Στην πόλη Mae Sot της Ταϊλάνδης, κοντά στα σύνορα με τη Μιανμάρ, ο ήχος ενός πιστολιού τατουάζ αναμειγνύεται με δυνατή πανκ μουσική. «Η πανκ σημαίνει ελευθερία», λέει ο Ng La, ένας 28χρονος tattoo artist, του οποίου το πρόσωπο και το σώμα είναι καλυμμένα με τατουάζ. «Είναι κάτι παραπάνω από μουσική ή μόδα – είναι τρόπος ζωής», δηλώνει ο ίδιος, καθώς χτυπάει τατουάζ σε έναν άλλο συμπατριώτη του, εξόριστο από τη Μιανμάρ, στο πίσω μέρος του «punk bar» του, που βρίσκεται στην Mae Sot.
Η επιθυμία για ελευθερία ήταν ένας από τους λόγους που οδήγησαν τον Ng La να εγκαταλείψει την Γιανγκόν, τη μεγαλύτερη πόλη της Μιανμάρ. Σήμερα, ζει αβέβαια ως παράνομος μετανάστης στην Ταϊλάνδη, μια κατάσταση, όπως λέει, πολύ προτιμότερη από το να συλληφθεί από τη στρατιωτική κυβέρνηση, την οποία αντιτάχθηκε, από την οποία έφυγε και εναντίον της οποίας έχει πολεμήσει. «Ο μεγαλύτερος φόβος ήταν ότι αν με συνέλαβαν, θα με έστελναν πίσω στα χέρια του στρατού της Μιανμάρ», λέει ο Ng La. «Δεν φοβόμαστε πια να πεθάνουμε», αλλά η σύλληψη από το καθεστώς θα ήταν χειρότερη από τον θάνατο.
Το ταξίδι του Ng La στην Mae Sot δεν είναι ασυνήθιστο για πολλούς νέους από τη Μιανμάρ που έχουν διαφύγει από τον εμφύλιο πόλεμο στη χώρα τους. Η αντίσταση ξεκίνησε τον Φεβρουάριο του 2021, μετά το πραξικόπημα του στρατού, που ανέτρεψε την εκλεγμένη δημοκρατική κυβέρνηση της Aung San Suu Kyi. Το πραξικόπημα ανέτρεψε τα αποτελέσματα των εκλογών του 2015 και 2020, οι οποίες θεωρούνταν οι πρώτες δίκαιες εκλογές στην ιστορία της Μιανμάρ και είχαν κερδηθεί εύκολα από την Aung San Suu Kyi, μια μακροχρόνια ακτιβίστρια υπέρ της δημοκρατίας και ήρωα για πολλούς. Η στρατιωτική κατάληψη προκάλεσε επίσης εμφύλια σύγκρουση, με χιλιάδες νεκρούς, αεροπορικές επιδρομές σε αγροτικούς πληθυσμούς, χρήση ναρκών, καταπιεστικούς νόμους στρατολόγησης και ευρεία πολιτική καταπίεση.
«Όταν ξεκίνησε το πραξικόπημα, ο φασιστικός στρατός διέταξε τους πολίτες να μην βγουν έξω ή να διαδηλώσουν για 72 ώρες», θυμάται ο Ng La. «Κατά τη διάρκεια αυτών των 72 ωρών, εγώ και δύο φίλοι μου διαδηλώναμε στον δρόμο με χειροποίητες σημαίες». Φοβούμενος τη σύλληψη, ο Ng La κατέφυγε στη ζούγκλα στα σύνορα της Μιανμάρ με την Ταϊλάνδη, για να ενταχθεί στον Λαϊκό Αμυντικό Στρατό (PDF), μια από τις πολλές ένοπλες ομάδες που δημιουργήθηκαν για να πολεμήσουν την στρατιωτική διακυβέρνηση. Ωστόσο, μετά από σφοδρές συγκρούσεις τον Φεβρουάριο του 2022, ο Ng La αναγκάστηκε να φύγει ξανά και πέρασε κρυφά στην Ταϊλάνδη, όπου τελικά δημιούργησε το μπαρ και το ατελιέ τατουάζ του, με τη βοήθεια της συντρόφου του. «Επειδή ήρθα παράνομα, δεν είχα έγγραφα. Δεν μπορούσα να πάω πουθενά και ήταν πολύ δύσκολο να βρω δουλειά για να επιβιώσω», λέει για τη νέα του ζωή στην Ταϊλάνδη. Παλεύοντας με τις καθημερινές δυσκολίες της ζωής χωρίς χαρτιά σε ξένη χώρα και όντας νέος πατέρας, ο Ng La αναφέρει ότι πρέπει να γίνονται πληρωμές στις αρμόδιες αρχές της Ταϊλάνδης και ότι υπάρχει ο διαρκής φόβος της απέλασης. «Έτσι πληρώνουμε ένα τέλος ‘άδειας’ και προσπαθούμε να ζήσουμε και να βγάλουμε τα προς το ζην».
Η στρατιωτική χούντα της Μιανμάρ δικαιολόγησε το πραξικόπημα του 2021 επικαλούμενη εκλογική απάτη. Τώρα, ο στρατός θα διεξαγάγει δικές του εκλογές την Κυριακή, οι οποίες θεωρούνται ευρέως ότι στερούνται αξιοπιστίας και αποτελούν προσπάθεια του καθεστώτος να νομιμοποιήσει την αρπαγή εξουσίας. Το ανεξάρτητο ειδησεογραφικό πρακτορείο Democratic Voice of Burma (DVB) αναφέρει ότι δεκάδες κόμματα έχουν εγγραφεί για τις εκλογές, αλλά το δημοφιλές NLD της Aung San Suu Kyi έχει αποκλειστεί. Ο ειδικός εισηγητής των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Μιανμάρ, Tom Andrews, χαρακτήρισε τις εκλογές “παράσταση”, δηλώνοντας ότι “οι εκλογές δεν μπορούν να είναι ελεύθερες, δίκαιες ή αξιόπιστες όταν διεξάγονται εν μέσω στρατιωτικής βίας και καταπίεσης”. Η Al Jazeera αναφέρει ότι καλλιτέχνες, μουσικοί και σκηνοθέτες στη Μιανμάρ συλλαμβάνονται για κριτική στις εκλογές, αναγκάζοντας πολλούς να φύγουν εξόριστοι, όπως ο Ng La. Το περιοδικό The Irrawaddy έχει επίσης αναφέρει ότι ομάδες ανταρτών που ελέγχουν σημαντικούς πληθυσμούς δεν αναγνωρίζουν τα αποτελέσματα.
Ο Ng La δηλώνει ότι οι εκλογές που διεξάγονται από τον στρατό δεν έχουν καμία σημασία. «Οι εκλογές είναι απλώς σαν μια κωμική παράσταση», λέει. Η Mae Sot έχει μακρά ιστορία υποδοχής μεταναστών από τη Μιανμάρ. Καθώς η σύγκρουση στη Μιανμάρ μετά το πραξικόπημα εισέρχεται στον πέμπτο χρόνο της, η ελπίδα για γρήγορη επιστροφή σπίτι ξεθωριάζει. Το 3,5 εκατομμύρια άτομα έχουν εκτοπιστεί εσωτερικά και εκατοντάδες χιλιάδες έχουν καταφύγει σε γειτονικές χώρες. Η Ταϊλάνδη φιλοξενεί πρόσφυγες από τη Μιανμάρ εδώ και δεκαετίες. Παρόλο που η κυβέρνηση της Ταϊλάνδης έχει παραχωρήσει δικαιώματα εργασίας σε εγγεγραμμένους πρόσφυγες, αυτό δεν ισχύει για τους παράνομους μετανάστες. Ομάδες προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν ότι οι παράνομοι μετανάστες αντιμετωπίζουν «συνεχή απειλή παρενόχλησης, σύλληψης και απέλασης» και δεν έχουν πρόσβαση σε βασική υγειονομική περίθαλψη, εκπαίδευση ή εργασία.
Η Snow, μια 33χρονη πρώην δασκάλα Αγγλικών, ήταν μέρος της γενιάς που μεγάλωσε με την πρώτη εκλογική νίκη του NLD το 2015 και την υπόσχεση μιας διεθνώς εδραιωμένης και δημοκρατικής Μιανμάρ. Μετά το πραξικόπημα, η Snow – που δεν θέλησε να αποκαλυφθεί το πραγματικό της όνομα για λόγους ασφαλείας – επίσης διέφυγε από τη Γιανγκόν για να ενταχθεί σε ομάδα αντίστασης στα σύνορα με την Ταϊλάνδη. Το πραξικόπημα και ο επακόλουθος εμφύλιος πόλεμος «κατέστρεψαν όλες τις ελπίδες και τα όνειρά μας», είπε. «Έτσι αποφάσισα να φύγω στη ζούγκλα και να ενταχθώ στην αντίσταση», λέει, θέλοντας να μάθει για όπλα και να πολεμήσει. Παρά την ίδια εκπαίδευση με τους άνδρες, οι γυναίκες μαχήτριες δεν ανατίθενταν σε μάχες πρώτης γραμμής, λέει η Snow, αποδίδοντας τη διάκριση σε προκαταλήψεις. «Οι γυναίκες μαχήτριες σπάνια ανατίθενταν σε μάχες πρώτης γραμμής, όσο καλά κι αν είχαν εκπαιδευτεί ως νοσηλεύτριες, δημοσιογράφοι ή μέλη ομάδας drones», δήλωσε.
Η Snow υπηρέτησε με την ομάδα ανταρτών PDF για δύο χρόνια, αλλά τελικά διέφυγε στην Mae Sot, όπου συνεχίζει να διδάσκει Αγγλικά και βοηθά τραυματίες μαχητές από τη Μιανμάρ. Η απόφασή της να εγκαταλείψει την αντίσταση οφειλόταν σε αίσθημα προδοσίας, λέει, από εθνοτικές ένοπλες ομάδες στην περιοχή των συνόρων που υποτίθεται ότι ήταν σύμμαχοι του PDF. «Σε μια μάχη, πολλοί από τους συντρόφους μας του PDF παγιδεύτηκαν και σκοτώθηκαν επειδή οι δυνάμεις συμμαχίας μας πρόδωσαν και ενώθηκαν με τον [στρατό της Μιανμάρ]». Πολλοί πρώην μαχητές της αντίστασης διέφυγαν στην Mae Sot για τους ίδιους λόγους – αίσθημα προδοσίας. «Πενήντα τοις εκατό από εμάς φύγαμε για την Mae Sot για αυτόν τον λόγο», πρόσθεσε.
Η Snow λέει ότι δεν έχει κανένα ενδιαφέρον για τις «ψεύτικες» εκλογές που θα δώσουν στον στρατό «άδεια να σκοτώνει τον λαό μας». «Μόλις αποδεχτούμε αυτές τις εκλογές, τα χέρια μας είναι ήδη ματωμένα», λέει. Η Snow αναφέρει ότι δυσκολεύεται να τα βγάλει πέρα στην Mae Sot, και πολλοί εξόριστοι της Μιανμάρ σκέφτονται να υποβάλουν αίτηση για καθεστώς πρόσφυγα, με την ελπίδα να χτίσουν μια νέα ζωή αλλού. Ωστόσο, η επιθυμία να επιστρέψουν στην πατρίδα δεν σβήνει ποτέ, όσο μακρινή κι αν παραμένει αυτή η πιθανότητα. «Κάποιοι ελπίζουν να φύγουν σε μια τρίτη χώρα υποβάλλοντας αίτηση για άσυλο», λέει η Snow, «ή να επιστρέψουν σπίτι όταν αυτός ο μακρύς, αηδιαστικός εφιάλτης τελειώσει». «Αυτό για το οποίο αγωνιζόμαστε είναι να επιστρέψουμε σπίτι και να ενωθούμε με τις οικογένειές μας», λέει. «Θα πολεμήσουμε μέχρι να μπορέσουμε να πάμε σπίτι και να το ξαναχτίσουμε καλύτερα και πιο φωτεινό».
