Η πρόσφατη επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, με σκοπό την απαγωγή του προέδρου Νικόλας Μαδούρο, δεν αποτελεί εφαρμογή του νόμου πέραν των συνόρων, αλλά διεθνή βανδαλισμό. Όπως επισημαίνει ο Ζιάντ Μοτάλα, καθηγητής νομικής στο Howard University School of Law, η κατάσταση αυτή σηματοδοτεί την επικράτηση της δύναμης έναντι του νόμου, της προτίμησης έναντι της αρχής και της ισχύος ως αρετής. Αυτή η ενέργεια δεν υπερασπίζεται τη διεθνή τάξη, αλλά σηματοδοτεί τη σιωπηρή της εκτέλεση. Όταν ένα κράτος χρησιμοποιεί τον νόμο για να δικαιολογήσει την απαγωγή ενός ηγέτη, δεν προάγει την τάξη, αλλά διαφημίζει την περιφρόνησή της.
Η αναγκαστική σύλληψη ενός εν ενεργεία αρχηγού κράτους από τις ΗΠΑ δεν βρίσκει καμία νομική βάση στο διεθνές δίκαιο. Δεν συνιστά αυτοάμυνα βάσει του Άρθρου 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ούτε έλαβε άδεια από το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Το διεθνές δίκαιο, αν και πολυδιάστατο, δεν αποτελεί μια απεριόριστη ηθική άδεια για τις μεγάλες δυνάμεις να επιβάλλουν αλλαγή καθεστώτος μέσω απαγωγών.
Ο ισχυρισμός ότι δήθεν παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή εμπορία ναρκωτικών δικαιολογούν την απομάκρυνση ενός ξένου αρχηγού κράτους είναι ιδιαίτερα διαβρωτικός. Δεν υπάρχει τέτοιος κανόνας, ούτε στο δίκαιο των συνθηκών, ούτε στο εθιμικό δίκαιο, ούτε σε σοβαρή νομική σκέψη. Το δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεσμεύει τα κράτη σε πρότυπα συμπεριφοράς, δεν αδειοδοτεί μονομερείς στρατιωτικές επεμβάσεις από αυτοαποκαλούμενους παγκόσμιους σερίφηδες. Εάν αυτό ήταν ο κανόνας, ο κόσμος θα βρισκόταν σε διαρκές, εγκεκριμένο χάος.
Επιπλέον, εάν οι ΗΠΑ ήταν σοβαρές ως προς αυτή την υποτιθέμενη αρχή, η συνέπεια θα επέβαλλε δράση πολύ πιο κοντά στην έδρα τους. Με βάση τη λογική που προβάλλεται, θα υπήρχε μια πολύ ισχυρότερη νομική και ηθική βάση για τη σύλληψη του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, δεδομένης της εκτεταμένης τεκμηρίωσης για βλάβες αμάχων και των βάσιμων κατηγοριών για γενοκτονία που προκύπτουν από τη στάση του Ισραήλ στη Γάζα. Ωστόσο, καμία τέτοια λογική δεν εξετάζεται, διότι αυτό δεν είναι νόμος, αλλά η δύναμη που επιλέγει τους στόχους της.
Η αλλαγή καθεστώτος δεν αποτελεί παρέκκλιση στην αμερικανική εξωτερική πολιτική, αλλά μια συνήθεια με μακρά ιστορική πορεία, από το Ιράν το 1953, τη Γουατεμάλα το 1954, τη Χιλή το 1973 και το Ιράκ το 2003. Ωστόσο, η απαγωγή ενός εν ενεργεία προέδρου σηματοδοτεί ένα νέο χαμηλό σημείο. Πρόκειται ακριβώς για τη συμπεριφορά που ο νομικός κόσμος μετά το 1945 σχεδιάστηκε να απαγορεύσει. Η απαγόρευση της χρήσης βίας δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά το κεντρικό νευρικό σύστημα του διεθνούς δικαίου. Η παραβίασή του χωρίς άδεια ισοδυναμεί με ανακοίνωση ότι οι κανόνες δεσμεύουν μόνο τους αδύναμους.
Οι ΗΠΑ το κατανοούν πλήρως, αλλά ενεργούν ούτως ή άλλως, πραγματοποιώντας ουσιαστικά την αυτοψία του συστήματος του Χάρτη του ΟΗΕ. Η διαφθορά δεν σταματά εκεί. Η Ουάσινγκτον έχει επανειλημμένα παραβιάσει τις υποχρεώσεις της βάσει του Χάρτη του ΟΗΕ και της Συμφωνίας Έδρας του ΟΗΕ. Έχει αρνηθεί την είσοδο σε αξιωματούχους που δεν της αρέσουν. Η αποτροπή του Παλαιστίνιου προέδρου να απευθυνθεί στην Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ πέρυσι δεν ήταν ένα διπλωματικό ολίσθημα, αλλά παραβίαση συνθήκης από το κράτος υποδοχής του κυριότερου πολυμερούς θεσμού του κόσμου.
Το μήνυμα ήταν σαφές: η πρόσβαση στο διεθνές σύστημα και η τήρηση του Χάρτη του ΟΗΕ εξαρτώνται από την αμερικανική έγκριση. Ο ΟΗΕ σχεδιάστηκε για να περιορίζει την εξουσία, όχι για να την κολακεύει. Σήμερα, αποτυγχάνει ολοένα και περισσότερο να περιορίσει σοβαρές παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου. Παραλυμένος από βέτο, εκφοβισμένος από την έδρα του και αγνοημένος από εκείνους που είναι πιο ικανοί να παραβιάσουν τον καταστατικό του χάρτη, ο ΟΗΕ έχει μετατοπιστεί από υποτιθέμενος φύλακας της νομιμότητας σε σκηνικό σκηνικό για τη διάβρωσή του.
Σε κάποιο σημείο, η άρνηση γίνεται αυτοεξαπάτηση. Το σύστημα απέτυχε στην κεντρική του υπόσχεση. Όχι επειδή το διεθνές δίκαιο είναι αφελές, αλλά επειδή ο ισχυρότερος δικαιούχος του αποφάσισε ότι είναι προαιρετικό. Ως εκ τούτου, είναι καιρός να ειπωθεί το ανείπωτο: Ο ΟΗΕ θα πρέπει να μετεγκατασταθεί μόνιμα μακριά από ένα κράτος υποδοχής που αντιμετωπίζει τις συμβατικές υποχρεώσεις ως ενοχλήσεις. Και η διεθνής κοινότητα πρέπει να ξεκινήσει μια σοβαρή, νηφάλια συζήτηση για μια εναλλακτική παγκόσμια δομή, της οποίας η εξουσία δεν είναι όμηρος μιας πρωτεύουσας, ενός βέτο ή ενός νομίσματος – ή ένα σύστημα του οποίου οι δυνάμεις υπερβαίνουν τον ΟΗΕ ακριβώς επειδή ο ΟΗΕ έχει κενωθεί εκ των έσω.
Ο νόμος δεν μπορεί να επιβιώσει ως σύνθημα. Είτε περιορίζει εκείνους που ασκούν τη μεγαλύτερη δύναμη, είτε είναι απλώς ρητορική που αναπτύσσεται εναντίον εκείνων που δεν το κάνουν. Αυτό που έκαναν οι ΗΠΑ στη Βενεζουέλα δεν είναι υπεράσπιση της τάξης. Είναι επιβεβαίωση ότι η διεθνής τάξη έχει αντικατασταθεί από την προτίμηση. Και οι προτιμήσεις, σε αντίθεση με τον νόμο, δεν αναγνωρίζουν όρια.
