Ολοένα και περισσότεροι σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών αντιστέκονται στις αιτήσεις της Ουάσινγκτον για υποστήριξη στον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν, ο οποίος διανύει τον δεύτερο μήνα του. Η αντίδραση αυτή βαθαίνει ένα διατλαντικό χάσμα, ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump δηλώνει ότι εξετάζει ακόμη και την αποχώρηση από το ΝΑΤΟ.
Από την ανάπτυξη ναυτικών δυνάμεων στα Στενά του Ορμούζ έως τη χρήση στρατιωτικών βάσεων στην Ευρώπη, ο Trump επιθυμεί μεγαλύτερη υποστήριξη από τους συμμάχους των ΗΠΑ. Ωστόσο, οι απαντήσεις τους παραμένουν χλιαρές, όπως και ο ενθουσιασμός της κυβέρνησης Trump για αυτές. “Πάντα ήξερα ότι ήταν μια τίγρη από χαρτί”, δήλωσε ο Trump σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Telegraph, εκφράζοντας την έντονη σκέψη του να αποσυρθεί από το ΝΑΤΟ.
Παρόμοια αίσθηση περιφρόνησης για τους συμμάχους εξέφρασε μια ημέρα νωρίτερα ο Υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio, ο οποίος δήλωσε στο Al Jazeera ότι αν η διατλαντική συμμαχία “είναι μόνο για την άμυνα της Ευρώπης” αλλά όχι το αντίστροφο, τότε “δεν είναι μια πολύ καλή συμφωνία”. Αυτό, πρόσθεσε, “θα πρέπει να επανεξεταστεί”.
**Αρνητικές Απαντήσεις από Συμμάχους σχετικά με τη Χρήση Στρατιωτικών Βάσεων:**
* **Ισπανία:** Η Ισπανία, η οποία έχει εκφράσει την πιο έντονη ευρωπαϊκή αντίθεση στον πόλεμο, ανακοίνωσε ότι ο εναέριος χώρος της είναι κλειστός για αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη που εμπλέκονται στη σύγκρουση. “Νομίζω ότι όλοι γνωρίζουν τη θέση της Ισπανίας. Είναι πολύ σαφής”, δήλωσε η Υπουργός Άμυνας Margarita Robles. Η Ισπανία είχε ήδη δηλώσει τον προηγούμενο μήνα ότι οι ΗΠΑ δεν μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν κοινά στρατιωτικά αεροδρόμια στον πόλεμο, τον οποίο ο Ισπανός Πρωθυπουργός Pedro Sanchez έχει χαρακτηρίσει “αδικαιολόγητο” και “επικίνδυνο”. Σε απάντηση, ο Trump απείλησε να διακόψει τις εμπορικές σχέσεις με τη Μαδρίτη.
* **Ιταλία:** Σύμφωνα με την ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera, η ιταλική κυβέρνηση αρνήθηκε σε αμερικανικά βομβαρδιστικά τη χρήση στρατιωτικής βάσης στη Σικελία. Ωστόσο, η ιταλική κυβέρνηση έσπευσε να διευκρινίσει ότι δεν υπάρχουν εντάσεις με την Ουάσινγκτον και ότι κάθε αμερικανικό αίτημα θα εξετάζεται κατά περίπτωση.
* **Ηνωμένο Βασίλειο:** Το Ηνωμένο Βασίλειο επέτρεψε σε αμερικανικά βομβαρδιστικά να χρησιμοποιήσουν στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός του, αλλά μόνο για αμυντικές αποστολές, όπως πλήγματα σε ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους που εμπλέκονται σε επιθέσεις κατά βρετανικών συμφερόντων. Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Keir Starmer δήλωσε χαρακτηριστικά: “Αυτός δεν είναι ο πόλεμος μας. Δεν θα εμπλακούμε στη σύγκρουση. Αυτό δεν είναι προς το εθνικό μας συμφέρον”.
* **Γαλλία:** Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επίσης ασκήσει κριτική στη Γαλλία, χαρακτηρίζοντάς την “ΠΟΛΥ ΑΝΕΥΘΕΤΗ” αφού το Παρίσι αρνήθηκε να επιτρέψει σε αεροσκάφη “φορτωμένα με στρατιωτικά εφόδια” και “κατευθυνόμενα προς το Ισραήλ” να πετάξουν πάνω από γαλλικό έδαφος. Πηγές ανέφεραν στο πρακτορείο Reuters ότι η άρνηση έγινε επειδή το Ισραήλ ζήτησε να χρησιμοποιήσει τον γαλλικό εναέριο χώρο για τη μεταφορά αμερικανικών όπλων που θα χρησιμοποιηθούν στον πόλεμο κατά του Ιράν.
* **Πολωνία:** Ο Πολωνός Υπουργός Άμυνας Wladyslaw Kosiniak-Kamysz δήλωσε ότι η χώρα του, που συνορεύει με την Ουκρανία, “δεν έχει σχέδια” να μεταφέρει τα συστήματα αεράμυνας Patriot στη Μέση Ανατολή. “Η ασφάλεια της Πολωνίας είναι απόλυτη προτεραιότητα”, έγραψε στο X.
**Διαφωνίες για τα Στενά του Ορμούζ:**
Η απροθυμία συμμετοχής στις πολεμικές προσπάθειες από πλευράς των συμμάχων ήταν εμφανής και μετά τις επανειλημμένες εκκλήσεις του Trump για βοήθεια στην Ουάσινγκτον για την εξασφάλιση του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ, μιας ζωτικής σημασίας υδάτινης οδού από την οποία διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Λόγω της γεωγραφικής της θέσης, το Ιράν κατάφερε να σταματήσει σχεδόν εντελώς την κίνηση μέσω του στενού σημείου, πραγματοποιώντας σχετικά λίγες επιθέσεις σε πλοία.
Η Ιταλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ελλάδα και άλλες χώρες απάντησαν αρνητικά στο αίτημα συμμετοχής σε ναυτικό συνασπισμό για το άνοιγμα του στενού. Ο Γερμανός Υπουργός Άμυνας Boris Pistorius εξήγησε την θέση της χώρας του: “Αυτός δεν είναι ο πόλεμος μας. Δεν τον ξεκινήσαμε εμείς.”
“Άραγε… ο Trump περιμένει μια χούφτα ή δύο χούφτες ευρωπαϊκών φρεγατών να κάνουν στα Στενά του Ορμούζ αυτό που δεν μπορεί να κάνει η πανίσχυρη Αμερικανική Ναυτική Δύναμη;” αναρωτήθηκε.
Ωστόσο, ορισμένες χώρες έχουν τη δυνατότητα να βοηθήσουν, όπως στην εξουδετέρωση ναρκών. Ο Starmer δήλωσε ότι το Λονδίνο συζητά με άλλους συμμάχους την πιθανότητα χρήσης των drones εντοπισμού ναρκών που βρίσκονται ήδη στην περιοχή.
“Όλες εκείνες οι χώρες που δεν μπορούν να προμηθευτούν αεροσκάφη καυσίμων λόγω των Στενών του Ορμούζ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, που αρνήθηκε να εμπλακεί στην αποκεφάλιση του Ιράν, έχω μια πρόταση για εσάς: Πρώτον, αγοράστε από τις ΗΠΑ, έχουμε αρκετά, και δεύτερον, σηκώστε λίγο θάρρος, πηγαίνετε στα Στενά και ΑΠΛΑ ΠΑΡΤΕ ΤΑ”, έγραψε ο Trump στον λογαριασμό του στο Truth Social.
Ειδικοί προειδοποίησαν ότι τα σχόλια του Trump και των μελών του υπουργικού του συμβουλίου υποδηλώνουν αυξανόμενη οργή που θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει τους οπαδούς του κινήματος Make America Great Again (MAGA). “Αυτά τα πράγματα μπορούν να συσσωρεύσουν ορμή στο μυαλό του Trump μέσα στην κοινότητα MAGA”, δήλωσε στο Al Jazeera ο Samir Puri, επισκέπτης λέκτορας σε πολεμικές σπουδές στο King’s College London, αναφερόμενος σε αυτό που περιέγραψε ως “ενστικτώδη οργή που εκφράζεται από τον Trump προς το Ηνωμένο Βασίλειο και άλλους ευρωπαίους συμμάχους, αλλά και από τον [Υπουργό Άμυνας] Pete Hegseth”. Ως αποτέλεσμα των εντάσεων για τον πόλεμο κατά του Ιράν, πρόσθεσε, “ο δεσμός του ΝΑΤΟ αποδυναμώνεται περαιτέρω”.
**Επιπτώσεις και Μελλοντικές Προοπτικές:**
Η πρόταση του Trump ότι οι σύμμαχοι θα πρέπει να λύσουν το de facto μπλοκάρισμα στα Στενά του Ορμούζ ενισχύει τις ανησυχίες ότι θα μπορούσε να είναι πρόθυμος να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν να ελέγχει την υδάτινη οδό. “Ό,τι συμβεί στα στενά, δεν θα έχουμε καμία σχέση με αυτό”, δήλωσε ο Trump.
Εάν αυτό συμβεί, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ, μαζί με τον υπόλοιπο κόσμο, θα αντιμετωπίσουν ακόμη μεγαλύτερες οικονομικές επιπτώσεις. Ήδη, η επιβράδυνση της ναυσιπλοΐας μέσω της υδάτινης οδού έχει προκαλέσει μεγάλες διαταραχές στην παγκόσμια οικονομία, με τις ναυτιλιακές εταιρείες να φοβούνται επιθέσεις εάν στείλουν τα πλοία τους. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί έως και 60% σε ορισμένες περιοχές, και ορισμένες χώρες αντιμετωπίζουν σοβαρές ελλείψεις. Ακόμη και αν η υδάτινη οδός επαναλειτουργήσει αύριο, οι διαταραχές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες “θα γίνουν αισθητές πολύ καιρό μετά” την εκκαθάριση των πλοίων για να περάσουν μαζικά από το στενό, σύμφωνα με ειδικούς ναυτιλίας και εμπορίου.
Τονίζοντας αυτές τις ανησυχίες, το Υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων της Γαλλίας δήλωσε σε ανακοίνωσή του την περασμένη εβδομάδα ότι το Παρίσι βρίσκεται σε συνομιλίες με περίπου 35 χώρες για μια αποστολή επανεκκίνησης της υδάτινης οδού μόλις τελειώσει ο πόλεμος. Οι χώρες που συμμετέχουν στις συζητήσεις δεν κατονομάστηκαν.
