Η κυβέρνηση του Ισραήλ φαίνεται να εντείνει τον έλεγχό της επί των μέσων ενημέρωσης, με κινήσεις που προκαλούν έντονες αντιδράσεις και εγείρουν ανησυχίες για την ελευθερία του Τύπου και της έκφρασης. Στο επίκεντρο βρίσκονται νέοι νόμοι και πρωτοβουλίες που δίνουν στην κυβέρνηση πρωτοφανή εξουσία στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζονται οι ενέργειές της τόσο στους πολίτες του Ισραήλ όσο και στη διεθνή κοινή γνώμη.
Ένα από τα πιο πρόσφατα και αμφιλεγόμενα μέτρα είναι ο λεγόμενος «Νόμος Al Jazeera», ο οποίος επιτρέπει στην κυβέρνηση να κλείνει ξένα μέσα ενημέρωσης επικαλούμενη λόγους εθνικής ασφάλειας. Το ισραηλινό κοινοβούλιο ενέκρινε πρόσφατα την επέκταση του νόμου για δύο ακόμη χρόνια, μία κίνηση που έρχεται μετά την αρχική του εφαρμογή κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, με στόχο την ουσιαστική παύση των δραστηριοτήτων του Al Jazeera στο Ισραήλ.
Παράλληλα, η κυβέρνηση προχωρά και σε κινήσεις για το κλείσιμο του δημοφιλούς δικτύου Army Radio, ενός από τα δύο κρατικά χρηματοδοτούμενα ειδησεογραφικά μέσα του Ισραήλ. Το ραδιόφωνο αυτό συχνά δέχεται κριτική από την ισραηλινή δεξιά πτέρυγα, η οποία το κατηγορεί για μεροληψία εναντίον της.
Η πρόσβαση των Ισραηλινών στην ενημέρωση γίνεται όλο και πιο περιορισμένη, καθώς η πλειοψηφία βασίζεται ακόμα σε παραδοσιακά μέσα, με περίπου τους μισούς πολίτες να ενημερώνονται από την τηλεόραση και το ένα τρίτο από το ραδιόφωνο. Η επιλεκτική προβολή του παλαιστινιακού πόνου κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, σύμφωνα με αναλυτές, έχει συντηρήσει τη βία και ενισχύσει την αίσθηση της αδικίας, δικαιολογώντας τις συνεχείς επιθέσεις σε περιοχές όπως η Συρία, η Υεμένη και ο Λίβανος.
Παρά το γεγονός ότι το μέσο ενημέρωσης μοιάζει να είναι σταθερά υπέρ της κυβέρνησης, η ακροδεξιά κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, που περιλαμβάνει υπουργούς με ποινικές καταδίκες για «τρομοκρατία» και υποστηρικτές της παράνομης προσάρτησης της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης, επιδιώκει να παρακάμψει νομικούς ελέγχους και να αυξήσει τον έλεγχό της στην πληροφόρηση.
Η κυβέρνηση δικαιολογεί αυτές τις κινήσεις, υποστηρίζοντας ότι τα μέσα ενημέρωσης είναι υπερβολικά επικριτικά. Έχει μάλιστα αποδώσει μέρος της ευθύνης για τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, στις επικρίσεις των μέσων ενημέρωσης.
Πέρα από τον «Νόμο Al Jazeera», βρίσκονται σε εξέλιξη και άλλα νομοθετικά σχέδια: η ιδιωτικοποίηση του δημόσιου ραδιοτηλεοπτικού φορέα Kan, η κατάργηση του Army Radio και η μεταφορά του ρυθμιστικού φορέα των μέσων ενημέρωσης υπό κρατικό έλεγχο. Τόσο το Army Radio όσο και το Kan έχουν μεταδώσει εκπομπές επικριτικές για την κυβέρνηση.
Η ισραηλινή κυβέρνηση, μέσω του Υπουργού Επικοινωνιών Σλόμο Κάρχι, έχει εκφράσει την επιθυμία της να ενισχύσει τον κρατικό έλεγχο, ενώ ο Υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατς δήλωσε ότι το Army Radio έχει γίνει πλατφόρμα επίθεσης κατά του ισραηλινού στρατού.
Στο πλαίσιο των αλλαγών, εξετάζεται η ίδρυση νέας αρχής για τη ρύθμιση των μέσων ενημέρωσης, η οποία θα διορίζεται από την κυβέρνηση, ενισχύοντας δυνητικά την κρατική παρέμβαση. Επίσης, η νομοθεσία για την απαγόρευση ξένων μέσων ενημέρωσης, που αρχικά τέθηκε σε ισχύ τον Μάιο του 2024, επέτρεψε στην κυβέρνηση να κλείσει το Al Jazeera και να αναστείλει τις δραστηριότητες του Associated Press, κατηγορώντας το για διαμοιρασμό υλικού με το Al Jazeera.
Αυτές οι ενέργειες έχουν προκαλέσει την έντονη καταδίκη διεθνών οργανισμών, όπως η Διεθνής Ομοσπονδία Δημοσιογράφων (IFJ) και η Εθνική Ένωση Δημοσιογράφων του Ηνωμένου Βασιλείου. Ο Γενικός Γραμματέας της IFJ, Άντονι Μπελανζέ, χαρακτήρισε τις κινήσεις αυτές ως «τυπική συμπεριφορά αυταρχικών καθεστώτων» και «σοβαρό πλήγμα στην ελευθερία του λόγου και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης».
Η προσπάθεια κατάργησης του Army Radio έχει επίσης δεχθεί σφοδρή κριτική, με την Γενική Εισαγγελέα του Ισραήλ, Γκάλι Μπαχάραβ-Μιάρα, να χαρακτηρίζει την κίνηση παράνομη και να κατηγορεί την κυβέρνηση ότι αποδυναμώνει και απειλεί τη δημόσια ραδιοφωνία.
Παρόλο που το Ισραήλ έχει υποστεί σοβαρές απώλειες δημοσιογράφων στη Γάζα, τα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης έχουν συχνά καλύψει τις ενέργειες της κυβέρνησης και του στρατού, με αποτέλεσμα οι Ισραηλινοί να μην αναγνωρίζουν τις αντιφάσεις στις δηλώσεις της κυβέρνησής τους.
