Οι στρατιωτικές κατακτήσεις του Συμβουλίου Μεταβατικής Μεταβίβασης (STC) στο νότο της Υεμένης σηματοδοτούν μια κρίσιμη καμπή στις πολιτικές και στρατιωτικές συγκρούσεις της χώρας. Η πρόσφατη πολεμική δράση λαμβάνει χώρα ανάμεσα στις δυνάμεις του STC και την διεθνώς αναγνωρισμένη Υεμενική Κυβέρνηση, γνωστή ως Προεδρικό Συμβούλιο Ηγεσίας (PLC), υπό την ηγεσία του Ρασάντ αλ-Αλίμι. Παραδόξως, το STC, με επικεφαλής τον Αιντάρους αλ-Ζουμπάιντι, είναι επίσης μέλος του PLC, αν και η σχέση μεταξύ των δύο ομάδων χαρακτηρίζεται από αστάθεια και τριβές.
Η κυβέρνηση της Υεμένης καταδίκασε την πρόσφατη στρατιωτική προέλαση και κατάληψη εδαφών από το STC στο νότο, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια ως “μονομερή και κατάφωρη παραβίαση του πλαισίου της μεταβατικής φάσης”. Στο πεδίο της μάχης, οι δυνάμεις του STC έχουν ολοκληρώσει τον έλεγχο των υπόλοιπων νότιων επαρχιών, ενισχύοντας τις προσπάθειες της ομάδας να αναβιώσει την δεκαετιών ιστορική της φιλοδοξία για την ίδρυση ενός ανεξάρτητου κράτους στο νότιο τμήμα της Υεμένης.
Η πτώση της Χαντραμούτ, η οποία συνέβη την προηγούμενη εβδομάδα, υπήρξε αιφνιδιαστική και προκάλεσε σοκ, παρά την μακρά περίοδο εντάσεων στην πλούσια σε πετρέλαιο επαρχία. Η Υεμενική κυβέρνηση παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό αδρανής, διατηρώντας ορισμένες στρατιωτικές ταξιαρχίες σε στρατόπεδα στις επαρχίες της Χαντραμούτ και της Αλ-Μαχρά. Εν τω μεταξύ, τοπικοί και φυλετικοί αντιπρόσωποι, που συνδέονται με περιφερειακές χώρες, ανταγωνίζονταν για τον έλεγχο και την επιρροή. Εκμεταλλευόμενο ανώτερο στρατιωτικό εξοπλισμό και μαζικές δυνάμεις, το STC προέλασε σχεδόν αδιαμαρτύρητα, καταλαμβάνοντας τη Χαντραμούτ και την Αλ-Μαχρά. Οι κυβερνητικές δυνάμεις εμφάνισαν έλλειψη σύγχρονων όπλων, επαρκούς ανθρώπινου δυναμικού και, ίσως, διάθεσης για μάχη.
Η πτώση της Χαντραμούτ αποδείχθηκε καθοριστική και απέκτησε μεγαλύτερη σημασία στα μάτια πολλών Υεμενιτών πολιτικών, δεδομένης της ιδιαίτερης θέσης της επαρχίας σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Έπληξε καίρια τα εναπομείναντα στοιχεία της Υεμενικής ενότητας και της κυβερνητικής νομιμότητας, ματαιώνοντας όλες τις προβλέψεις που θεωρούσαν τη Χαντραμούτ άτρωτη απέναντι στις δυνάμεις του STC. Τόσο οι δυνάμεις του STC όσο και οι κυβερνητικοί και τοπικοί φυλετικοί μαχητές είχαν τις δικές τους συμμαχίες και αφοσιώσεις σε ανταγωνιστικές περιφερειακές δυνάμεις, με συνδέσεις και πιστότητες σε φυλετικούς ηγέτες, πολιτικούς και τοπικούς παράγοντες στη Χαντραμούτ.
Η Χαντραμούτ αποτελεί μια κρίσιμη και ουσιαστική επαρχία στην Υεμένη, καταλαμβάνοντας πάνω από το ένα τρίτο της έκτασης της χώρας, περίπου 200.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, με πληθυσμό σχεδόν δύο εκατομμυρίων. Φιλοξενεί το μεγαλύτερο μερίδιο του πετρελαϊκού πλούτου της Υεμένης, περιέχοντας τα σημαντικότερα κοιτάσματα πετρελαίου και τερματικά εξαγωγής. Επιπλέον, αποτελεί οχυρό Υεμενιτών και αραβο-περσών επιχειρηματιών και κοιτίδα πολιτιστικού και ιστορικού πλούτου. Εν ολίγοις, η Χαντραμούτ είναι η επαρχία της Υεμένης που διαθέτει τα στοιχεία ενός πλήρως συγκροτημένου κράτους, και οι κάτοικοί της ήλπιζαν στην ίδρυση ενός κράτους της Χαντραμούτ που θα αποκαθιστούσε τις παλιές της δόξες, μακριά από την πολιτική και στρατιωτική σύγκρουση που είχε κατακλύσει τις υπόλοιπες επαρχίες της Υεμένης.
Η επαρχία της Χαντραμούτ είχε πάντα έναν μοναδικό πολιτικό και διοικητικό χαρακτήρα σε όλες τις εποχές και πολιτικά συστήματα, ιδιαίτερα κατά τη σοσιαλιστική περίοδο που κυβερνούσε το Νότο από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 έως το 1990, όταν τα δύο Υεμενικά τμήματα, Βορράς και Νότος, ενώθηκαν. Αυτός ο μοναδικός χαρακτήρας συνεχίστηκε υπό το ενιαίο κράτος, καθώς η Χαντραμούτ παρέμεινε υπό τη διακυβέρνηση των δικών της ανθρώπων και αρνήθηκε να δεχτεί αξιωματούχους από έξω από τα γεωγραφικά της όρια. Συνεπώς, οι κάτοικοι της Χαντραμούτ θεωρούν τον έλεγχο της από το STC ως μια άνευ προηγουμένου κατοχή, δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους ηγέτες του STC προέρχονται από τις επαρχίες Λαχτζ και Νταλί, οι οποίες είναι περιθωριακές περιοχές – και αυτό θα ήταν απαράδεκτο για αυτούς. Ως εκ τούτου, η σταθερότητα και η συνέχεια της εξουσίας του STC στην επαρχία είναι αμφίβολες, καθώς η ομάδα στερείται τοπικής και λαϊκής υποστήριξης.
Αυτές οι επιπτώσεις αναμφίβολα θα ρίξουν μια σκιά στο οκταμελές PLC στην Υεμένη, υπό την ηγεσία του Ρασάντ αλ-Αλίμι, ο οποίος, μαζί με τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου του και τους φρουρούς του, εκδιώχθηκε από το προεδρικό μέγαρο στην περιοχή αλ-Μαασίκ της Άντεν. Πολλοί θεώρησαν αυτήν την εξέλιξη ως “διαζύγιο χωρίς επιστροφή” και μια καταστροφική κατάληξη για όλες τις προηγούμενες κατανοήσεις και συμφωνίες που αποσκοπούσαν στη διατήρηση μιας πολιτικής τάξης βασισμένης σε κοινές αρχές που δεν θα έβλαπταν κανένα κόμμα. Υπό το φως αυτών των εξελίξεων, η νόμιμη κυβέρνηση ελέγχει πλέον μόνο μέτριες εκτάσεις γης στις επαρχίες Ταΐζ και Μαρίμπ. Ωστόσο, το Μαρίμπ πολιορκείται ήδη από δυνάμεις των Χούτι από τα βόρεια, και από δυνάμεις του STC από τα νότια. Οι Χούτι είναι μια ομάδα που υποστηρίζεται από το Ιράν και ελέγχει την πρωτεύουσα και τα βόρεια και βορειοδυτικά τμήματα της Υεμένης. Η Ταΐζ πολιορκείται από τους Χούτι από τα βόρεια και από τα ανατολικά από τις δυνάμεις του Ταξίαρχου Ταρικ Σαλέχ, γιου του ανατραπέντος Υεμενίτη προέδρου, Αλί Αμπντουλάχ Σαλέχ. Δεν είναι απίθανο αυτές οι περιοχές να πέσουν στα χέρια είτε αυτών των δύο ισχυρών πλευρών οποιαδήποτε στιγμή. Αν συμβεί αυτό, η νόμιμη Υεμενική κυβέρνηση θα γίνει απλώς ένα κομμάτι χαρτί, παρόλο που πρακτικά στερείται οποιασδήποτε επιρροής στο πεδίο της μάχης από την άνοδο των δυνάμεων του STC και την αυξανόμενη ισχύ των Χούτι.
Σύμφωνα με την ερευνήτρια κοινωνικής πολιτικής Φαϊρούζ αλ-Ουάλι, το STC δεν έχει την εξουσία να κηρύξει τη νότια ανεξαρτησία, παρά τον στρατιωτικό του έλεγχο στο πεδίο, επειδή η απόφαση αυτή δεν ανήκει σε αυτό, αλλά σε εξωτερικές περιφερειακές δυνάμεις που έχουν βαθιά συμφέροντα στη νότια Υεμένη. Επισήμανε ότι ο δρόμος προς την κρατική υπόσταση στο Νότο δεν περνάει από τις πύλες του Παλατιού Ma’ashiq στην Άντεν, αλλά μέσω του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, όπου οι περιφερειακές δυνάμεις θα μπορούσαν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο. Υπάρχει επίσης η συνειδητοποίηση ότι θα ήταν δύσκολο για το STC να κηρύξει ανεξαρτησία στο προβλέψιμο μέλλον, τουλάχιστον, λόγω της έλλειψης απαραίτητων πόρων για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού ενός νεοσύστατου κράτους χωρίς ακόμη και τα πιο βασικά στοιχεία βιωσιμότητας. Ένα τέτοιο κράτος θα κληρονομούσε ένα άδειο θησαυροφυλάκιο από μια χώρα εξαντλημένη από πάνω από μια δεκαετία πολέμου. Εκτός από τις οικονομικές, ασφαλιστικές και στρατιωτικές προκλήσεις, και την έλλειψη δημόσιων υπηρεσιών, το νότιο κράτος που οραματίζεται το STC θα αντιμετώπιζε διχόνοια με γειτονικές ισχυρές χώρες και άλλα έθνη που δεν επιθυμούν να δουν την Υεμένη να διασπάται σε εμπόλεμες μίνι-κρατικές οντότητες. Αυτό θα δημιουργούσε μια ασταθή κατάσταση ασφαλείας με δεινές συνέπειες για ολόκληρη την περιοχή.
