Στις 23 Φεβρουαρίου 2026, οι μεξικανικές δυνάμεις ασφαλείας προχώρησαν στη θανάτωση του Νεμέσιο Ρουμπέν Οσεγκέρα Σερβάντες, γνωστού ως “Ελ Μέντσο”, 59 ετών, ηγέτη του περιβόητου Καρτέλ της Νέας Γενιάς της Χαλίσκο (CJNG) με έδρα την ομώνυμη πολιτεία στα δυτικά του Μεξικού. Το μεξικανικό υπουργείο Άμυνας επιβεβαίωσε ότι η επιχείρηση διεξήχθη με «συμπληρωματικές πληροφορίες» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, των οποίων ο πρόεδρος, Donald Trump, έχει επανειλημμένα απειλήσει με στρατιωτική επέμβαση στο Μεξικό για την καταπολέμηση των καρτέλ ναρκωτικών.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι οργανώσεις αυτές οφείλουν την ύπαρξή τους σε μεγάλο βαθμό στην πολιτική των ΗΠΑ και την κατανάλωση ναρκωτικών. Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Christopher Landau, υποδέχθηκε την είδηση του θανάτου του “Ελ Μέντσο” με ενθουσιασμό, αναρτώντας στο X: «Αυτή είναι μια σπουδαία εξέλιξη για το Μεξικό, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο».
Παρόλα αυτά, τα πράγματα δεν φαίνεται να είναι τόσο «σπουδαία». Όπως θα μπορούσε κανείς να προβλέψει, μετά τον θάνατο του αρχηγού του καρτέλ, ξέσπασαν βίαια επεισόδια σε διάφορες πολιτείες του Μεξικού. Ένοπλοι πυρπόλησαν οχήματα και απέκλεισαν αυτοκινητόδρομους, ενώ διάφορα μέσα ενημέρωσης των ΗΠΑ ανέφεραν δραματικά την κατάσταση των Αμερικανών τουριστών που έμειναν «εγκλωβισμένοι» σε μεξικανικά θέρετρα. Λίγο μετά την αρχική του ανάρτηση, ο Landau επέστρεψε στο X με ένα «Υ.Γ., παρακολουθώ τις σκηνές βίας από το Μεξικό με μεγάλη θλίψη και ανησυχία. Όμως, δεν πρέπει ποτέ να χάσουμε το θάρρος μας».
Δυστυχώς, δεν υπάρχει κανένα παράδειγμα στην παγκόσμια ιστορία όπου η εξόντωση ενός αρχηγού καρτέλ να έχει επιλύσει το πρόβλημα της διακίνησης ναρκωτικών, πόσο μάλλον οτιδήποτε άλλο. Ας θυμηθούμε την περίπτωση του Pablo Escobar του Καρτέλ του Medellín, ο οποίος σκοτώθηκε το 1993 με τη βοήθεια της αμερικανικής DEA. Παρά την απουσία του Escobar, το διεθνές εμπόριο ναρκωτικών συνέχισε ανελλιπώς, ενώ οι επόμενες δεκαετίες χαρακτηρίστηκαν από ακραία βία στην Κολομβία. Μέχρι σήμερα, η Κολομβία παραμένει ο κορυφαίος παραγωγός κοκαΐνης παγκοσμίως.
Επομένως, ο χαρακτηρισμός του θανάτου του “Ελ Μέντσο” ως «σπουδαία εξέλιξη» είναι τουλάχιστον εξωφρενικά ψευδαισθητικός. Σύμφωνα με έναν Μεξικανό φίλο από την Οαχάκα, η κυβέρνηση του Μεξικού απλώς «έκανε τη δουλειά της» στον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» εξαλείφοντας τον “Ελ Μέντσο”, ενώ οι ΗΠΑ δεν είχαν ουσιαστική εμπλοκή. Η πρόεδρος Claudia Sheinbaum, ακολουθώντας τα χνάρια του προκατόχου της Andres Manuel Lopez Obrador, έχει τελειοποιήσει την τέχνη του να εκτελεί τις «βρώμικες δουλειές» των ΗΠΑ, προσπαθώντας ταυτόχρονα να εμφανίζεται ως «κυρίαρχη» και να αψηφά τους «αυτοκρατορικούς δεσπότες» στα βόρεια.
Ενώ η Sheinbaum ίσως θεώρησε ότι δεν είχε άλλη επιλογή παρά να κατευνάσει προσωρινά τους Αμερικανούς και να ικανοποιήσει την ανάγκη του Trump για «αίμα», οι Μεξικανοί θα πληρώσουν βαρύ τίμημα. Η πρόσφατη ιστορία του Μεξικού το επιβεβαιώνει. Μόλις ο τότε πρόεδρος Felipe Calderon εξαπέλυσε τον «πόλεμο κατά των ναρκωτικών» υπό την καθοδήγηση των ΗΠΑ το 2006, οι ανθρωποκτονίες και οι βίαιες εξαφανίσεις εκτοξεύτηκαν. Πάνω από μισό εκατομμύριο άνθρωποι έχουν σκοτωθεί ή εξαφανιστεί έκτοτε, πολλοί από αυτούς θύματα κρατικών δυνάμεων που συχνά συνεργάζονται με το οργανωμένο έγκλημα. Η ροή ναρκωτικών προς τα βόρεια δεν έχει ελαττωθεί, ενώ η αντίστροφη ροή όπλων αμερικανικής κατασκευής συνεχίζεται ανεμπόδιστη.
Η πολιτεία της Χαλίσκο, όπου εδρεύει το CJNG, έχει τον υψηλότερο αριθμό βίαιων εξαφανίσεων στο Μεξικό και πέρυσι βρέθηκε στο επίκεντρο της δημοσιότητας με την ανακάλυψη ενός κρυφού αποτεφρωτηρίου σε ένα ράντσο κοντά στη Guadalajara. Το ράντσο φέρεται να χρησιμοποιούνταν από το CJNG ως κέντρο στρατολόγησης και εκπαίδευσης, αλλά και ως τόπος εξόντωσης. Η απομάκρυνση του “Ελ Μέντσο” δεν θα φέρει καμία αλλαγή στην κατάσταση, όπως ακριβώς και οι εκδόσεις στης ΗΠΑ των ηγετών του καρτέλ Sinaloa, Joaquin “El Chapo” Guzman και Ismael “El Mayo” Zambada, απλώς πυροδότησαν μια συνεχιζόμενη μάχη για την εξουσία.
Σε αντίθεση με τις υψηλές δηλώσεις αξιωματούχων των ΗΠΑ, η «αυτοκρατορία» δεν ενδιαφέρεται να εξαλείψει ούτε τη διακίνηση ναρκωτικών ούτε τη βία στα νότια σύνορα, καθώς και τα δύο φαινόμενα παρέχουν μια αιώνια δικαιολογία για την αμερικανική επέμβαση στο Μεξικό και όχι μόνο. Αν οι ΗΠΑ ενδιαφέρονταν πραγματικά να απαλλάξουν «το Μεξικό, τις ΗΠΑ, τη Λατινική Αμερική και τον κόσμο» από το πρόβλημα των καρτέλ, η αποποινικοποίηση των ναρκωτικών θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά την κερδοφορία της διακίνησης. Επίσης, μια παύση στην παραγωγή όπλων από τις ΗΠΑ θα βοηθούσε. Προφανώς, τίποτα τέτοιο δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα.
