Η πρόσφατη στρατιωτική επέμβαση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Βενεζουέλα, με στόχο την ανατροπή του καθεστώτος, έχει προκαλέσει έντονες ανησυχίες για μια νέα εποχή αμερικανικής παρεμβατικότητας στη Λατινική Αμερική. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, πανηγυρίζοντας την “επιτυχία” της επιχείρησης, ανήρτησε φωτογραφία του Βενεζουελανού Προέδρου Νικολάς Μαδούρο με χειροπέδες και δήλωσε ότι η χώρα θα τεθεί υπό αμερικανικό έλεγχο μέχρι να οριστεί μια “μεταβατική περίοδος”.
Ο Τραμπ επαίνεσε τις ένοπλες δυνάμεις για μια “εντυπωσιακή, αποτελεσματική και ισχυρή επίδειξη αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος”, ισχυριζόμενος ότι κατέστησαν τις βενεζουελανικές δυνάμεις “ανίσχυρες”. Ανακοίνωσε επίσης ότι ο Μαδούρο και η σύζυγός του θα παραπεμφθούν σε δίκη στη Νέα Υόρκη για “ναρκo-τρομοκρατία”, υποστηρίζοντας, χωρίς αποδείξεις, ότι οι αμερικανικές επιχειρήσεις μείωσαν το θαλάσσιο εμπόριο ναρκωτικών κατά 97%.
Η επέμβαση αυτή, ωστόσο, δεν είναι απλώς μια μεμονωμένη πράξη επιθετικότητας, αλλά η τελευταία εκδήλωση ενός αιώνιου προτύπου αμερικανικής ανάμιξης που έχει αφήσει βαθιά σημάδια στη Λατινική Αμερική. Η επιχείρηση αλλαγής καθεστώτος στο Καράκας σηματοδοτεί την ανανεωμένη υιοθέτηση της πολιτικής παρεμβατισμού από την κυβέρνηση Τραμπ, γεγονός που προμηνύει δυσοίωνα μηνύματα για την περιοχή.
Παρόλο που η κυβέρνηση Μαδούρο είναι καταπιεστική και διεφθαρμένη, η επέμβαση των ΗΠΑ δεν καθιστά την κατάσταση λιγότερο καταστροφική. Η μακρά ιστορία της Ουάσινγκτον στην υποστήριξη βίαιων δικτατοριών σε ολόκληρη την περιοχή αφαιρεί κάθε επίφαση ηθικής αυθεντίας. Ο ίδιος ο Τραμπ δεν μπορεί να ισχυριστεί ηθικό πλεονέκτημα, δεδομένων των δικών του σκανδάλων και της άνευ όρων υποστήριξης προς το Ισραήλ.
Η επίθεση της κυβέρνησης Τραμπ στη Βενεζουέλα εδραιώνει ένα καταστροφικό μοτίβο παραβιάσεων του διεθνούς δικαίου. Εάν οι ΗΠΑ μπορούν μονομερώς να εξαπολύουν στρατιωτικές επιθέσεις κατά κυρίαρχων εθνών κατά βούληση, τότε ολόκληρο το πλαίσιο του διεθνούς δικαίου καθίσταται κενό περιεχομένου. Αυτό στέλνει το μήνυμα σε κάθε έθνος ότι η ισχύς υπερισχύει της νομιμότητας και της κυριαρχίας.
Ειδικότερα για τη Λατινική Αμερική, οι συνέπειες είναι τρομακτικές. Η ιστορία της περιοχής είναι γεμάτη από πραξικοπήματα και στρατιωτικές δικτατορίες που οργάνωσε ή υποστήριξε η Ουάσινγκτον, όπως η ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης της Γουατεμάλας το 1954, η υποστήριξη του πραξικοπήματος του Πινοσέτ στη Χιλή το 1973, η εισβολή στη Γρενάδα το 1983, καθώς και η παροχή στήριξης σε στρατιωτικά καθεστώτα σε Αργεντινή, Βραζιλία, Ουρουγουάη και Κεντρική Αμερική.
Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι, εάν οι ΗΠΑ κατάφεραν τόσο εύκολα να επιβάλουν αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα, ποιος είναι ο επόμενος; Ο πρόεδρος της Κολομβίας, Γκουστάβο Πέτρο, ο οποίος βρίσκεται σε αντιπαράθεση με την κυβέρνηση Τραμπ, έχει ήδη εκφράσει την ανησυχία του, καθώς τον Δεκέμβριο ο Τραμπ είχε απειλήσει με επέμβαση, λέγοντας “θα είναι ο επόμενος”. Άλλοι ηγέτες της περιοχής αισθάνονται επίσης νευρικότητα.
Πέρα από την απειλή της αμερικανικής επέμβασης, η Λατινική Αμερική αντιμετωπίζει πλέον και την πιθανή περιφερειακή αστάθεια που θα προκαλέσει μια αλλαγή καθεστώτος στο Καράκας. Η πολιτική κρίση υπό τον Μαδούρο είχε ήδη ξεχυθεί πέρα από τα σύνορά της, επηρεάζοντας γειτονικές χώρες όπως η Κολομβία και η Βραζιλία, όπου Βενεζουελάνοι διέφυγαν από τη φτώχεια και την καταπίεση. Ο αντίκτυπος της αμερικανικής επέμβασης αναμένεται να είναι πολλαπλάσιος.
Είναι πιθανό πολλοί Βενεζουελάνοι να γιορτάζουν την ανατροπή του Μαδούρο. Ωστόσο, η αμερικανική επέμβαση υπονομεύει άμεσα την πολιτική αντιπολίτευση εντός της Βενεζουέλας, επιτρέποντας στο καθεστώς να χαρακτηρίσει όλους τους αντιπάλους ως ξένους πράκτορες, μειώνοντας έτσι τη νομιμότητά τους.
Ο λαός της Βενεζουέλας αξίζει δημοκρατία, αλλά πρέπει να την επιτύχει ο ίδιος με διεθνή υποστήριξη, και όχι να του επιβληθεί υπό την απειλή των όπλων από μια ξένη δύναμη με αποδεδειγμένο ιστορικό προτεραιότητας στους πόρους και τη γεωπολιτική κυριαρχία έναντι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι Λατινοαμερικανοί αξίζουν καλύτερα από το να επιλέγουν μεταξύ εγχώριου αυταρχισμού και εισαγόμενης βίας. Αυτό που χρειάζονται δεν είναι αμερικανικές βόμβες, αλλά γνήσιο σεβασμό στην αυτοδιάθεση.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν ηθική αυθεντία να επιτεθούν στη Βενεζουέλα, ανεξαρτήτως της αυταρχικής φύσης του Μαδούρο. Και τα δύο μπορούν να ισχύουν: ο Μαδούρο είναι δικτάτορας που προκάλεσε τεράστια ζημιά στον λαό του, και η αμερικανική στρατιωτική επέμβαση είναι μια παράνομη πράξη επίθεσης που δεν θα επιλύσει την κρίση της δημοκρατίας στη Βενεζουέλα.
Το μέλλον της περιοχής πρέπει να καθοριστεί από τους ίδιους τους ανθρώπους, ελεύθεροι από τη σκιά της αυτοκρατορίας.
