Οι επιθέσεις του Ισραήλ στον Λίβανο, σε συνδυασμό με την απειλή κλιμάκωσης, έχουν οδηγήσει στην εκτόπιση περισσότερων από ένα εκατομμύριο ανθρώπων. Αυτός ο αριθμός αντιστοιχεί σε σχεδόν το ένα πέμπτο του συνολικού πληθυσμού μιας χώρας που ήδη φιλοξενεί τον υψηλότερο αριθμό προσφύγων ανά κάτοικο παγκοσμίως.
Για δύο χρόνια, η Human Rights Watch (HRW) παρακολουθεί τις στρατηγικές εκτόπισης που ακολουθεί το Ισραήλ στα κατεχόμενα παλαιστινιακά εδάφη. Οι τακτικές αυτές έχουν αναγκάσει ολόκληρα προσφυγικά καταλύματα και γειτονιές να εγκαταλειφθούν, συχνά υπό την άμεση απειλή αεροπορικών επιδρομών ή συνεχιζόμενων στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Τώρα, οι ίδιες τακτικές φαίνεται να εφαρμόζονται και στον Λίβανο. Οι ισραηλινές διαταγές εκκένωσης αφορούν εκτεταμένες περιοχές του κυρίως σιιτικού πληθυσμού στον νότιο Λίβανο και στα νότια προάστια της Βηρυτού, καλύπτοντας περίπου το 15% του λιβανέζικου εδάφους. Οι κάτοικοι αναζητούν καταφύγιο σε φίλους και συγγενείς, σε κυβερνητικά καταφύγια, ή έχουν κατασκηνώσει κατά μήκος της ακτογραμμής της Βηρυτού, η οποία υπήρξε πρόσφατα στόχος ισραηλινής επίθεσης.
Το δίκαιο του πολέμου ορίζει ότι οι άμαχοι δεν μπορούν να εκδιώκονται αναγκαστικά από τις εστίες τους, εκτός εάν υπάρχουν επιτακτικοί στρατιωτικοί λόγοι ή κίνδυνος για την ασφάλεια του πληθυσμού. Η εκκένωση πρέπει να είναι προσωρινή και οι άνθρωποι πρέπει να επιτρέπεται να επιστρέφουν μετά το τέλος των εχθροπραξιών. Εν ολίγοις, ο πόλεμος δεν αποτελεί άδεια για την εκδίωξη ανθρώπων από τη γη τους.
Στη Γάζα, ο ισραηλινός στρατός εκτόπισε βίαια σχεδόν όλο τον δίσεκατο εκατομμυρίων πληθυσμό της μέσω ενός συστήματος εκκένωσης που έθετε τους ανθρώπους σε άμεσο κίνδυνο, καθώς τους ωθούσε σε ολοένα μικρότερους θύλακες.
Στη Δυτική Όχθη, στις αρχές του 2025, η επιχείρηση “Iron Wall” του ισραηλινού στρατού οδήγησε στην εθνοκάθαρση 32.000 Παλαιστινίων σε τρία προσφυγικά καταλύματα, τη μεγαλύτερη εκτόπιση στην περιοχή από το 1967. Παραμένουν αποκλεισμένοι από τον ισραηλινό στρατό από την επανείσοδο στις εστίες τους ή την επιστροφή στα σημεία των σπιτιών τους που οι ισραηλινές αρχές έχουν κατεδαφίσει.
Στον νότιο τμήμα της Συρίας, όπου το Ισραήλ κατέχει έδαφος, η HRW διαπίστωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις έχουν διαπράξει σειρά καταχρήσεων κατά των κατοίκων, συμπεριλαμβανομένης της αναγκαστικής εκτόπισης, της κατάσχεσης και κατεδάφισης σπιτιών και της παρεμπόδισης της επιστροφής των κατοίκων.
Τόσο στη Γάζα όσο και στη Δυτική Όχθη, το Ισραήλ δήλωσε ότι στόχευε μαχητές της Χαμάς και την υποδομή τους. Ωστόσο, αυτό δεν δικαιολογεί την εκτεταμένη εκτόπιση αμάχων. Το Ισραήλ υποχρεούται να εξετάσει εναλλακτικές λύσεις: η μαζική εκτόπιση είναι ένα μέτρο έσχατηςς ανάγκης, και οι αρχές δεν κατέδειξαν στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη ότι είχαν διερευνήσει άλλους τρόπους για την επίτευξη των στρατιωτικών τους στόχων και τη διασφάλιση ότι οποιαδήποτε εκτόπιση θα ήταν προσωρινή.
Στην πραγματικότητα, η HRW διαπίστωσε και στις δύο περιπτώσεις ότι οι ισραηλινές αρχές, υπογραμμίζοντας την κρατική πολιτική, προκάλεσαν σκόπιμα τη μαζική, εσκεμμένη και μακροπρόθεσμη αναγκαστική εκτόπιση Παλαιστινίων αμάχων, ποσώς που ισοδυναμεί με εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Και στις δύο περιπτώσεις, ανώτεροι Ισραηλινοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στόχο τους την απέλαση και την απομάκρυνση των Παλαιστινίων από τμήματα της Γάζας και της Δυτικής Όχθης.
Έτσι, τώρα στον Λίβανο, οι ισραηλινές αρχές μπορεί να ξεκινούν την ίδια διαδικασία αναγκαστικής εκτόπισης. Αρκετοί ειδικοί των Ηνωμένων Εθνών έχουν εκφράσει παρόμοια ανησυχία.
Στις 16 Μαρτίου, ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας, Ισραήλ Κατζ, δήλωσε: “Οι σιίτες κάτοικοι του νότιου Λιβάνου που έχουν εκκενωθεί… δεν θα επιστρέψουν στα σπίτια τους νότια της περιοχής του ποταμού Λιτάνι μέχρις ότου εγγυηθεί η ασφάλεια των κατοίκων του βόρειου Ισραήλ.” Υπό αυτό το πρίσμα, η εκτόπιση του σιιτικού πληθυσμού μοιάζει λιγότερο με προσωρινή στρατιωτική αναγκαιότητα και περισσότερο με κίνηση για μόνιμη εκτόπιση του άμαχου πληθυσμού με βάση τη θρησκεία του.
Καθώς ο κόσμος παρακολουθεί σκηνές μαζικής εκτόπισης και καταστροφής, οι χώρες που διαθέτουν επιρροή στο Ισραήλ θα πρέπει να την χρησιμοποιήσουν για να σταματήσουν τις συνεχιζόμενες θηριωδίες, συμπεριλαμβανομένης της επιβολής στοχευμένων κυρώσεων, της αναστολής μεταφορών όπλων, της απαγόρευσης εμπορίου με παράνομους οικισμούς, της αναστολής προτιμησιακών εμπορικών συμφωνιών και της στήριξης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και των συνεχιζόμενων ερευνών του, συμπεριλαμβανομένης της εκτέλεσης των ενταλμάτων σύλληψης.
Η απουσία λογοδοσίας για παραβιάσεις του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη πρέπει επίσης να σταματήσει. Χωρίς ουσιαστική διεθνή πίεση και αξιόπιστες διώξεις για εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, οι ισραηλινές αρχές και ο στρατός τους θα παραμείνουν ενθαρρυμένοι να επιδιώξουν μια στρατηγική αναγκαστικής εκτόπισης και μόνιμης άρνησης επιστροφής σε ολόκληρη την περιοχή.
Η διεθνής κοινότητα μπορεί και πρέπει να κάνει καλύτερα. Οι κυβερνήσεις πρέπει να ενεργήσουν επειγόντως για να τερματίσουν την πιθανή αναγκαστική εκτόπιση αμάχων στον Λίβανο, να διασφαλίσουν το δικαίωμά τους στην επιστροφή και να αποτρέψουν περαιτέρω επιθέσεις κατά Λιβανέζων αμάχων.
