Η θητεία του Βίκτορ Όρμπαν, πρωθυπουργού της Ουγγαρίας, υπήρξε για χρόνια συνώνυμη με προκλήσεις, πρόστιμα και βέτο στις σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ωστόσο, η πρόσφατη εκλογική νίκη του Πέτερ Μάγκυαρ και του κόμματος Tisza σηματοδοτεί μια πιθανή αλλαγή σκηνικού, με την Ουγγαρία να απομακρύνεται από την ευρωπαϊκή απομόνωση και να στρέφεται προς τη διπλωματική και οικονομική συνεργασία.
Ο Μάγκυαρ, επικεφαλής της λίστας του κόμματος Tisza, κέρδισε συντριπτικά τις κοινοβουλευτικές εκλογές, εξασφαλίζοντας μια ισχυρή εντολή για την ανάκτηση κονδυλίων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την επαναφορά της ουγγρικής οικονομίας σε τροχιά ανάπτυξης. Ο Όρμπαν, μετά από περισσότερα από 16 χρόνια διακυβέρνησης, βρέθηκε σε συνεχή σύγκρουση με την ΕΕ, υιοθετώντας μια στάση σθεναρής υποστήριξης προς τη Ρωσία και εμποδίζοντας κυρώσεις εναντίον της, ενώ παράλληλα εναντιώθηκε στην οικονομική βοήθεια προς την Ουκρανία. Αυτή η πολιτική οδήγησε σε κυρώσεις, αποκλεισμό από ευρωπαϊκά κονδύλια και διπλωματική απομόνωση.
Ειδικοί εκτιμούν ότι η Ουγγαρία θα αποκτήσει πλέον έναν συνομιλητή στην ΕΕ. “Ο Μάγκυαρ δεν επιθυμεί η Ουγγαρία να είναι μια χώρα-παρίας. Βλέπει την πορεία της Ουγγαρίας εντός της ΕΕ και όχι εκτός αυτής. Θέλει η Ουγγαρία να συμμετέχει στη λήψη σημαντικών αποφάσεων στις Βρυξέλλες,” δήλωσε η Όρσογια Ράτσοβα, αναλύτρια στην Eurasia Group.
Οι ψηφοφόροι έθεσαν την οικονομία και το κόστος ζωής ως τις κύριες ανησυχίες που χρήζουν αντιμετώπισης, ζητήματα τα οποία ο Μάγκυαρ χρησιμοποίησε στην προεκλογική του εκστρατεία, υποσχόμενος την τόνωση της οικονομίας. Η “απεμπλοκή των ευρωπαϊκών κονδυλίων είναι προτεραιότητα” σε αυτή τη διαδικασία, προσθέτει η Ράτσοβα. Η Ουγγαρία αντιμετωπίζει σχεδόν μηδενική οικονομική ανάπτυξη εδώ και τρία χρόνια, καταγράφοντας τον υψηλότερο πληθωρισμό στην ΕΕ το 2023 και παραμένοντας σε υψηλά επίπεδα τα προηγούμενα έτη.
Η ΕΕ έχει διαθέσει πάνω από 16 δισεκατομμύρια ευρώ στην Ουγγαρία μετά την πανδημία COVID-19, ωστόσο η χώρα δεν έχει ακόμη εκπληρώσει τις προϋποθέσεις για την εκταμίευση αυτών των πόρων. Για να το πετύχει, ο νεοεκλεγείς πρωθυπουργός θα πρέπει να εγκρίνει νόμους προθεσμίας Αυγούστου, οι οποίοι θα αντιμετωπίζουν ζητήματα όπως η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης, το κράτος δικαίου και η διαφθορά.
Η ανάγκη για αυτά τα κονδύλια μπορεί να ωθήσει τον Μάγκυαρ σε μια συνεργατική προσέγγιση όσον αφορά την Ουκρανία. Ο νέος ηγέτης, συντηρητικός και πρώην σύμμαχος του Όρμπαν, ο οποίος διαχώρισε τη θέση του από τον πρωθυπουργό το 2024, αντιτίθεται στην ταχεία προσχώρηση του Κιέβου στην Ένωση και έχει δηλώσει ότι θα συνεχίσει να εναντιώνεται στη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία. Ωστόσο, αναμένεται να υιοθετήσει έναν λιγότερο συγκρουσιακό ρόλο σε σχέση με τον προκάτοχό του, και πιθανώς να άρει το βέτο επί ενός δανείου 90 δισεκατομμυρίων ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο είχε θέσει ο Όρμπαν τον Φεβρουάριο, κατηγορώντας το Κίεβο για καθυστέρηση στις επισκευές αγωγού που μεταφέρει ρωσικό καύσιμο στην Ουγγαρία και τη Σλοβακία.
“Θα υπάρξει μια ανταλλαγή, χρήματα για την Ουκρανία με αντάλλαγμα χρήματα για την Ουγγαρία,” δήλωσε ο Πάουελ Ζέρκα, ανώτερος ερευνητής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). Ο Μάγκυαρ έχει δεσμευτεί να επαναφέρει τη Βουδαπέστη στον δυτικό άξονα, απομακρύνοντάς την από τη Ρωσία. Ωστόσο, έχει τονίσει ότι οι ρωσικές εισαγωγές πρέπει να παραμείνουν μια επιλογή. “Αυτό δεν σημαίνει ότι η λήξη της εξάρτησης από κάποιον συνεπάγεται την παύση των αγορών από αυτόν,” δήλωσε σε συνέντευξή του.
Η Ουγγαρία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ρωσικά καύσιμα και δεν διαθέτει πολλές εναλλακτικές, ειδικά εν μέσω παγκόσμιας έλλειψης λόγω του πολέμου στο Ιράν, σημειώνει ο Ζέρκα. “Θα συνεχίσει να αγοράζει ρωσικά καύσιμα για να διασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, ενώ παράλληλα θα αποστασιοποιείται από τη Μόσχα ως πολιτικός σύμμαχος,” αναφέρει ο Ζέρκα, τονίζοντας ότι μια τέτοια προσέγγιση θα ευθυγραμμιστεί με τις επιθυμίες της πλειοψηφίας της εκλογικής του βάσης.
Παρόλα αυτά, ο Ζέρκα επισημαίνει ότι η πολιτική αποχώρηση του “μπλοκέ της ευρωπαϊκής πολιτικής”, αναφερόμενος στον Όρμπαν, δεν θα οδηγήσει σε ευρωπαϊκή ομοφωνία για την Ουκρανία και τη Ρωσία. Άλλα μέλη της ΕΕ που είχαν επιφυλάξεις σχετικά με την προσχώρηση της Ουκρανίας ή τις συνεχιζόμενες κυρώσεις κατά της Ρωσίας, ένιωθαν άνετα να κρύβονται πίσω από την έντονη αντίθεση του Όρμπαν, επιτρέποντάς τους να μην εκθέσουν τις δικές τους απόψεις. “Τώρα θα αναγκαστούν να βγουν από τις σκιές,” προσθέτει ο Ζέρκα.
Στο μεταναστευτικό, το κόμμα Tisza αναμένεται να χαμηλώσει την ένταση της ρητορικής του Όρμπαν κατά των δικαιωμάτων των προσφύγων και να είναι πρόθυμο να συμβιβαστεί σε ορισμένα ζητήματα, προκειμένου να αρθεί ένα πρόστιμο 200 εκατομμυρίων ευρώ που η Ουγγαρία καλείται να πληρώσει λόγω της άρνησής της να τηρήσει τα δικαιώματα των αιτούντων άσυλο, κατά παράβαση του ευρωπαϊκού δικαίου. Ωστόσο, το Tisza έχει σηματοδοτήσει ότι θα διατηρήσει σκληρή γραμμή στην προστασία των συνόρων, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης ενός αμφιλεγόμενου συνοριακού φράγματος και της αντίθεσης σε ποσοστώσεις μετεγκατάστασης.
“Δεν θα δούμε την εκστρατεία κατά της μετανάστευσης και την πολιτισμική ρητορική του Όρμπαν, αλλά ούτε και τον ίδιο να τρέχει στα σύνορα για να γκρεμίσει το φράγμα που έχτισε ως πρώτη του πράξη,” δήλωσε ο Γκάμπορ Σέιρινγκ, πρώην μέλος της Εθνοσυνέλευσης της Ουγγαρίας και επίκουρος καθηγητής Συγκριτικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Georgetown του Κατάρ. “Υποστηρίχθηκε από ψηφοφόρους και πολιτικούς διαφόρων αποχρώσεων, οπότε, αν και είναι πιο δεξιός, θα πρέπει να λάβει υπόψη διαφορετικές ανάγκες. Θα μετριάσει τα συμβολικά ζητήματα, την κουλτούρα και τη μετανάστευση, αλλά είναι απίθανο να κινηθεί προς μεγάλες φιλελεύθερες πολιτικές,” ανέφερε ο Σέιρινγκ.
“Πολλοί ψήφισαν κατά του Όρμπαν, αλλά όχι υπέρ του Μάγκυαρ,” επεσήμανε ο Ζέρκα, “έτσι αυτό το αποτέλεσμα δεν πρέπει να θεωρηθεί ως πλήρης ψήφος εμπιστοσύνης προς αυτόν, ούτε ως ψήφος υπέρ ενός πιο φιλελεύθερου υποψηφίου.”
