Μετά από μήνες αυστηρού του αμερικανικού εμπάργκο, η Κούβα, αντιμετωπίζοντας μια από τις χειρότερες ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, αναμένεται να δει κάποια ανακούφιση. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ανακοίνωσε ότι θα επιτρέψει την επανεξαγωγή βενεζουελάνικου πετρελαίου προς την Κούβα, σε μια κίνηση που έρχεται εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, θα χορηγηθούν άδειες σε εταιρείες για την πώληση βενεζουελάνικου πετρελαίου για «εμπορική και ανθρωπιστική χρήση» στην Κούβα. Η Βενεζουέλα αποτελεί τον μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου για την Κούβα. Ωστόσο, μετά την απαγωγή του προέδρου της Βενεζουέλας, Nicolas Maduro, τον Ιανουάριο, η κυβέρνηση του Donald Trump είχε αναλάβει τον έλεγχο του πετρελαίου της χώρας και είχε διακόψει τις εξαγωγές προς την Αβάνα.
Η Ουάσινγκτον, διατηρώντας εδώ και καιρό ψυχρές σχέσεις με την Κούβα, επιδιώκει συγκεκριμένα την αλλαγή καθεστώτος στο νησί μέχρι το τέλος του 2026. Η πρόσφατη αλλαγή πολιτικής των ΗΠΑ έρχεται έπειτα από τις εκκλήσεις ηγετών της Καραϊβικής, οι οποίοι εξέφρασαν την ανησυχία τους για την δεινή κατάσταση στην Κούβα. Ο πρωθυπουργός της Τζαμάικα, Andrew Holness, σε συνάντηση των χωρών της Κοινότητας της Καραϊβικής (CARICOM), κάλεσε την Ουάσινγκτον να άρει την πίεση, τονίζοντας ότι η παρατεταμένη κρίση στην Κούβα μπορεί να επηρεάσει τη μετανάστευση, την ασφάλεια και την οικονομική σταθερότητα σε ολόκληρη την περιοχή.
Η οικονομία της Κούβας, που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο κράτος, αντιμετώπιζε ήδη δυσκολίες λόγω του αμερικανικού εμπάργκο που ισχύει από το 1962. Οι συνεχείς κυρώσεις έχουν αποδυναμώσει σοβαρά τη χώρα, καθιστώντας την εξαρτημένη από τις εισαγωγές, ενώ ο υψηλός πληθωρισμός οδηγεί συχνά σε ελλείψεις τροφίμων και ενέργειας. Η μαζική μετανάστευση ειδικευμένου εργατικού δυναμικού, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση.
Με το νέο πετρελαϊκό εμπάργκο του Trump, οι ΗΠΑ επέβαλαν μια σοβαρή ενεργειακή κρίση. Αναφορές κάνουν λόγο για εκτεταμένες διακοπές ρεύματος που φτάνουν έως και 20 ώρες, επηρεάζοντας νοσοκομεία, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Χειρουργικές επεμβάσεις έχουν ανασταλεί, σχολεία έχουν ακυρώσει μαθήματα και απορριμματοφόρα οχήματα παραμένουν ακινητοποιημένα, με αποτέλεσμα τη συσσώρευση απορριμμάτων στους δρόμους. Ειδικοί του ΟΗΕ έχουν προειδοποιήσει ότι η κατάσταση συμβάλλει σε σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας και θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σοβαρή ανθρωπιστική» κρίση.
Η Κούβα έχει χάσει το 90% της εφοδιαστικής της με καύσιμα και, παρά τα μέτρα περιορισμού, υπάρχει ο κίνδυνος πλήρους blackout. Η Βενεζουέλα παρείχε στην Κούβα έως και το 50% του πετρελαίου της, περίπου 35.000 βαρέλια την ημέρα, στο πλαίσιο συμφωνίας ανταλλαγής που παρείχε στην Κούβα εκπτώσεις στα καύσιμα έναντι παροχής υπηρεσιών σε εκπαίδευση, υγεία και ασφάλεια.
Πέρα από τη Βενεζουέλα, η Κούβα προμηθευόταν πετρέλαιο από το Μεξικό, τη Ρωσία και την Αλγερία, αλλά όλες οι εισαγωγές πετρελαίου σταμάτησαν μετά την έκδοση εκτελεστικού διατάγματος από τον Trump, το οποίο επέβαλε νέους εμπορικούς δασμούς σε χώρες που πωλούν πετρέλαιο στην Κούβα, επικαλούμενο «πολιτικές, πρακτικές και ενέργειες» της κουβανικής κυβέρνησης που συνιστούν «εξαιρετική απειλή» για τις ΗΠΑ. Υπάρχουν επίσης αναφορές ότι οι ΗΠΑ έχουν κατασχέσει δεξαμενόπλοια που μετέφεραν πετρέλαιο στην Κούβα.
Οι κουβανικές αρχές έχουν κατηγορήσει τις ΗΠΑ για επιβολή συλλογικής τιμωρίας στη χώρα. Άλλες χώρες προσπαθούν να βοηθήσουν, με το Μεξικό να στέλνει ανθρωπιστική βοήθεια και τη Ρωσία να εξετάζει την αποστολή καυσίμων. Ο Καναδάς έχει επίσης δεσμευτεί για παροχή επισιτιστικής βοήθειας.
Η ανακοινωθείσα άδεια πώλησης βενεζουελάνικου πετρελαίου συνοδεύεται από τον όρο ότι «πρόσωπα ή οντότητες που σχετίζονται με τον κουβανικό στρατό, τις υπηρεσίες πληροφοριών ή άλλους κυβερνητικούς θεσμούς» θα αποκλειστούν από τη λήψη αδειών πώλησης πετρελαίου. Παραμένει ασαφές αν η νέα διάταξη θα επιτρέψει στην Αβάνα να συνεχίσει να αγοράζει βενεζουελάνικο πετρέλαιο σε σημαντικά επιδοτούμενη τιμή, όπως έκανε στο παρελθόν. Ειδικοί εκτιμούν ότι, χωρίς σημαντικές εισαγωγές πετρελαίου ή χαλάρωση της πίεσης από τις ΗΠΑ, η οικονομία της Κούβας δύσκολα θα ανακάμψει.
