Ο Πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, άσκησε βέτο σε νομοσχέδιο που θα μείωνε την ποινή φυλάκισης του δεξιού αντιπάλου του και πρώην προέδρου, Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος καταδικάστηκε για συνωμοσία πραξικοπήματος. Η απόφαση του κ. Λούλα έρχεται σε συνέχεια της δέσμευσής του να μπλοκάρει τη νομοθεσία, η οποία είχε ψηφιστεί από το ελεγχόμενο από την αντιπολίτευση Κογκρέσο της Βραζιλίας πέρυσι.
“Για το όνομα του μέλλοντος, δεν έχουμε το δικαίωμα να ξεχάσουμε το παρελθόν”, δήλωσε ο κ. Λούλα μέσω κοινωνικών δικτύων, επισημαίνοντας ότι το νομοσχέδιο θα ωφελούσε “αυτούς που επιτέθηκαν στη βραζιλιάνικη δημοκρατία”. Το βέτο ασκήθηκε την ημέρα που συμπληρώθηκαν τρία χρόνια από την επίθεση στην Πλατεία των Τριών Εξουσιών στην πρωτεύουσα Μπραζίλια, όπου βρίσκονται τα κτίρια της προεδρίας, του Κογκρέσου και του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στις 8 Ιανουαρίου 2023, χιλιάδες υποστηρικτές του Μπολσονάρο εισέβαλαν στα κτίρια, σε μια προσπάθεια να προκληθεί στρατιωτική αντίδραση που θα καθαιρούσε τον Λούλα από την εξουσία.
Επισημαίνοντας την επέτειο της επίθεσης, ο κ. Λούλα κάλεσε τους Βραζιλιάνους να υπερασπιστούν τη νεαρή τους δημοκρατία, η οποία εδραιώθηκε μετά από μια περίοδο βίαιης δικτατορίας στα τέλη του 20ου αιώνα. “Η 8η Ιανουαρίου σημειώνεται στην ιστορία ως η ημέρα της νίκης της δημοκρατίας. Μια νίκη ενάντια σε αυτούς που προσπάθησαν να καταλάβουν την εξουσία με τη βία, περιφρονώντας τη λαϊκή βούληση που εκφράστηκε στις κάλπες. Εναντίον εκείνων που πάντα υπερασπίζονταν τη δικτατορία, τα βασανιστήρια και την εξόντωση των αντιπάλων”, έγραψε ο κ. Λούλα. “Η απόπειρα πραξικοπήματος στις 8 Ιανουαρίου 2023, μας υπενθύμισε ότι η δημοκρατία δεν είναι ένα ακλόνητο επίτευγμα”.
Η επίθεση της 8ης Ιανουαρίου προκάλεσε ζημιές εκατομμυρίων δολαρίων και δεκάδες τραυματισμούς, καθώς αστυνομία και διαδηλωτές συγκρούστηκαν στην κυβερνητική πλατεία. Το περιστατικό προκάλεσε συγκρίσεις με την βίαιη εισβολή στο Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών στις 6 Ιανουαρίου 2021, όπου υποστηρικτές του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προσπάθησαν να διακόψουν την επικύρωση της εκλογικής του ήττας το 2020.
Ομοίως, ο Μπολσονάρο, πρώην αξιωματικός του στρατού, είχε αρνηθεί να αναγνωρίσει την ήττα του από τον Λούλα μετά από μια οριακή ήττα στις εκλογές του 2022. Αντ’ αυτού, ο ίδιος και οι σύμμαχοί του υποστήριξαν ότι τα ηλεκτρονικά μηχανήματα ψηφοφορίας της Βραζιλίας ήταν ευάλωτα σε απάτη και αμφισβήτησαν τα αποτελέσματα των εκλογών στα δικαστήρια. Ωστόσο, η προσφυγή τους απορρίφθηκε λόγω “πλήρους απουσίας οποιασδήποτε απόδειξης”. Παρ’ όλα αυτά, πολλοί υποστηρικτές του Μπολσονάρο στήριξαν τους ισχυρισμούς του και διαδήλωσαν στους δρόμους εναντίον των εκλογικών αποτελεσμάτων. Οι εβδομάδες γύρω από την ορκωμοσία του Λούλα τον Ιανουάριο του 2023 ήταν τεταμένες, με αναφορές για απειλή βομβιστικής επίθεσης και επίθεση στα κεντρικά γραφεία της αστυνομίας στη Μπραζίλια.
Αργότερα, οι εισαγγελείς κατηγόρησαν τον Μπολσονάρο και τους συμμάχους του για ηγεσία σε μια εγκληματική συνωμοσία με σκοπό την ανατροπή των εκλογικών αποτελεσμάτων. Μία από τις επιλογές που φέρονται να εξέτασαν οι κατηγορούμενοι ήταν η κήρυξη “κατάστασης πολιορκίας” στη Βραζιλία, η οποία θα επέτρεπε στον στρατό να αναλάβει τον έλεγχο και να διεξαχθούν νέες εκλογές. Μια άλλη επιλογή ήταν, σύμφωνα με πληροφορίες, η δολοφονία του Λούλα και του συνυποψηφίου του, Ζεράλντο Αλκμίν.
Ο Μπολσονάρο έχει δηλώσει αθώος και αρνείται κάθε παράπτωμα, χαρακτηρίζοντας τις κατηγορίες ως πολιτική σκευωρία. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο, καταδικάστηκε σε 27 χρόνια φυλάκιση, αφού κρίθηκε ένοχος για κατηγορίες που περιλαμβάνουν απόπειρα πραξικοπήματος, πρόκληση ζημιάς σε δημόσια περιουσία, απόπειρα βίαιης κατάλυσης του δημοκρατικού κράτους δικαίου, συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση και υποβάθμιση μνημείου εθνικής κληρονομιάς. Άρχισε να εκτίει την ποινή φυλάκισής του τον Νοέμβριο, αφού διαπιστώθηκε ότι είχε αλλοιώσει το ηλεκτρονικό βραχιόλι παρακολούθησης που είχε φορέσει για να διασφαλιστεί ότι δεν θα διέφευγε.
Συντηρητικοί πολιτικοί, ωστόσο, έχουν καταγγείλει την ποινή φυλάκισης ως υπερβολική και έχουν ζητήσει τη μείωσή της. Ο γιος του Μπολσονάρο, Εντουάρντο, έχει ζητήσει από την κυβέρνηση Τραμπ στις ΗΠΑ να παρέμβει υπέρ του φυλακισμένου πρώην προέδρου, και ο μεγαλύτερος γιος του, Φλάβιο Μπολσονάρο, έχει υπαινιχθεί ότι ενδέχεται να αναστείλει την προεδρική του υποψηφιότητα για το 2026 εάν ο πατέρας του αφεθεί ελεύθερος.
Στις 10 Δεκεμβρίου, η Βουλή των Αντιπροσώπων της Βραζιλίας ψήφισε νομοθεσία που θα μείωνε τις ποινές σχεδόν 1.000 ατόμων που συνδέονταν με την επίθεση της 8ης Ιανουαρίου, συμπεριλαμβανομένου του Μπολσονάρο. Μια εβδομάδα αργότερα, στις 17 Δεκεμβρίου, η Γερουσία ακολούθησε, στέλνοντας το νομοσχέδιο για την επιείκεια στον πρόεδρο για την υπογραφή του. Ωστόσο, ο Λούλα είχε επανειλημμένα υποσχεθεί να απορρίψει το νομοσχέδιο, διακινδυνεύοντας την πιθανότητα το Κογκρέσο της Βραζιλίας να παρακάμψει το βέτο του.
“Αυτό το νομοσχέδιο αποτελεί πραγματικά ένα τεστ αντοχής στην πολιτική της Βραζιλίας”, δήλωσε στο Al Jazeera ο Γκουστάβο Ριμπέιρο, δημοσιογράφος και ιδρυτής του The Brazil Report. “Οι συντηρητικοί το υποστήριξαν συντριπτικά, ενώ οι φιλελεύθεροι είναι κατηγορηματικά αντίθετοι.” Ο Ριμπέιρο περιέγραψε το νομοσχέδιο ως συμβιβασμό μεταξύ των κεντροδεξιών και των ακροδεξιών δυνάμεων της Βραζιλίας. “Το κέντρο-δεξιά προσπάθησε να βρει μια λύση μέσης οδού που δεν είναι πλήρης αμνηστία, αλλά θα επέτρεπε στον Μπολσονάρο να βγει από τη φυλάκιση μετά από δύο χρόνια, σε αυτό που ονομάζουμε στη Βραζιλία ημι-ανοικτή ποινή φυλάκισης”, εξήγησε.
Θεωρεί τις γενικές εκλογές της Βραζιλίας τον Οκτώβριο ως σημαντικό παράγοντα στην ψήφιση του νομοσχεδίου από το Κογκρέσο, σημειώνοντας ότι ο Μπολσονάρο παραμένει δημοφιλής φιγούρα στα δεξιά. “Επειδή ο Μπολσονάρο έχει τόσο μεγάλη επιρροή στους συντηρητικούς, πολλοί στο Κογκρέσο – πολλοί νομοθέτες από το δεξιό κέντρο – φοβούνται ότι αν δεν δώσουν την πλήρη υποστήριξή τους σε οποιαδήποτε αιτία που υποστηρίζει ο Μπολσονάρο, θα χάσουν την υποστήριξη”, δήλωσε ο Ριμπέιρο. Ο Λούλα διεκδικεί τέταρτη θητεία ως πρόεδρος στις εκλογές του Οκτωβρίου, και αναμένεται να αντιμετωπίσει τον γιο του Μπολσονάρο, Φλάβιο, στην κάλπη.
