Η ηλιακή και η αιολική ενέργεια ξεπέρασαν για πρώτη φορά τα ορυκτά καύσιμα στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση το προηγούμενο έτος, σηματοδοτώντας ένα νέο ορόσημο στη μετάβαση της Ευρώπης προς την πράσινη και αυτόνομη ενέργεια. Σύμφωνα με την Ember, μια παγκόσμια δεξαμενή σκέψης για την ενέργεια, οι δύο αυτές μορφές ενέργειας παρήγαγαν το 30% της ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ, έναντι 29% του άνθρακα και του φυσικού αερίου.
Εάν προστεθούν η υδροηλεκτρική ενέργεια και η ενέργεια που παράγεται από τη διάσπαση γεωργικών και τροφικών αποβλήτων (βιομάζα), το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας ανήλθε στο 48%. Η πυρηνική ενέργεια, η οποία δεν εκπέμπει αέρια του θερμοκηπίου, συνεισέφερε επιπλέον 23% στην παραγωγή ενέργειας της ΕΕ.
Η θετική αυτή τροπή για την Ευρώπη οφείλεται σε μια ετήσια αύξηση της τάξης του ενός πέμπτου στην ηλιακή παραγωγή, για τέσσερα συνεχή έτη. Αυτή η εξέλιξη πυροδοτήθηκε εν μέρει από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και τον τερματισμό των ροών φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Μεγάλο μέρος αυτής της μετάβασης δεν οφείλεται σε επενδύσεις σε μεγάλα ηλιακά και αιολικά πάρκα, αλλά στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάνελ σε στέγες σπιτιών. Η Ember επισημαίνει ότι αυτή η οδός για την ενεργειακή αυτονομία παραμένει υποεκμεταλλευόμενη, καθώς τα φωτοβολταϊκά σε στέγες θα μπορούσαν να καλύψουν το 40% των αναγκών της ΕΕ.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια καταγράφουν ρεκόρ ετήσιας αύξησης για 23 χρόνια, διεκδικώντας ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παρόλο που η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αναπτυσσόταν συνολικά, υπήρχε χώρος για αύξηση της χρήσης άνθρακα και φυσικού αερίου. Αυτό, όμως, έχει πλέον αλλάξει, σύμφωνα με την Ember. Τον περασμένο Οκτώβριο, εκτιμήθηκε ότι το 2025, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια θα ξεπερνούσαν την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας για πρώτη φορά, αρχίζοντας να αποσπούν μερίδιο από τα ορυκτά καύσιμα παγκοσμίως.
Αυτή η παγκόσμια μετάβαση μακριά από τα ορυκτά καύσιμα εκδηλώθηκε με μεγάλη, ταυτόχρονη πτώση της χρήσης άνθρακα στην Κίνα και την Ινδία πέρυσι, δύο από τις μεγαλύτερες πηγές εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Στην Κίνα, η παραγωγή ενέργειας από άνθρακα μειώθηκε κατά 1%, σημειώνοντας την πρώτη πτώση εδώ και μια δεκαετία.
Η Ember αναφέρει ότι η ηλιακή ενέργεια παρουσίασε αύξηση σε 14 από τα 27 κράτη μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, ορισμένοι εμπειρογνώμονες της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι υπερβολική φιλοδοξία μπορεί να αποβεί μοιραία. Στην Ελλάδα, το 2025, η εγκατεστημένη φωτοβολταϊκή ισχύς έφτασε τα 12 GW, από 9,5 GW το 2024, σημειώνοντας άλμα 25%. Ως αποτέλεσμα, ένα τέταρτο της παραγόμενης ενέργειας “κόπηκε” από το δίκτυο, καθώς η προσφορά ξεπέρασε τη ζήτηση, σύμφωνα με τον Στέλιο Λουμάκη, πρόεδρο της Ένωσης Παραγωγών Ηλιακής Ενέργειας Ελλάδος. “Περιμένουμε αυτό να αυξηθεί στο 40% φέτος. Έτσι, αυξάνουμε πυρετωδώς την παραγωγή, ενώ οι παραγωγοί χάνουν εισόδημα”, δήλωσε. “Υπάρχει πλέον τόση χωρητικότητα που πολλοί από αυτούς τους επενδυτές θα πτωχεύσουν. Ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί αυτό είναι η εγκατάσταση μεγάλων συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, αλλά αυτό που βρίσκεται υπό κατασκευή είναι ακόμα πολύ λίγο.”
Αντίθετα, στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι εκπομπές αυξήθηκαν κατά 2,4% πέρυσι, μετά από δύο χρόνια μείωσης, λόγω της αύξησης της παραγωγής ενέργειας από άνθρακα, σύμφωνα με το Axios, επικαλούμενο έρευνα του Rhodium Group. Η κυβέρνηση του Προέδρου Donald Trump έχει δεσμευτεί να μην κλείσει κανένα εργοστάσιο ηλεκτροπαραγωγής με άνθρακα και ακυρώνει άδειες για υπεράκτια αιολικά πάρκα και χερσαία ηλιακά πάρκα. Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν επίσης να ανακαλέσουν 24 δισεκατομμύρια δολάρια σε ομοσπονδιακές επιδοτήσεις για κλιματικά έργα που είχαν χορηγηθεί από την προηγούμενη κυβέρνηση Biden. Τον Μάρτιο, η Ember είχε επισημάνει ότι οι ΗΠΑ “παραμένουν πολύ πίσω από την Ευρωπαϊκή Ένωση”, με την αιολική και ηλιακή ενέργεια να παράγουν μόλις το 17% της ηλεκτρικής τους ενέργειας το 2024.
Ορισμένες από τις αντιστροφές του Trump αμφισβητούνται στα δικαστήρια. Ομοσπονδιακοί δικαστές διέταξαν την επανέναρξη κατασκευής μεγάλων αιολικών πάρκων ανοικτά της Νέας Υόρκης και της Βιρτζίνια αυτόν τον μήνα, και περισσότερες απαγορεύσεις της διοίκησης Trump δέχονται δικαστικές προσφυγές. Η νομοθεσία και οι δικαστικές διαμάχες αποτελούν βασικά εργαλεία για να καταστεί η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια αμετάκλητη, σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες.
