Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί επέκρινε σφοδρά την Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, χαρακτηρίζοντάς την «τσίρκο» και κατηγορώντας τις ευρωπαϊκές δυνάμεις για «παράλυση και αναποτελεσματικότητα» στις προσπάθειες για αναβίωση των πυρηνικών διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ιρανός αξιωματούχος προέβη σε αυτές τις δηλώσεις μέσω ανάρτησης στο X, δύο ημέρες πριν από τις προγραμματισμένες συνομιλίες μεταξύ Ιρανών και Αμερικανών αξιωματούχων στη Γενεύη της Ελβετίας. “Λυπάμαι που βλέπω την συνήθως σοβαρή Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου να μετατρέπεται στο ‘Μόναχο Circus’ όσον αφορά το Ιράν“, έγραψε ο Αραγκτσί. “Η παράλυση και η αναποτελεσματικότητα της ΕΕ/Ε3 αποδεικνύεται στις δυναμικές που περιβάλλουν τις τρέχουσες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. … Κάποτε βασικός συνομιλητής, η Ευρώπη δεν είναι πλέον πουθενά. Αντιθέτως, οι φίλοι μας στην περιοχή [του Κόλπου] είναι πολύ πιο αποτελεσματικοί και χρήσιμοι από μια άδεια και περιφερειακή Ε3.”
Η E3, η οποία περιλάμβανε τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γερμανία, διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην προηγούμενη φάση των πυρηνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων και του Ιράν. Η διαδικασία αυτή ολοκληρώθηκε το 2015 με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA), μια συμφωνία-ορόσημο που αποσκοπούσε στον περιορισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων.
Οι ΗΠΑ, υπό την πρώτη διοίκηση του Προέδρου Donald Trump, αποχώρησαν από τη συμφωνία το 2018 και επέβαλαν νέες κυρώσεις στο Ιράν. Έκτοτε, η διαδικασία έχει σταματήσει σε μεγάλο βαθμό. Ωστόσο, η E3 διατήρησε έναν ρόλο ως ενδιάμεσος με την Τεχεράνη και την Ουάσιγκτον.
Ωστόσο, από την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων πέρυσι, οι χώρες του Κόλπου, όπως το Ομάν και το Κατάρ, έχουν αναλάβει ηγετικό ρόλο στη διευκόλυνση των συνομιλιών μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.
Τα σχόλια του Αραγκτσί “υποδεικνύουν μια αλλαγή πολιτικής από την ιρανική πλευρά, σύμφωνα με την οποία ο μηχανισμός της E3 … δεν αποτελεί πλέον έγκυρο κανάλι για επίλυση”, δήλωσε ο Abas Aslani, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών της Μέσης Ανατολής. “Αυτή η πυρηνική διαμεσολάβηση έχει μετακινηθεί από την Ευρώπη στην περιοχή, και τώρα η ουσιαστική διπλωματική προσπάθεια γίνεται από περιφερειακούς παίκτες.”
Την Τρίτη, το Ομάν θα φιλοξενήσει συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν στη Γενεύη, μετά από προηγούμενες έμμεσες διαπραγματεύσεις στη Μουσκάτ στις 6 Φεβρουαρίου. Σε αυτές τις συνομιλίες παρέστησαν ο Αμερικανός απεσταλμένος Steve Witkoff και ο γαμπρός του Trump, Jared Kushner.
Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι είχαν προηγουμένως πραγματοποιήσει αρκετούς γύρους συνομιλιών στην πρωτεύουσα του Ομάν για να συζητήσουν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πέρυσι. Ωστόσο, η διαδικασία διακόπηκε όταν το Ισραήλ εξαπέλυσε έναν 12ήμερο πόλεμο με το Ιράν τον Ιούνιο, στον οποίο οι ΗΠΑ συμμετείχαν σύντομα βομβαρδίζοντας τρεις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Οι νέοι γύροι διαπραγματεύσεων έρχονται καθώς οι εντάσεις στην περιοχή παραμένουν υψηλές, με τον Trump να μεταφέρει περισσότερα αμερικανικά στρατιωτικά μέσα στη Μέση Ανατολή. Την Παρασκευή, ο Trump δήλωσε ότι στέλνει ένα δεύτερο αεροπλανοφόρο στην περιοχή, ενώ συζητούσε ανοιχτά για αλλαγή κυβέρνησης στο Ιράν.
Παρά τη νέα ώθηση για διπλωματία, οι δύο πλευρές έχουν διατηρήσει τις θέσεις τους. Το Ιράν έχει δείξει ευελιξία στη συζήτηση του πυρηνικού του προγράμματος, αλλά οι ΗΠΑ θέλουν να διευρύνουν τις συνομιλίες ώστε να συμπεριλάβουν τους ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους και την υποστήριξή του σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες – δύο θέματα που η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι μη διαπραγματεύσιμα.
