Σε κατάσταση επιφυλακής βρίσκεται η Νότια Αφρική, με τις αρχές να έχουν αναπτύξει ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις στους δρόμους μεγάλων πόλεων, καθώς το κύμα διαδηλώσεων κατά των μεταναστών κλιμακώνεται. Οι ταραχές έχουν οδηγήσει στο κλείσιμο πολλών επιχειρήσεων, ενώ ο φόβος κυριαρχεί ανάμεσα στους αλλοδαπούς κατοίκους της χώρας.

Οι αντιδράσεις πυροδοτήθηκαν από ομάδες που έθεσαν μια αυθαίρετη «προθεσμία» για την ερχόμενη Τρίτη, απαιτώντας από τους ανασφάλιστους ξένους υπηκόους να εγκαταλείψουν τη χώρα, διαδίδοντας ψευδείς ισχυρισμούς περί υποχρεωτικών συλλήψεων και απελάσεων. Παρά τη ρητή διάψευση των απειλών από την κυβέρνηση, χιλιάδες άνθρωποι έχουν ήδη τραπεί σε φυγή, φοβούμενοι για τη ζωή τους.

Ο πρόεδρος Cyril Ramaphosa, σε δήλωσή του τη Δευτέρα, καταδίκασε τις ενέργειες αυτές, τονίζοντας πως το δικαίωμα στη διαμαρτυρία δεν περιλαμβάνει την απειλή, τον εκφοβισμό ή τον βανδαλισμό. «Όποια και αν είναι η αφορμή, η αυτοδικία δεν είναι αποδεκτή», υπογράμμισε χαρακτηριστικά.

Η ένταση τροφοδοτείται από ένα κλίμα κοινωνικής δυσαρέσκειας. Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια του Al Jazeera στο Γιοχάνεσμπουργκ, Haru Mutasa, οι διαδηλωτές —προερχόμενοι από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα— εκφράζουν την απογοήτευσή τους για την ανεργία, υποστηρίζοντας πως η κυβέρνηση δεν τηρεί τις υποσχέσεις της. Ωστόσο, η κατάσταση έχει λάβει βίαιη τροπή, με τουλάχιστον δύο Μοζαμβικανούς, έναν Αιθίοπα και έναν Μαλαουιανό να έχουν χάσει τη ζωή τους σε πρόσφατα περιστατικά ξενοφοβικής βίας.

Αν και οι επιθέσεις στοχεύουν επίσημα όσους βρίσκονται στη χώρα χωρίς έγγραφα, οι ξένοι υπήκοοι που διαμένουν νόμιμα στη Νότια Αφρική ζουν επίσης υπό το καθεστώς τρόμου. Πολλοί έχουν εκδιωχθεί από τις κατοικίες τους ή έχουν απολυθεί από την εργασία τους, ενώ χιλιάδες αναζητούν καταφύγιο έξω από προξενεία. Ήδη, αρκετές αφρικανικές χώρες έχουν οργανώσει ειδικές πτήσεις και λεωφορεία για τον επαναπατρισμό των πολιτών τους, ενόψει και των εκλογών του Νοεμβρίου που αναμένεται να αυξήσουν περαιτέρω την πολιτική ρητορική κατά των μεταναστών.