Το τέλος του 2025 σηματοδοτεί την προθεσμία για την πρώτη φάση αφοπλισμού της Χεζμπολάχ, ωστόσο η οργάνωση δηλώνει ότι δεν θα εγκαταλείψει τα όπλα της, αφήνοντας τον Λίβανο σε αβέβαιη πορεία εν μέσω συνεχών ισραηλινών αεροπορικών επιδρομών.
Η λιβανική κυβέρνηση είχε αναθέσει στον στρατό τον Αύγουστο τη διαμόρφωση ενός σχεδίου για την απομάκρυνση των όπλων της Χεζμπολάχ έως το τέλος του 2025, σε συμφωνία με ένα σχέδιο που είχαν προτείνει οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η Χεζμπολάχ, ωστόσο, απέρριψε γρήγορα το διάταγμα, χαρακτηρίζοντάς το “βαρύ αμάρτημα” και υποσχόμενη να το αντιμετωπίσει “σαν να μην υπήρχε”.
Τον Σεπτέμβριο, ο λιβανικός στρατός παρουσίασε μια σταδιακή προσέγγιση για τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ, ξεκινώντας από τον νότο της χώρας μέχρι τον ποταμό Λιτάνι, 28 χιλιόμετρα από τα ισραηλινά σύνορα, και προχωρώντας προς τα βόρεια, την πρωτεύουσα Βηρυτό, και στη συνέχεια σε όλη την επικράτεια. Η Πέμπτη σηματοδοτεί την προθεσμία ολοκλήρωσης του πρώτου σταδίου. Όμως, μια ανυποχώρητη Χεζμπολάχ έχει απορρίψει τις προσπάθειες αφοπλισμού της ως ένα σχέδιο ΗΠΑ-Ισραήλ που ζητείται σε μια περίοδο κατά την οποία το Ισραήλ πραγματοποιεί καθημερινές αεροπορικές επιδρομές στον Λίβανο. “Το να απαιτείς αποκλειστικό έλεγχο των όπλων, ενώ το Ισραήλ διαπράττει επιθετικότητα και η Αμερική επιβάλλει τη θέλησή της στον Λίβανο, στερώντας του τη δύναμη, σημαίνει ότι δεν εργάζεστε προς το συμφέρον του Λιβάνου, αλλά προς το συμφέρον αυτού που θέλει το Ισραήλ”, δήλωσε ο αρχηγός της Χεζμπολάχ, Ναΐμ Κασέμ.
Ενώ η συζήτηση εντός του Λιβάνου μαίνεται σχετικά με την αποκλειστικότητα των όπλων στα χέρια του κράτους, οι ισραηλινές επιθέσεις κατά της χώρας δεν έχουν υποχωρήσει. Την Τετάρτη, ισραηλινές δυνάμεις βομβάρδισαν πολλά χωριά στο νότιο Λίβανο και ανατίναξαν το τελευταίο άθικτο σπίτι στην παραμεθόρια πόλη Μαρχαΐν, σύμφωνα με το επίσημο Εθνικό Πρακτορείο Ειδήσεων. Οι ισραηλινές επιδρομές δεν περιορίστηκαν νότια του ποταμού Λιτάνι. Τον Νοέμβριο, το Ισραήλ βομβάρδισε τη Βηρυτό και σκότωσε τον κορυφαίο διοικητή της Χεζμπολάχ, Χαϊτάμ Ταμπταμπάι. Την προηγούμενη εβδομάδα, μια ισραηλινή επίθεση σκότωσε τρία άτομα, συμπεριλαμβανομένου ενός Λιβάνιου αξιωματικού του στρατού, στην παράκτια πόλη Σιδώνα, βόρεια του Λιτάνι. Πέρα από τις αεροπορικές επιδρομές και τις σχεδόν συνεχείς παραβιάσεις του λιβανικού εναέριου χώρου με drones παρακολούθησης, των οποίων ο βόμβος ακούγεται συχνά στη Βηρυτό, το Ισραήλ συνεχίζει να κατέχει πέντε σημεία εντός του Λιβάνου. Το Ισραήλ εμποδίζει επίσης την ανοικοδόμηση των χωριών που σχεδόν κατέστρεψε στον περσινό πόλεμο, πραγματοποιώντας τακτικά επιθέσεις κατά του κατασκευαστικού τομέα στο νότιο Λίβανο.
Η Χεζμπολάχ δηλώνει ότι όταν το Ισραήλ σταματήσει τις επιθέσεις του, είναι έτοιμη να συζητήσει μια εθνική στρατηγική άμυνας για τον Λίβανο που θα ενσωματώνει τα όπλα της οργάνωσης.
Οι αντίπαλοι της Χεζμπολάχ υποστηρίζουν ότι η οργάνωση δεν έχει καταφέρει να αποτρέψει τις ισραηλινές επιθέσεις, οπότε τα όπλα της μόνο προσκαλούν περαιτέρω χτυπήματα χωρίς να παρέχουν ουσιαστική άμυνα. Λένε επίσης ότι το σιιτικό μουσουλμανικό κόμμα δεν πρέπει να μπορεί να λαμβάνει αποφάσεις πολέμου και ειρήνης μόνο του για ολόκληρη την πολυθρησκευτική χώρα και ότι ουσιαστική κρατική συγκρότηση δεν μπορεί να συμβεί με μια ανεξάρτητη ένοπλη δύναμη που δεν λογοδοτεί στην κυβέρνηση. Οι επικριτές υπογραμμίζουν επίσης τη συμμαχία της Χεζμπολάχ με το Ιράν, κατηγορώντας την οργάνωση ότι υπηρετεί ως εργαλείο για τον “άξονα αντίστασης” της Τεχεράνης αντί να προωθεί τα συμφέροντα του Λιβάνου.
Η Χεζμπολάχ, ωστόσο, λέει ότι χωρίς την αντίστασή της, το Ισραήλ θα μπορούσε να καταλάβει και να χτίσει οικισμούς στο νότιο Λίβανο με τον ανεπαρκώς εξοπλισμένο λιβανικό στρατό ανίκανο να αντισταθεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο στενότερος σύμμαχος του Ισραήλ, είναι ο κύριος πάροχος όπλων στον λιβανικό στρατό. Τον Σεπτέμβριο, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Τομ Μπάρακ, παραδέχτηκε ότι η Ουάσινγκτον δεν υποστηρίζει τις λιβανικές ένοπλες δυνάμεις για να αντιμετωπίσουν το Ισραήλ. “Δεν θέλουμε να τους οπλίσουμε… ώστε να μπορούν να πολεμήσουν το Ισραήλ. Νομίζω όχι”, είπε ο Μπάρακ. “Άρα, τους οπλίζετε για να μπορούν να πολεμήσουν τους δικούς τους ανθρώπους, τη Χεζμπολάχ. Η Χεζμπολάχ είναι ο εχθρός μας. Το Ιράν είναι ο εχθρός μας.” Η Χεζμπολάχ αποκαλεί επίσης το Ισραήλ μια επεκτατική οντότητα που δεν χρειάζεται δικαιολογία για να επιτεθεί στον Λίβανο, επισημαίνοντας την κατάσταση στη Συρία, όπου οι ισραηλινές δυνάμεις επεκτείνουν την κατοχή τους πέρα από τα Υψώματα του Γκολάν χωρίς καμία πρόκληση. Οι υποστηρικτές της Χεζμπολάχ σημειώνουν ότι οι ισραηλινές παραβιάσεις κατά του Λιβάνου χρονολογούνται από το 1948 λόγω της αμέλειας του κράτους στο νότο – πολύ πριν από την ίδρυση της οργάνωσης το 1982.
Ιδρύθηκε κατά τη διάρκεια του Λιβανικού Εμφυλίου Πολέμου και της ισραηλινής εισβολής στη χώρα με τη βοήθεια της Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς του Ιράν, η Χεζμπολάχ αναδύθηκε τις τελευταίες δεκαετίες από μια ακατάστατη πολιτοφυλακή σε περιφερειακή δύναμη. Χρησιμοποιώντας τακτικές ανταρτοπολέμου, ανάγκασε το Ισραήλ να αποσυρθεί από το νότιο Λίβανο το 2000, σε αυτό που θεωρήθηκε σπάνια στρατιωτική νίκη για την αραβική πλευρά στην ιστορία της σύγκρουσης. Στη συνέχεια, πολέμησε το Ισραήλ σε αδιέξοδο σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο το 2006, ματαιώνοντας τους ισραηλινούς στόχους για διάλυση ή αφοπλισμό της οργάνωσης. Στα επόμενα χρόνια, η Χεζμπολάχ παρενέβη στον πόλεμο της Συρίας, βοηθώντας την κυβέρνηση του πρώην προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ να ανακαταλάβει μεγάλες περιοχές της χώρας από τους αντικυβερνητικούς μαχητές. Έστειλε επίσης στρατιωτικούς συμβούλους για να βοηθήσουν ομάδες που υποστηρίζονται από το Ιράν στο Ιράκ στον αγώνα κατά του ISIL (ISIS). Εγχώρια, η Χεζμπολάχ έχει αποκτήσει μεγάλη επιρροή στην λιβανική κυβέρνηση από το 2006, κατάφερε να διατηρήσει μια ισχυρή κοινοβουλευτική ομάδα με τους συμμάχους της και να ανυψώσει άτομα κοντά στην οργάνωση σε βασικές θέσεις.
Αλλά όλα αυτά κατέρρευσαν για τη Χεζμπολάχ πέρυσι. Η οργάνωση άνοιξε ένα “μέτωπο υποστήριξης” για να στηρίξει τη Χαμάς μετά την έναρξη του γενοκτονικού πολέμου του Ισραήλ κατά της Γάζας. Για μήνες, η βία περιοριζόταν κυρίως στην περιοχή των συνόρων Λιβάνου-Ισραήλ. Ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του 2024, το Ισραήλ εξαπέλυσε μια επίθεση σε όλη τη χώρα, προκαλώντας επώδυνα πλήγματα στη Χεζμπολάχ. Οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν τους περισσότερους από τους κορυφαίους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες της οργάνωσης, συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού της, Χασάν Νασράλα, ο οποίος είχε αποκτήσει εμβληματική θέση για τους οπαδούς της Χεζμπολάχ μετά τη νίκη του 2000 και τον πόλεμο του 2006. Ο πόλεμος είδε επίσης το Ισραήλ να καταστρέφει συστηματικά παραμεθόριες πόλεις, αναγκάζοντας τη μακροχρόνια απομάκρυνση του πληθυσμού από την περιοχή, μια εκστρατεία που ορισμένοι αναλυτές παρομοίασαν με εθνοκάθαρση. Ο πόλεμος σκότωσε χιλιάδες ανθρώπους και εκτόπισε εκατομμύρια, οι οποίοι πέρασαν περισσότερο από δύο μήνες μακριά από τα σπίτια τους, πολλοί βρίσκοντας καταφύγιο σε σχολεία και άλλα δημόσια κτίρια. Ο πόλεμος έληξε με κατάπαυση του πυρός, την οποία το Ισραήλ έχει αγνοήσει και η Χεζμπολάχ έχει τηρήσει, με εξαίρεση μια μεμονωμένη επίθεση σε ισραηλινή θέση τον Δεκέμβριο του 2024.
Η Χεζμπολάχ – πολιορκημένη, με αιμορραγία εγχώριων συμμάχων και αντιμετωπίζοντας μια de facto μονομερή κατάπαυση του πυρός και συνεχιζόμενες ισραηλινές επιδρομές – βρίσκεται τώρα σε ένα σταυροδρόμι. Λίβανοι αξιωματούχοι λένε ότι ο στρατός σημειώνει πρόοδο στην ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του σχεδίου αφοπλισμού. Αλλά η Χεζμπολάχ λέει ότι δεν θα παραδοθεί τα όπλα της – ή τον αγώνα κατά της ισραηλινής κατοχής. Ωστόσο, η απειλή ενός νέου ισραηλινού πολέμου δεσπόζει πάνω από τη χώρα. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν απέκλεισε την ανανέωση της σύγκρουσης όταν ρωτήθηκε σχετικά τη Δευτέρα. “Θα δούμε”, είπε ο Τραμπ σε κοινή εμφάνιση με τον Ισραηλινό Πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου στη Φλόριντα. “Η λιβανική κυβέρνηση βρίσκεται σε ένα μικρό μειονέκτημα, αν το σκεφτείτε, με τη Χεζμπολάχ. Αλλά η Χεζμπολάχ έχει συμπεριφερθεί άσχημα, οπότε θα δούμε τι θα συμβεί.” Εντός του Λιβάνου, οι προσπάθειες αφοπλισμού της Χεζμπολάχ με τη βία θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε εμφύλια σύγκρουση. Παρά τα ισραηλινά χτυπήματα, η Χεζμπολάχ διαθέτει ακόμη χιλιάδες μαχητές και διατηρεί ένα σημαντικό οπλοστάσιο. Συγκρούσεις μεταξύ του κράτους και της Χεζμπολάχ θα ήταν καταστροφικές για τον Λίβανο. Μια εσωτερική σύγκρουση θα μπορούσε επίσης να οδηγήσει σε άρνηση αξιωματικών και διοικητών εντός του στρατού, που μπορεί να συμπάθονται τη Χεζμπολάχ, να “πολεμήσουν τους δικούς τους ανθρώπους”. Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι ο Λίβανος και η Χεζμπολάχ βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σημείο, με την αναδυόμενη περιφερειακή κυριαρχία του Ισραήλ να ρίχνει μια επώδυνη σκιά πάνω από τη χώρα και καμία εύκολη λύση στην κρίση.
