Για τους Χριστιανούς σε όλο τον κόσμο, το Πάσχα είναι μια εποχή γιορτής, αλλά για τη μικρή χριστιανική κοινότητα της Γάζας, αποτελεί άλλη μια θλιμμένη περίοδο, εν μέσω της συνεχιζόμενης σύγκρουσης με το Ισραήλ. Οι πιστοί τήρησαν την Κυριακή τη σημαντικότερη εορτή τους, που τιμά την Ανάσταση του Ιησού Χριστού, αντιμετωπίζοντας εκτοπισμό και σοβαρές ελλείψεις.
Η Γάζα φιλοξενεί λιγότερους από 1.000 Χριστιανούς. Η κοινότητα ήταν ήδη μικρή πριν από τον πόλεμο, και πολλοί από τους πιστούς έχουν σκοτωθεί από τότε σε επιθέσεις κατά των σπιτιών και των εκκλησιών τους. Βρίσκονται ανάμεσα στους περισσότερους από 72.000 Παλαιστινίους που έχουν χάσει τη ζωή τους από το Ισραήλ, μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν ξεκίνησε ο πόλεμος στη Γάζα. Μια επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών και ακτιβιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων έχουν χαρακτηρίσει τον πόλεμο του Ισραήλ ως γενοκτονία εναντίον των Παλαιστινίων.
Μέσα στις εκκλησίες της Γάζας, οι προσευχές, οι τελετές και οι ήσυχες συγκεντρώσεις απέκτησαν βαθύ νόημα, καθώς οι οικογένειες γιόρταζαν το Πάσχα, ελπίζοντας για επιβίωση και ειρήνη. Πολλοί από τα μέλη της κοινότητας έχουν εγκαταλείψει τη Λωρίδα της Γάζας, όπου οι Χριστιανοί ζουν αδιάκοπα για περισσότερα από 2.000 χρόνια.
Ωστόσο, οι ελλείψεις βασικών ειδών έχουν επισκιάσει την εορτή. Η ηλεκτρική ενέργεια, το νερό και τα τρόφιμα, συμπεριλαμβανομένων των αυγών που αποτελούν μέρος των παραδοσιακών πασχαλινών εορτασμών, είναι σε έλλειψη.
Για δεκαετίες, το Ισραήλ ελέγχει την είσοδο και έξοδο από τη Γάζα. Αυτοί οι περιορισμοί έχουν ενταθεί κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας. Παρόλο που έχει τεθεί σε ισχύ «εισχώρηση» από τον Οκτώβριο, το Ισραήλ συνεχίζει τον ασφυκτικό του έλεγχο και τις επιθέσεις στην περιοχή, που φιλοξενεί πάνω από δύο εκατομμύρια Παλαιστινίους, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων είναι εκτοπισμένοι.
Ο Φουάντ Αγιάντ, βιοενεργειακός εκπαιδευτής που εκτοπίστηκε από το σπίτι του κοντά στο παιδιατρικό νοσοκομείο al-Rantisi στη δυτική Γάζα, δήλωσε ότι αναζητούσε αυγά σε όλη την πόλη της Γάζας, αλλά δεν υπήρχαν στα παζάρια. «Στολίζουμε αυγά για τα μικρά παιδιά, και μερικές φορές μικρά μουσουλμάνα παιδιά μας επισκέπτονταν για να πάρουν πολύχρωμα αυγά», είπε στο Al Jazeera.
Ο Φουάντ θρηνούσε που η οικογένειά του δεν θα απολάμβανε ένα κοινοτικό γεύμα, μια κοινή πασχαλινή παράδοση, επειδή το κρέας είναι σπάνιο και πολύ ακριβό. Ο 31χρονος αναπολούσε τις επισκέψεις του σε συγγενείς και φίλους κατά τη διάρκεια του Πάσχα, την εορταστική ατμόσφαιρα και τις πολλές παραδόσεις. «Συνηθίζαμε να έχουμε ένα κοινοτικό γεύμα μαζί, και βάφαμε αυγά. Ήταν μια όμορφη γιορτή γεμάτη χαρά», είπε, θυμούμενος την εποχή πριν από τον πόλεμο. «Επισκεπτόμασταν τους ηλικιωμένους και προσευχόμασταν γι’ αυτούς, και επισκεπτόμασταν μερικούς Μουσουλμάνους γείτονες».
Η Εκκλησία της Αγίας Οικογένειας, την οποία παρακολουθούσε ο Φουάντ, είχε δεχθεί επιθέσεις πολλές φορές κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας. «Σε αυτή την εκκλησία, τρεις από τους συγγενείς μου σκοτώθηκαν, και σε μια άλλη επίθεση, περισσότεροι από 20 Χριστιανοί έχασαν τη ζωή τους», ανέφερε. «Παρόλο που είμαστε μια μικρή μειονότητα, θα συνεχίσουμε να προσευχόμαστε στην εκκλησία μας», πρόσθεσε. «Εκτελέσαμε μόνο τις προσευχές, αρνούμενοι να γιορτάσουμε λόγω των μαρτύρων μας», δήλωσε στο Al Jazeera, προσθέτοντας: «Εμείς, οι Χριστιανοί, είμαστε μέρος αυτής της γης και υποφέραμε μαζί με όλους στη Γάζα». «Όποια πολιτική ατζέντα ή θρησκεία και αν έχεις, όλοι εμείς οι Παλαιστίνιοι στοχοιριστείς από την κατοχή».
Οι ισραηλινοί περιορισμοί στη Γάζα σημαίνουν ότι οι Χριστιανοί δεν μπορούν να ταξιδέψουν στην Παλιά Πόλη της κατεχόμενης Ανατολικής Ιερουσαλήμ για να παρακολουθήσουν λειτουργίες στον Ναό του Παναγίου Τάφου τα τελευταία δύο χρόνια. Την περασμένη εβδομάδα, η ισραηλινή αστυνομία εμπόδισε τον Καρδινάλιο Pierbattista Pizzaballa, Λατίνο Πατριάρχη Ιεροσολύμων, να εισέλθει στον Πανάγιο Τάφο. Το Ισραήλ ανέτρεψε την απόφαση μετά από διεθνή κατακραυγή. Το Τέμενος Αλ-Άκσα, ο τρίτος ιερότερος τόπος του Ισλάμ, έχει επίσης κλείσει για μουσουλμάνους προσκυνητές από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν.
«Έχασα φίλους» Ο Ηλίας αλ-Τζέλντα από τη συνοικία Ταλ αλ-Χάουα της πόλης της Γάζας αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι του με την πενταμελή οικογένειά του όταν αυτό καταστράφηκε. «Ζήτησα καταφύγιο στην Εκκλησία της Αγίας Οικογένειας κατά τη διάρκεια της γενοκτονίας, και από την κατάπαυση του πυρός, νοικιάζω ένα διαμέρισμα στη συνοικία Σάμπρα», δήλωσε ο 60χρονος. «Όπως πολλοί Χριστιανοί, αρνήθηκα να εκκενώσω προς τη νότια Γάζα, παραμένοντας στις εκκλησίες παρά τους κινδύνους. Κάποιοι από εμάς έμειναν στην Εκκλησία του Αγίου Πορφυρίου, αλλά οι περισσότεροι παραμείναμε στην Εκκλησία της Αγίας Οικογένειας», είπε.
Ο Ηλίας, ενεργό μέλος του συμβουλίου επιτρόπων της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του συνδικάτου εργαζομένων, δήλωσε ότι η εκκλησία χτυπήθηκε πολλές φορές. «Έχασα φίλους, γείτονες και συγγενείς, πολλοί από αυτούς σκοτώθηκαν ενώ προσπαθούσαν να μείνουν κοντά στα σπίτια τους και την πίστη τους», είπε ο Ηλίας.
Για τον Ηλία, το Πάσχα ήταν μια εποχή γιορτών και ευτυχίας. «Οι οικογένειες γιόρταζαν στο σπίτι, επισκεπτόμενοι συγγενείς και καλωσορίζοντας φίλους. Η εκκλησία και τα σπίτια γέμιζαν με παραδόσεις όπως χρωματιστά αυγά, καχκ (ένα τοπικά ψημένο μπισκότο), μααμούλ (μπισκότα γεμιστά με χουρμάδες) και Ειντίγια (ένα παραδοσιακό δώρο)», είπε. «Για κάποιες οικογένειες, οι εορτασμοί επεκτάθηκαν στη Δυτική Όχθη, όπου διεξήχθησαν οι μεγαλύτερες εκδηλώσεις».
Ωστόσο, οι εορτασμοί είναι περιορισμένοι φέτος, και όπως ο Φουάντ, έτσι και ο Ηλίας, του λείπει η εορταστική ατμόσφαιρα του παρελθόντος. «Οι παραδοσιακές συνήθειες είναι ελλιπείς, δεν υπάρχουν καθόλου αυγά σε όλη τη Λωρίδα. Για τα παιδιά, δεν υπάρχει πουθενά να διασκεδάσουν, ούτε λούνα παρκ, ούτε παιδικές χαρές, ούτε κήποι, ούτε εστιατόρια σε προσιτές τιμές», θρηνούσε. Ο Ηλίας τόνισε επίσης την οξεία ενεργειακή κρίση. «Η ηλεκτρική ενέργεια συνεχίζει να αποτελεί μείζον πρόβλημα για τους Παλαιστίνιους. Η εκρηκτική αύξηση του κόστους του ντίζελ και του λαδιού γεννητριών το έχει επιδεινώσει».
Η Αμάλ αλ-Μασρί, 74 ετών, μέλος μιας εξαμελούς οικογένειας, ζούσε στη συνοικία Ρεμάλ, η οποία ήταν από τις πρώτες περιοχές που υπέστησαν βαρύ ισραηλινό βομβαρδισμό. Η Αμάλ εκκενώθηκε προς τον νότο και εκτοπίστηκε με τον σύζυγό της τρεις φορές, πρώτα στο az-Zahra, μετά στη Ράφα και στο Χαν Γιούνις. «Για δύο χρόνια στον νότο, δεν υπήρχε καθόλου εορτή», είπε η Αμάλ. «Ακόμη και τα Χριστούγεννα, δεν υπήρχε καμία γιορτή. Δεν είχαμε καν καρέκλες και έπρεπε να καθόμαστε σε στρώματα κατά τη διάρκεια των προσευχών».
Η Αμάλ αναπόλησε πώς οι εορτασμοί είχαν ένα ξεχωριστό πνεύμα πριν από τη γενοκτονία. Οι οικογένειες προσκαλούσαν η μία την άλλη για μεσημεριανό και βραδινό, αντάλλασσαν γλυκά και απολάμβαναν την παρέα τους, είπε. «Περνούσαμε όλη την ημέρα μαζί, τρώγοντας, μιλώντας και γιορτάζοντας». Φέτος, η Αμάλ και η κοινότητά της προσπαθούν να τηρήσουν τις βασικές τελετουργίες του Πάσχα, αλλά πολλές από τις παραδόσεις που κάποτε έφερναν χαρά στα παιδιά εξακολουθούν να λείπουν, ιδιαίτερα τα χρωματιστά αυγά. «Έψαξα για αυγά παντού, αλλά δεν μπόρεσα να βρω κανένα σε όλη τη Λωρίδα», είπε.
