Η έναρξη των πρώτων επιθέσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου πυροδότησε άμεσες ανησυχίες στη Λωρίδα της Γάζας για τις επιπτώσεις αυτών των εξελίξεων σε έναν πληθυσμό που ήδη υποφέρει από έναν πόλεμο που διαρκεί πάνω από δύο χρόνια. Καθώς οι εντάσεις εξαπλώνονται στην ευρύτερη περιοχή, η κατάσταση στη Γάζα γίνεται ολοένα και πιο σύνθετη. Το Ισραήλ έχει αυστηροποιήσει τον έλεγχο των περασμάτων της περιοχής, περιορίζοντας περαιτέρω την είσοδο ζωτικής ανθρωπιστικής βοήθειας. Παράλληλα, συνεχίζονται οι παραβιάσεις της συμφωνίας «κατάπαυσης του πυρός» που επιτεύχθηκε με τη Χαμάς τον Οκτώβριο.
Ωστόσο, καθώς η παγκόσμια προσοχή στρέφεται στην εξελισσόμενη περιφερειακή σύρραξη, πολλοί φοβούνται ότι η Γάζα θα υποβιβαστεί σε δευτερεύον ζήτημα, παρά το γεγονός ότι πάνω από δύο εκατομμύρια Παλαιστίνιοι παραμένουν παγιδευμένοι σε μια εξαιρετικά εύθραυστη ανθρωπιστική και πολιτική κατάσταση. Ο Ramy Abdu, επικεφαλής του Euro-Med Human Rights Monitor, δήλωσε στην Al Jazeera ότι «ο πόλεμος με το Ιράν έχει δώσει στο Ισραήλ ευρύτερο πεδίο δράσης για να εντείνει τα εγκλήματά του στη Γάζα, ενώ η ανθρωπιστική κατάσταση έχει επιδεινωθεί ραγδαία λόγω των σοβαρών περιορισμών στα περάσματα».
Το Ισραήλ έκλεισε τα σύνορα της Λωρίδας την πρώτη ημέρα του πολέμου με το Ιράν, διαταράσσοντας την είσοδο φορτηγών με ανθρωπιστική βοήθεια και βασικά εφόδια. Η κίνηση αυτή ανέστειλε επίσης τη μετακίνηση ασθενών και τραυματιών, προκαλώντας ευρεία ανησυχία, καθώς χιλιάδες ασθενείς ανέμεναν να ταξιδέψουν στο εξωτερικό για θεραπεία, μετά την καταστροφή του συστήματος υγείας της Γάζας από τον πόλεμο. Μετά από αρκετές ημέρες κλεισίματος, το Ισραήλ άνοιξε μερικώς το πέρασμα Kerem Abu Salem (Kerem Shalom), επιτρέποντας σε έναν περιορισμένο αριθμό φορτηγών με βοήθεια και βασικά αγαθά να εισέλθουν. Ωστόσο, το περιορισμένο άνοιγμα είχε μικρό αντίκτυπο, καθώς ο όγκος της βοήθειας που εισέρχεται στη Γάζα παραμένει πολύ κάτω από τα 600 φορτηγά ημερησίως που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών του πληθυσμού.
Σημαντικοί περιορισμοί παραμένουν επίσης στην είσοδο καυσίμων και βαρέων μηχανημάτων που απαιτούνται για την απομάκρυνση μπάζων και την αποκατάσταση κρίσιμων υποδομών, καθιστώντας τις προσπάθειες αποκατάστασης στην βομβαρδισμένη περιοχή αργές και σύνθετες. Ο οικονομολόγος Mohammad Abu Jiyab επεσήμανε ότι ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν έχει άμεσο αντίκτυπο στις οικονομικές και ανθρωπιστικές συνθήκες της Γάζας, επικαλούμενος τη μείωση των λειτουργιών των συνόρων και την εισαγωγή λιγότερης βοήθειας και εμπορευμάτων ως αποτέλεσμα των ισραηλινών μέτρων ασφαλείας που συνδέονται με την περιφερειακή σύγκρουση. Αυτό, πρόσθεσε, έχει οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών και ελλείψεις αγαθών, καθώς και σε μείωση της ικανότητας των διεθνών οργανισμών να διανέμουν επαρκώς την ανθρωπιστική βοήθεια. Ο Abu Jiyab προειδοποίησε ότι η συνέχιση αυτής της κατάστασης θα επιδεινώσει τις κρίσεις διαβίωσης και οικονομίας, καθώς οι προμήθειες μειώνονται και οι κάτοικοι δυσκολεύονται να εξασφαλίσουν τις καθημερινές τους ανάγκες.
Εκπρόσωπος του Ταμείου των Ηνωμένων Εθνών για την Παιδική Ηλικία (UNICEF) ανέφερε ότι οι τιμές ορισμένων βασικών αγαθών, όπως τρόφιμα και προϊόντα καθαρισμού, έχουν αυξηθεί δραματικά, σε ορισμένες περιπτώσεις κατά 200-300%.
Παράλληλα, οι ισραηλινές αεροπορικές επιθέσεις και ο βομβαρδισμός διαφόρων περιοχών της Γάζας συνεχίζονται κατά παράβαση της «κατάπαυσης του πυρός» του Οκτωβρίου. Ιατρικές πηγές ανέφεραν ότι έξι Παλαιστίνιοι, συμπεριλαμβανομένων δύο παιδιών, σκοτώθηκαν και περίπου 10 τραυματίστηκαν σε ισραηλινές επιθέσεις στην πόλη της Γάζας και στο στρατόπεδο προσφύγων Nuseirat. Σύμφωνα με το Υπουργείο Υγείας στη Γάζα, οι ισραηλινές επιθέσεις από την έναρξη της «κατάπαυσης του πυρός» έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 648 άτομα και έχουν τραυματίσει σχεδόν 18.000. Αναλυτές εκτιμούν ότι η αλλαγή στην διεθνή προσοχή έχει δώσει στο Ισραήλ μεγαλύτερη ελευθερία να διεξάγει περιορισμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα χωρίς σοβαρές αντιδράσεις.
Ο Abdu προειδοποίησε ότι το Ισραήλ συνεχίζει να διεξάγει «συστηματικές πράξεις γενοκτονίας» στη Γάζα, εκμεταλλευόμενο κάθε ευκαιρία για να επιδεινώσει τις συνθήκες διαβίωσης. Προειδοποίησε επίσης για αυξανόμενους φόβους ανανέωσης λιμού και υποσιτισμού, ιδιαίτερα στα παιδιά, και για την ταχεία επιδείνωση των υπηρεσιών υγείας λόγω ελλείψεων σε φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό.
Σε άλλο μέτωπο, ο Abdu τόνισε το πολιτικό κενό στη Γάζα, επισημαίνοντας ότι το Ισραήλ συνεχίζει να εμποδίζει το έργο μιας επιτροπής που έχει ως αποστολή τη διαχείριση της περιοχής. Η Παλαιστινιακή Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας, μια μεταβατική πολιτική αρχή που αποτελείται από 15 τεχνοκράτες, σχηματίστηκε τον Ιανουάριο ως μέρος των συμφωνιών για την επόμενη φάση της «κατάπαυσης του πυρός». Η εντολή της περιλαμβάνει τη διαχείριση πολιτικών υποθέσεων, την παροχή βασικών υπηρεσιών, τον συντονισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας, την επανεκκίνηση κυβερνητικών θεσμών και την επίβλεψη των προσπαθειών ανάκαμψης και ανοικοδόμησης. Το χερσαίο πέρασμα της Ράφα, κεντρικό ζήτημα για το έργο της επιτροπής, παραμένει κλειστό για δέκατη συνεχόμενη ημέρα, περιπλέκοντας περαιτέρω την ικανότητα της επιτροπής να εκπληρώσει τα καθήκοντά της.
«Είναι σαφές ότι το Ισραήλ εκμεταλλεύεται την παγκόσμια εστίαση στον πόλεμο με το Ιράν για να επεκτείνει τις καταπιεστικές του πολιτικές στη Γάζα, σε μια περίοδο που η διεθνής πίεση και η λογοδοσία μειώνονται», δήλωσε ο Abdu, υπογραμμίζοντας ότι πολλά από αυτά τα μέτρα λαμβάνονται ακόμη και χωρίς ενεργές μάχες, με πολίτες να σκοτώνονται, σπίτια να καταστρέφονται και σύνορα να περιορίζονται με τρόπους που φαίνεται να στοχεύουν σε συλλογική τιμωρία και λιμοκτονία.
Η συμφωνία «κατάπαυσης του πυρός» προέβλεπε ένα σχέδιο τριών φάσεων για σταδιακή διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων, απελευθέρωση αιχμαλώτων και δημιουργία συνθηκών για την αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων και την έναρξη της ανοικοδόμησης. Η πρώτη φάση, που ξεκινούσε με την παύση των εχθροπραξιών, μερική αποχώρηση του Ισραήλ από κατοικημένες περιοχές, και καθημερινή είσοδο φορτηγών με βοήθεια και καύσιμα, μαζί με ανταλλαγές αιχμαλώτων. Ωστόσο, η εφαρμογή παρέμεινε μερική και περιορισμένη, με τις ισραηλινές δυνάμεις να διατηρούν τον έλεγχο μεγάλων τμημάτων της περιοχής και κρίσιμων περασμάτων.
Η δεύτερη φάση, που αναμενόταν να ξεκινήσει τον Ιανουάριο του 2026, προέβλεπε ευρύτερη αποχώρηση του Ισραήλ, έναρξη της ανοικοδόμησης και σύσταση μεταβατικής πολιτικής διοίκησης. Ωστόσο, η φάση αυτή παραλίγο να ναυαγήσει λόγω πολιτικών και ασφαλιστικών διαφωνιών, καθώς το Ισραήλ εισήγαγε επιπλέον όρους σχετικά με τη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας και τον αφοπλισμό των ένοπλων φατριών. Ο Abu Jiyab πιστεύει ότι το Ισραήλ χρησιμοποιεί τον περιφερειακό πόλεμο για να διατηρήσει την αστάθεια στη Γάζα και την κατάσταση αμετάβλητη, χωρίς πολιτική πρόοδο. «Η πιο ξεκάθαρη ένδειξη αυτού είναι η πολιτική αδιαφορία από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης και τα διαμεσολαβούντα κράτη σχετικά με την ταχεία μεταφορά διακυβέρνησης και την ενδυνάμωση της διοικητικής επιτροπής να διαχειριστεί τη Λωρίδα της Γάζας», πρόσθεσε.
Αυτό το αδιέξοδο έχει επηρεάσει άμεσα τη διαδικασία ανοικοδόμησης, η οποία παραμένει σε μεγάλο βαθμό παγωμένη, καθώς η είσοδος δομικών υλικών, καυσίμων και βαρέως εξοπλισμού εξαρτάται από τις ισραηλινές εγκρίσεις και τις περίπλοκες διαδικασίες στα σύνορα. Καθώς οι περιφερειακές εντάσεις κλιμακώθηκαν μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν, οι παρατηρητές λένε ότι η διεθνής ώθηση για την προώθηση της δεύτερης φάσης της συμφωνίας έχει αποδυναμωθεί σημαντικά. Ο πολιτικός αναλυτής Ahed Farwana πιστεύει ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu εκμεταλλεύεται την αλλαγή της παγκόσμιας προσοχής για να «παρατείνει την πρώτη φάση της συμφωνίας χωρίς να προχωρήσει στη δεύτερη». «Ο ισραηλινός στρατός συνεχίζει να διεξάγει επιθέσεις και δολοφονίες, ενώ περιορίζει ορισμένα αγαθά και επιτρέπει άλλα υπό μια πολιτική δελτίων, συμπεριλαμβανομένων των καυσίμων και του μαγειρικού αερίου», δήλωσε. Με τις ισραηλινές δυνάμεις να ελέγχουν περίπου το 60% της Λωρίδας της Γάζας, ο Farwana πιστεύει ότι το Ισραήλ στοχεύει να διατηρήσει την περιοχή σε μια μόνιμη κατάσταση αστάθειας. «Το Ισραήλ δεν θέλει σταθερότητα στη Γάζα. Αντ’ αυτού, επιδιώκει να κρατήσει το μέτωπο υπό τον έλεγχό του μέσω στρατιωτικών περιορισμών, οικονομικής πίεσης και διαφόρων μορφών τιμωρίας».
