες που παγιδεύτηκαν σε μια σύγκρουση χωρίς διπλωματικές εξόδους, τα στρατιωτικά δόγματα και τα στρατηγικά σχέδια δεν προσφέρουν παρηγοριά, μόνο παρατεταμένη απώλεια και οδύνη.
