Η κλιμάκωση της ξενοφοβίας στη Νότια Αφρική προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς οργανώσεις κατά της μετανάστευσης εντείνουν τη δράση τους, στοχοποιώντας ξένους υπηκόους, μεταξύ των οποίων και πολίτες από τη Ζιμπάμπουε. Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Human Rights Watch) προειδοποιεί για ένα νέο κύμα βίας, το οποίο εκδηλώνεται με διαδηλώσεις και ενέργειες τύπου αυτοδικίας σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως το Γιοχάνεσμπουργκ, η Πρετόρια και το Ντέρμπαν.
Κινήματα όπως το Operation Dudula και η οργάνωση March and March ζητούν αυστηρότερη εφαρμογή των νόμων κατά της παράτυπης μετανάστευσης. Σύμφωνα με τον Mike Ndlovu, εκπρόσωπο της πρωτοβουλίας Kopanang Africa Against Xenophobia (KAAX), οι μετανάστες έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με εκφοβισμούς, παράνομες εξώσεις, διακρίσεις στον εργασιακό χώρο και αποκλεισμό από βασικές υπηρεσίες υγείας. «Οι πιο συχνές μορφές βίας περιλαμβάνουν λεκτική κακοποίηση, κατάσχεση αγαθών και σωματικές επιθέσεις», δήλωσε χαρακτηριστικά στο Al Jazeera.
Η κοινωνική πίεση, η υψηλή ανεργία και η φτώχεια φαίνεται να τροφοδοτούν το μίσος, με πολιτικά κόμματα όπως το Patriotic Alliance, το ActionSA και το uMkhonto we Sizwe να κατηγορούν συχνά τους μετανάστες για τον ανταγωνισμό στην αγορά εργασίας. Η Nomathamsanqa Masiko-Mpaka, ερευνήτρια του Human Rights Watch, τονίζει ότι παρά το δικαίωμα στη διαμαρτυρία, οι πράξεις βίας δεν μπορούν να γίνουν ανεκτές.
Τα θύματα της κατάστασης περιγράφουν εφιαλτικές στιγμές. Ο Mpofu, πρώην διανομέας στη Ζιμπάμπουε, περιέγραψε στοχοποίηση από ομάδα αυτοδικίας στην Πρετόρια, ενώ ο Zwelibanzi Velempini Khumalo ανέφερε ότι στην περιοχή Mpumuza, πολλοί ξένοι υπήκοοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, χάνοντας την κινητή περιουσία τους κατά τη διάρκεια αναταραχών.
Από την πλευρά της, η κυβέρνηση της Νότιας Αφρικής, μέσω της εκπροσώπου Nomonde Mnukwa, διαβεβαιώνει ότι παραμένει προσηλωμένη στο κράτος δικαίου και στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, παρά τις προκλήσεις. Εν τω μεταξύ, η διεθνής κοινότητα, συμπεριλαμβανομένων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών και του Antonio Guterres, καλεί τις αρχές της χώρας να διασφαλίσουν την ασφάλεια των προσφύγων και να λογοδοτήσουν όσοι εμπλέκονται σε βίαιες επιθέσεις.
