Στην Τρίπολη του Λιβάνου, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, ο φόβος πλανάται στον αέρα μετά την κατάρρευση ενός κτιρίου στις 8 Φεβρουαρίου, η οποία προκάλεσε τον θάνατο τουλάχιστον 15 ατόμων. Το περιστατικό αυτό δεν είναι μεμονωμένο, καθώς πρόκειται για το τέταρτο κτίριο που καταρρέει μόνο αυτόν τον χειμώνα, αφήνοντας πίσω του εκατοντάδες άλλα κτίρια σε κατάσταση κινδύνου.
Η τραγωδία στην Τρίπολη αναδεικνύει μια πολυπαραγοντική κρίση που πλήττει την υποδομή της πόλης. Η παλαιότητα των κτιρίων, σε συνδυασμό με δεκαετίες υποεπένδυσης, την ανεξέλεγκτη δόμηση, την οικονομική κρίση του 2019, τον σεισμό του 2023 που έπληξε τις θεμελιώδεις υποδομές, και την έντονη βροχοπτώση, δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα. “Εσωτερικά, δείτε,” λέει ο 65χρονος Hossam Hazrouni, δείχνοντας τα σπασμένα εσωτερικά δοκάρια και την υγρασία που διαπερνά το κτίριο όπου διαμένει. “Τα εσωτερικά δοκάρια είναι όλα σπασμένα. Είναι καλυμμένα με νερό. Όλα μέσα είναι υγρά.”
Η Τρίπολη, άλλοτε κέντρο εμπορίου και ναυτιλίας, έχει υποστεί μεγάλη παρακμή, καθιστάμενη σήμερα μία από τις φτωχότερες πόλεις της Μεσογείου. Παρά την παρουσία πολυεκατομμυριούχων, όπως ο πρώην πρωθυπουργός Najib Mikati, περίπου το 45% του πληθυσμού ζει κάτω από το όριο της φτώχειας, σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας του 2024. Η μεσαία και ανώτερη τάξη έχει μετακινηθεί στα νότια προάστια, αφήνοντας τους φτωχούς να κατοικούν σε ετοιμόρροπα κτίρια, αδυνατώντας να αντέξουν το κόστος των επισκευών.
Ο μηχανικός Fayssal al-Baccar, ιδρυτής του Tripoli Emergency Fund, εξηγεί ότι η διάρκεια ζωής του σκυροδέματος είναι 50-80 χρόνια, και πολλά κτίρια στο κέντρο της Τρίπολης έχουν φτάσει στο τέλος της. “Με τον καιρό, το pH του σκυροδέματος γίνεται όλο και πιο όξινο,” αναφέρει, “και στη συνέχεια διαβρώνει τον χάλυβα – ο χάλυβας αυτοκαταστρέφεται – και το κτίριο καταρρέει.”
Η κατάσταση επιδεινώθηκε από τον σεισμό του 2023, που έπληξε εκτενώς τη βόρεια Συρία και τη νότια Τουρκία, αλλά έγινε αισθητός και στην Τρίπολη, προκαλώντας ζημιές στις θεμελιώδεις υποδομές των παλαιών κτιρίων, συχνά επιβαρυμένων με παράνομες προσθήκες. Η έλλειψη συντήρησης και η δεκαετής παραμέληση, ακόμη και πριν την οικονομική κρίση, έχουν επιδεινώσει περαιτέρω την κατάσταση. Επιπλέον, η αυξημένη βροχόπτωση φέτος έχει επιταχύνει τη διάβρωση του σκυροδέματος και τη φθορά του χάλυβα.
Η Sarah al-Charif, εκπρόσωπος του Tripoli Emergency Fund, τονίζει την ευθύνη του κράτους για τη “συσσωρευμένη παραμέληση δεκαετιών”. Αναγνωρίζει ότι η ευθύνη μοιράζεται και στους ιδιοκτήτες, τους ενοικιαστές, και τους κατασκευαστές που ενδεχομένως χρησιμοποιούν υλικά χαμηλής ποιότητας.
Η δημοτική αρχή, υπό τον αναπληρωτή δήμαρχο Khaled Kabbara, αναγνωρίζει ότι το πρόβλημα είναι χρόνιο, αλλά δηλώνει πως η νέα δημοτική αρχή “ανέβασε τη φωνή της” και συνεργάζεται με την κεντρική κυβέρνηση για την εξεύρεση λύσεων. Η Τρίπολη, όπως αναφέρουν, έχει ιστορικά αγνοηθεί από τη Βηρυτό από την εποχή της ανεξαρτησίας. Μια ομάδα μηχανικών ελέγχει κτίρια, με 114 να έχουν ήδη λάβει εντολή εκκένωσης, αριθμός που αναμένεται να αυξηθεί.
Οι οικογένειες που απομακρύνονται λαμβάνουν επίδομα στέγασης για ένα χρόνο, ενώ θρησκευτικά ιδρύματα και η Τουρκία έχουν προσφέρει βοήθεια. Έχει τεθεί σε λειτουργία τηλεφωνικό κέντρο για αναφορές κτιρίων που παρουσιάζουν προβλήματα, έχοντας λάβει έως τώρα περίπου 650 κλήσεις. Παρά τις προσπάθειες, πολλοί κάτοικοι εκφράζουν απογοήτευση, καθώς υποσχέσεις για επίλυση του προβλήματος, από την εποχή της κυβέρνησης Siniora, δεν έχουν υλοποιηθεί. “Το πρόβλημα δεν είναι εδώ πια. Αυτοί οι άνθρωποι είναι ήδη νεκροί,” δήλωσε ο Mustapha al-Abed, 54 ετών, αναφερόμενος στο σημείο της κατάρρευσης. “Το πρόβλημα είναι όλα τα άλλα κτίρια.”
