Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σαάρ, πραγματοποίησε την πρώτη διπλωματική επίσκεψη υψηλού επιπέδου στη Σομαλιλάνδη, λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα αφότου το Ισραήλ αναγνώρισε την ανεξαρτησία της. Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει διεθνείς αντιδράσεις και ανησυχίες.
Ο Σαάρ έφτασε στην πρωτεύουσα Χαργκέισα την Τρίτη και έγινε δεκτός από κυβερνητικούς αξιωματούχους, σύμφωνα με ανακοίνωση της προεδρίας της Σομαλιλάνδης. Σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένεται να συναντηθεί με τον πρόεδρο Αμπντιραχμάν Μοχάμεντ Αμπντουλάχι.
Η Σομαλία καταδίκασε την επίσκεψη ως “μη εξουσιοδοτημένη διείσδυση” στο κυριαρχικό της έδαφος, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε επίσημη παρουσία ή δράση χωρίς την άδεια της Μογκαντίσου είναι “παράνομη, άκυρη και κενή”.
Η επίσκεψη του Ισραηλινού υπουργού συμπίπτει με την αυξανόμενη περιφερειακή αντίθεση στην αναγνώριση της Σομαλιλάνδης. Η Αφρικανική Ένωση συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών την Τρίτη για να συζητήσει το θέμα.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελάτι, δήλωσε κατά τη συνεδρίαση ότι η αναγνώριση από το Ισραήλ αποτελεί “κατάφωρη παραβίαση” της κυριαρχίας της Σομαλίας και θέτει ένα επικίνδυνο προηγούμενο.
Από την άλλη πλευρά, ο Ισμαήλ Σιρβάκ, διπλωμάτης της Σομαλιλάνδης, χαρακτήρισε την επίσκεψη του Σαάρ ως “καθοριστική στιγμή στην εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ δύο δημοκρατικών εθνών που δραστηριοποιούνται σε μια στρατηγικά κρίσιμη περιοχή”, τονίζοντας ότι η διπλωματική συνεργασία είναι “όχι μόνο σημαντική, αλλά και αμετάκλητη”.
Το Ισραήλ αναγνώρισε επίσημα τη Σομαλιλάνδη ως ανεξάρτητο κράτος στις 26 Δεκεμβρίου, σηματοδοτώντας τη δεύτερη σημαντική του διπλωματική επιτυχία μετά την εδραίωση σχέσεων με την Ταϊβάν το 2020. Ο πρόεδρος της Σομαλιλάνδης εξέφρασε την προσδοκία του ότι και άλλες χώρες θα ακολουθήσουν.
Ο Αμερικανός γερουσιαστής Τεντ Κρουζ, ένθερμος υποστηρικτής του Ισραήλ και της Σομαλιλάνδης, προέτρεψε τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη, θεωρώντας το θέμα στρατηγικής σημασίας για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Ωστόσο, ο Τραμπ φάνηκε αδιάφορος, δηλώνοντας μόνο ότι το ζήτημα μελετάται.
Η Σομαλιλάνδη κήρυξε μονομερώς την ανεξαρτησία της από τη Σομαλία το 1991, κατά την κατάρρευση της χώρας σε εμφύλιο πόλεμο. Ενώ η Σομαλία άρχισε να ανακάμπτει στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Σομαλιλάνδη είχε σταθεροποιηθεί ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, έχοντας θεσπίσει δικό της σύνταγμα, κοινοβούλιο και νόμισμα.
Η Σομαλία καταδίκασε άμεσα την κίνηση του Ισραήλ ως “τη σοβαρότερη επίθεση” στην κυριαρχία της και κινητοποίησε διπλωματική υποστήριξη σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο. Περισσότερες από 50 χώρες έχουν επικρίνει την απόφαση του Ισραήλ, ενώ δεκάδες χιλιάδες Σομαλοί διαδήλωσαν στα τέλη Δεκεμβρίου υπέρ της εθνικής ενότητας.
Ο πρόεδρος της Σομαλίας, Χασάν Σεΐχ Μοχάμουντ, ισχυρίστηκε σε συνέντευξή του στην Al Jazeera ότι η Σομαλιλάνδη δέχθηκε τρεις ισραηλινούς όρους για την αναγνώριση: την επανεγκατάσταση Παλαιστινίων από τη Γάζα, τη δημιουργία ισραηλινής στρατιωτικής βάσης και τη συμμετοχή στις Συμφωνίες του Αβραάμ του Τραμπ.
Η Σομαλιλάνδη έχει αρνηθεί συμφωνίες για επανεγκατάσταση Παλαιστινίων ή φιλοξενία στρατιωτικών εγκαταστάσεων, υποστηρίζοντας ότι η συνεργασία με το Ισραήλ είναι “αποκλειστικά διπλωματική” και διεξάγεται “με πλήρη σεβασμό στο διεθνές δίκαιο”.
Ωστόσο, ο Μπασίρ Γκοθ, εκπρόσωπος της Σομαλιλάνδης στις ΗΠΑ, δήλωσε στο Middle East Forum ότι “ως δύο ανεξάρτητες χώρες που αναγνωρίζουν η μία την άλλη, με διπλωματικές σχέσεις, τίποτα δεν μπορεί να μας εμποδίσει από το να έχουμε συνεργασία για την ασφάλεια ή ένα σύμφωνο ασφαλείας”.
Η χρονική στιγμή της επίσκεψης του Σαάρ συμπίπτει επίσης με την κλιμάκωση των εντάσεων στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας. Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας συναντήθηκε στο Κάιρο με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ ελ-Σίσι, επιβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους για διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και κυριαρχίας της Σομαλίας.
Λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε τηλεφωνικές συνομιλίες με τον Σαουδάραβα διάδοχο πρίγκιπα Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν και τον πρόεδρο των ΗΑΕ Μοχάμεντ μπιν Ζαγέντ, τονίζοντας την υποστήριξη της Τουρκίας στην εδαφική ακεραιότητα και την ενότητα τόσο της Σομαλίας όσο και της Υεμένης.
Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει ευρύτερες περιφερειακές ανακατατάξεις, με τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία να συμμαχούν όλο και περισσότερο κατά της επιρροής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων στην περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.
Ο ηγέτης των ανταρτών Χούτι της Υεμένης έχει προειδοποιήσει ότι οποιαδήποτε ισραηλινή παρουσία στη Σομαλιλάνδη θα θεωρηθεί “στρατιωτικός στόχος”. “Θεωρούμε οποιαδήποτε ισραηλινή παρουσία στη Σομαλιλάνδη ως στρατιωτικό στόχο για τις ένοπλες δυνάμεις μας, καθώς αποτελεί επίθεση κατά της Σομαλίας και της Υεμένης και απειλή για την ασφάλεια της περιοχής”, δήλωσε ο αρχηγός της οργάνωσης, Αμπντέλ-Μαλίκ αλ-Χούτι.
