Ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την «άμεση οικονομική κατάρρευση» του παγκόσμιου οργανισμού, αποκαλύπτουν έγγραφα που περιήλθαν σε γνώση του Al Jazeera. Σε επιστολή που απέστειλε την προηγούμενη εβδομάδα προς όλα τα κράτη μέλη, ο κ. Γκουτέρες προειδοποιεί για την ύπαρξη μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης, καλώντας τα κράτη να συμφωνήσουν σε μια αναθεώρηση των οικονομικών κανόνων του ΟΗΕ, διαφορετικά θα πρέπει να αποδεχτούν «την πολύ πραγματική προοπτική της οικονομικής κατάρρευσης του Οργανισμού μας», ενώ ταυτόχρονα ζητά την άμεση καταβολή των ετήσιων εισφορών τους.
Αν και ο κ. Γκουτέρες δεν κατονομάζει συγκεκριμένη χώρα ως υπεύθυνη για τα οικονομικά προβλήματα, η έκκλησή του έρχεται σε μια περίοδο που ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, έχει προχωρήσει σε περικοπές της χρηματοδότησης της Ουάσινγκτον προς πολυμερείς οργανισμούς. Ο κ. Trump, η κυβέρνηση του οποίου ανακοίνωσε τον Ιανουάριο σχέδια αποχώρησης από διάφορους οργανισμούς του ΟΗΕ, έχει επίσης προωθήσει την πρωτοβουλία του “Board of Peace”, η οποία, σύμφωνα με αναλυτές, αποσκοπεί στην υπονόμευση του ρόλου του ΟΗΕ.
«Το συμβούλιο του Trump φαίνεται να είναι ένα είδος “πληρώνεις για να παίξεις” παγκόσμιας λέσχης, αν κρίνουμε από το ποσό του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων για τη μόνιμη συμμετοχή», προειδοποίησε πρόσφατα ο Louis Charbonneau, διευθυντής του Human Rights Watch στον ΟΗΕ. «Αντί να δίνουν επιταγές 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων στον Trump, οι κυβερνήσεις θα πρέπει να συνεργαστούν για την προστασία του ΟΗΕ και άλλων θεσμών που θεσπίστηκαν για τη διατήρηση των διεθνών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, του ανθρωπιστικού δικαίου, του παγκόσμιου κράτους δικαίου και της λογοδοσίας», πρόσθεσε.
Οι ετήσιες εισφορές που καλούνται να πληρώσουν τα κράτη μέλη του ΟΗΕ καθορίζονται βάσει του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) κάθε χώρας, του χρέους της και άλλων παραγόντων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεισφέρουν το 22% του βασικού προϋπολογισμού, ακολουθούμενες από την Κίνα με 20%. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του 2025, το ποσό των εκκρεμών εισφορών έφτασε σε ένα ρεκόρ των 1,57 δισεκατομμυρίων δολαρίων, όπως ανέφερε ο κ. Γκουτέρες, χωρίς να κατονομάσει τις χώρες που δεν έχουν πληρώσει.
«Είτε όλα τα Κράτη Μέλη τιμούν τις υποχρεώσεις τους να πληρώνουν πλήρως και εγκαίρως, είτε τα Κράτη Μέλη πρέπει να αναθεωρήσουν ριζικά τους οικονομικούς μας κανόνες για να αποτρέψουν μια άμεση οικονομική κατάρρευση», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας.
Στις αρχές Ιανουαρίου, ο ΟΗΕ ενέκρινε προϋπολογισμό 3,45 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2026, μειωμένο κατά 7% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, καθώς ο οργανισμός αναζητά τρόπους μείωσης των δαπανών λόγω των οικονομικών του προκλήσεων. Παρόλα αυτά, ο κ. Γκουτέρες προειδοποίησε στην επιστολή του ότι ο οργανισμός θα μπορούσε να ξεμείνει από μετρητά έως τον Ιούλιο.
Ένα από τα προβλήματα είναι ένας κανόνας, ο οποίος πλέον θεωρείται ξεπερασμένος, σύμφωνα με τον οποίο ο παγκόσμιος οργανισμός υποχρεούται να επιστρέφει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια σε αχρησιμοποίητα τέλη στις χώρες κάθε χρόνο. «Με άλλα λόγια, είμαστε παγιδευμένοι σε έναν Καφκικό κύκλο, όπου αναμένεται να επιστρέψουμε μετρητά που δεν υπάρχουν», ανέφερε ο κ. Γκουτέρες στην επιστολή του. Όπως αναφέρει ο ΟΗΕ στην ιστοσελίδα του, μέχρι την Πέμπτη, μόνο 36 από τα 193 κράτη μέλη είχαν καταβάλει πλήρως τις τακτικές εισφορές τους για το 2026.
