Ο Πρόεδρος του Λιβάνου, Ιωσήφ Αούν, διανύει πιθανότατα την πιο κρίσιμη περίοδο της μονοετούς θητείας του. Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ενταθεί η πίεση τόσο από τις Ηνωμένες Πολιτείες όσο και από το Ισραήλ, προκειμένου να προχωρήσει ο αφοπλισμός της Χεζμπολάχ. Η ένταση των ισραηλινών επιθέσεων στο νότιο Λίβανο και την κοιλάδα Μπεκάα, σε συνδυασμό με τη σταθερή άρνηση του ηγέτη της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, να αποδεχθεί τον αφοπλισμό βόρεια του ποταμού Λιτάνι, εφόσον το Ισραήλ δεν τηρεί την εκεχειρία του Νοεμβρίου 2024, δημιουργούν ένα εκρηκτικό σκηνικό.
Το Ισραήλ, παραβιάζοντας συστηματικά την εκεχειρία με βομβαρδισμούς σε σχεδόν καθημερινή βάση και διατηρώντας την κατοχή σε τμήματα του νότου, φέρνει τον κ. Αούν αντιμέτωπο με ένα δίλημμα: να διαπραγματευτεί τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ χωρίς να ωθήσει τον Λίβανο σε έναν νέο εμφύλιο πόλεμο, τον οποίο κανείς στην ταλαιπωρημένη χώρα δεν επιθυμεί. Ταυτόχρονα, του ανατίθεται ο ρόλος να πείσει το Ισραήλ, που έχει παραβιάσει την εκεχειρία πάνω από 11.000 φορές, να σταματήσει τις επιθέσεις, τη στιγμή που ο λιβανέζικος στρατός (LAF) είναι υποστελεχωμένος, υποχρηματοδοτούμενος και υποεξοπλισμένος, αδυνατώντας να αναπτύξει δυνάμεις σε ολόκληρο το νότο, πόσο μάλλον να αντιμετωπίσει στρατιωτικά τους Ισραηλινούς.
Αυτή η κατάσταση τον αναγκάζει να κινηθεί διπλωματικά, αναζητώντας τη στήριξη διεθνών παραγόντων για τον λιβανέζικο στρατό και πιέζοντας το Ισραήλ να τηρήσει την εκεχειρία. «Ο Ιωσήφ Αούν βρίσκεται σε εξαιρετικά ευαίσθητη θέση, παγιδευμένος μεταξύ της κλιμακούμενης αμερικανικής και ισραηλινής πίεσης από τη μία πλευρά, και της εγχώριας απόρριψης κάθε συζήτησης για όπλα υπό πυρά από την άλλη», δήλωσε στο Al Jazeera ο Σουχάιμπ Τζαουάρ, μη μόνιμος συνεργάτης του Badil, του Ινστιτούτου Εναλλακτικής Πολιτικής με έδρα τη Βηρυτό. «Αυτό που κάνει σήμερα είναι να διαχειρίζεται μια εξαιρετικά εύθραυστη μεταβατική φάση, με στόχο περισσότερο την αποτροπή μιας ολοκληρωτικής κατάρρευσης παρά την επιβολή μιας τελικής λύσης».
Στις 27 Νοεμβρίου 2024, τέθηκε σε ισχύ μια συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, μετά από αμοιβαίες επιθέσεις που ξεκίνησαν στις 8 Οκτωβρίου 2023, μία ημέρα μετά την επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ. Τον Σεπτέμβριο του 2024, το Ισραήλ είχε εντείνει μονομερώς τις επιθέσεις στον Λίβανο, ενώ τον Οκτώβριο εισέβαλε στο νότο και συγκρούστηκε με τη Χεζμπολάχ. Μέχρι την επίτευξη της εκεχειρίας, είχαν σκοτωθεί σχεδόν 4.000 άνθρωποι στον Λίβανο, συμπεριλαμβανομένων εκατοντάδων αμάχων. Η Χεζμπολάχ είχε επίσης αποδυναμωθεί σημαντικά, με τον χαρισματικό ηγέτη της, Χασάν Νασράλα, να δολοφονείται.
Παρά τη συμφωνία, το Ισραήλ δεν έχει σταματήσει τις επιθέσεις και διατηρεί στρατεύματα σε πέντε σημεία εδάφους του Λιβάνου. Τα ισραηλινά drones περιπολούν συνεχώς στον νότο και περιστασιακά πάνω από τη Βηρυτό, παρόλο που η Χεζμπολάχ δεν έχει εκτοξεύσει ούτε έναν πυρά από τον Δεκέμβριο του 2024.
Παρά την άνιση τήρηση της εκεχειρίας, η κυβέρνηση του τότε προέδρου ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνέχισε να ασκεί έντονη πίεση για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ένα ζήτημα ιδιαίτερα ευαίσθητο στον Λίβανο, όπου η οργάνωση χαίρει ευρείας υποστήριξης στην σιιτική κοινότητα, αλλά αντιμετωπίζει σφοδρή αντίθεση από άλλες κοινότητες.
Πηγή κοντά στον κ. Αούν, που ζήτησε να μην κατονομαστεί, δήλωσε στο Al Jazeera ότι ο Λίβανος τήρησε την πλευρά του στη συμφωνία, αλλά κανείς δεν λογοδοτεί στο Ισραήλ. «Μόνο οι Αμερικανοί έχουν επιρροή στο Ισραήλ», ανέφερε η πηγή, αμφισβητώντας τις πραγματικές προθέσεις του Ισραήλ για ειρηνική επίλυση.
Ο Ιμάντ Σαλαμέι, πολιτικός επιστήμονας στο Lebanese American University, επεσήμανε ότι «το ευρύτερο πρόβλημα είναι ότι ο Λίβανος καλείται να προσφέρει λύσεις ασφαλείας χωρίς αμοιβαίες εγγυήσεις». «Όσο συνεχίζεται η ανεξέλεγκτη ισραηλινή στρατιωτική πίεση και οι διεθνείς μηχανισμοί αποτυγχάνουν να επιβάλουν ισορροπία, κάθε Λιβανέζος πρόεδρος θα αντιμετωπίζει τους ίδιους περιορισμούς», δήλωσε ο Σαλαμέι.
Υπάρχει ο φόβος ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να πιέζουν τον λιβανέζικο στρατό για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, χωρίς να συγκρατούν το Ισραήλ. Αυτό προκαλεί ανησυχίες στον Λίβανο για πιθανή άμεση σύγκρουση μεταξύ του στρατού και της Χεζμπολάχ, με κίνδυνο διάσπασης του στρατού, όπως συνέβη στα πρώτα χρόνια του Λιβανέζικου Εμφυλίου Πολέμου (1975-1990). Ωστόσο, αναλυτές και άλλες πηγές εκτιμούν ότι ο στρατός θα κάνει ό,τι είναι δυνατόν για να αποφύγει εμφύλια σύρραξη.
Ο Αρχηγός του Επιτελείου των Λιβανέζικων Ενόπλων Δυνάμεων, Ροντόλφ Χαϊκάλ, αναμένεται να επισκεφθεί την Ουάσιγκτον από 3 έως 5 Φεβρουαρίου. Η επίσκεψή του, μαζί με την παρουσίαση ενός σχεδίου για τη φάση δύο του αφοπλισμού της Χεζμπολάχ και τη διεθνή διάσκεψη στο Παρίσι τον Μάρτιο, ελπίζεται ότι θα μετατοπίσουν την ισορροπία υπέρ του Λιβάνου.
Ο Λίβανος, παράλληλα με τη συνεργασία με τις ΗΠΑ, επιδιώκει να αντλήσει στήριξη και από άλλους συμμάχους, όπως η Σαουδική Αραβία, η Γαλλία, το Κατάρ και η Αίγυπτος, για να πείσουν την Ουάσιγκτον να ασκήσει πίεση στο Ισραήλ. «Αυτές οι χώρες μπορούν να βοηθήσουν στην πίεση προς το Ισραήλ να σταματήσει τις επιθέσεις στον Λίβανο και να εφαρμόσει την εκεχειρία», δήλωσε η πηγή κοντά στον κ. Αούν. Η άσκηση πίεσης από τις ΗΠΑ προς το Ισραήλ για να σταματήσει τις επιθέσεις, να απελευθερώσει Λιβανέζους κρατούμενους και να αποσυρθεί από λιβανέζικο έδαφος, θεωρείται κλειδί.
Η Χεζμπολάχ έχει επίσης ζητήσει την έναρξη της ανοικοδόμησης στο νότιο Λίβανο, την οποία το Ισραήλ έχει εμποδίσει, ενώ η Human Rights Watch αναφέρει ότι το Ισραήλ έχει στοχεύσει συστηματικά τον εξοπλισμό ανοικοδόμησης. Χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ, αναλυτές εκτιμούν ότι το Ισραήλ δεν θα είναι πρόθυμο για διαπραγματεύσεις, οδηγώντας σε αδιέξοδο.
Η Χεζμπολάχ παραμένει σταθερή στην άρνησή της να κάνει περαιτέρω παραχωρήσεις, όσο το Ισραήλ συνεχίζει τις επιθέσεις. Υποστηρικτές της έχουν επικρίνει την κυβέρνηση Αούν για αναποτελεσματικότητα. Ο δημοσιογράφος Κασέμ Κασίρ, κοντά στη Χεζμπολάχ, δήλωσε ότι οι διπλωματικές μέθοδοι απέτρεψαν την κλιμάκωση, αλλά δεν πέτυχαν στόχους κατά της ισραηλινής κατοχής.
Ο ηγέτης της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ, έχει αναγνωρίσει ότι η οργάνωση υφίσταται σοβαρές πιέσεις, αλλά παρά τις επικρίσεις, διατηρεί ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τον κ. Αούν. «Η σύνδεση ποτέ δεν έσπασε», είπε η πηγή, αναφέροντας συνεχιζόμενες συνομιλίες με εκπρόσωπο της Χεζμπολάχ και του Προέδρου του Κοινοβουλίου, Ναμπίχ Μπερί. «Η Χεζμπολάχ δεν έχει πολλές επιλογές», σχολίασε ο Μάικλ Γιάνγκ, ειδικός στον Λίβανο. «Κάθονται σε μια κοινότητα τραυματισμένη και με κατεστραμμένα χωριά».
Ο Σαλαμέι κατέληξε ότι «η διπλωματία μόνη της έχει σαφή όρια όταν το Ισραήλ υπολογίζει ότι το κόστος των συνεχών επιθέσεων είναι χαμηλό». Ο Τζαουάρ πρότεινε στον κ. Αούν να υιοθετήσει «μια πιο σταθερή προσέγγιση» που θα συνδυάζει τις διαπραγματεύσεις με την περιφερειακή υποστήριξη. Ωστόσο, ο Λιβανέζος πρόεδρος γνωρίζει ότι η διπλωματία είναι η μόνη του οδός: «Δεν έχουμε άλλα χαρτιά να παίξουμε, παρά μόνο τη διπλωματία, και κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε».
