Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η συζήτηση για την υγειονομική περίθαλψη έχει πυροδοτηθεί από την άποψη ότι τα υψηλά επίπεδα μετανάστευσης ασκούν αφόρητη πίεση στις υπηρεσίες των γενικών ιατρών, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση των Βρετανών ασθενών σε ραντεβού. Νέα στοιχεία από το Centre for Migration Control, το οποίο εστιάζει στη μείωση της μετανάστευσης, αναφέρουν ότι 752.000 μετανάστες εγγράφηκαν στα μητρώα των γενικών ιατρών πέρυσι.
Ωστόσο, η ανάλυση των στοιχείων αποκαλύπτει ότι αυτή η κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει και Βρετανούς πολίτες που επιστρέφουν, αντιπροσωπεύει μόλις το 10% των συνολικών νέων εγγραφών, ποσοστό που απέχει πολύ από την εικόνα “ανεξάντλητης ζήτησης” που παρουσιάζεται. Παράλληλα, η επιχειρηματολογία που αποδίδει τις πιέσεις στις υπηρεσίες υγείας αποκλειστικά στους μετανάστες, παραβλέπει μια θεμελιώδη πραγματικότητα: πάνω από το 40% των γιατρών που ασκούν το επάγγελμα στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν εκπαιδευτεί στο εξωτερικό, ενώ οι διεθνείς απόφοιτοι αποτελούν την πλειοψηφία των νέων εισερχομένων στο ιατρικό μητρώο. Το σύστημα υγείας, που παρουσιάζεται ως “υπερφορτωμένο” από μετανάστες ασθενείς, στην πραγματικότητα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό από αυτούς.
Οι φωνές που συνδέουν τις ελλείψεις στα ιατρεία με τους μετανάστες ασθενείς γίνονται όλο και πιο συχνές, αντηχώντας και σε ακραίες πολιτικές ομάδες. Η εικόνα του NHS ως του τελευταίου εθνικού θεσμού υπό “επίθεση” από τη μετανάστευση, έρχεται σε αντίθεση με την βαθιά συναισθηματική σύνδεση που έχουν οι πολίτες με αυτό. Το NHS, από την ίδρυσή του, ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με τη μετανάστευση, κάτι που τείνουν να παραβλέπουν οι πολιτικοί.
Η σύσταση του NHS το 1948 σηματοδοτήθηκε από την αποχώρηση πολλών Βρετανών γιατρών σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, ο Καναδάς και η Αυστραλία, με τη Βρετανία να στρέφεται στις πρώην αποικίες της για τη συμπλήρωση του ιατρικού προσωπικού. Μέχρι το 1971, περίπου το 31% των γιατρών στο NHS της Αγγλίας είχαν γεννηθεί και εκπαιδευτεί στο εξωτερικό. Ακόμη και ο Enoch Powell, γνωστός για τις αντιαπελατωτικές του θέσεις, είχε υποστηρίξει την πρόσληψη γιατρών από το εξωτερικό. Στο Κοινοβούλιο των Λόρδων το 1961, αναφέρθηκε ότι “το Σύστημα Υγείας θα είχε καταρρεύσει” χωρίς τους νεαρούς γιατρούς από την Ινδία και το Πακιστάν. Σημαντικό ρόλο στην περίθαλψη μετά τον πόλεμο έπαιξαν επίσης η γενιά Windrush και οι Ιρλανδοί μετανάστες. Αυτή η αντίφαση είναι εμφανής ακόμα και σε πρόσφατες κυβερνήσεις, όπως αυτή της Priti Patel, που εφάρμοσε αυστηρές πολιτικές μετανάστευσης, ενώ ταυτόχρονα προώθησε την Health and Care Visa για την προσέλκυση ξένων επαγγελματιών υγείας.
Παρόμοια επιχειρήματα εμφανίστηκαν και τη δεκαετία του 2010, με τις τότε συντηρητικές κυβερνήσεις να κατηγορούν τους μετανάστες για τα προβλήματα του NHS, παρά τα χαμηλά κονδύλια. Η Εισφορά Υγείας Μεταναστών (Immigration Health Surcharge), που επιβλήθηκε το 2015, απαιτεί από τους μετανάστες να πληρώνουν επιπλέον κόστη για τη χρήση του NHS, ενώ παράλληλα συμβάλλουν μέσω φόρων. Παρά το γεγονός ότι οι μετανάστες πληρώνουν περισσότερα για τη χρήση των υπηρεσιών, η κατηγόρησή τους συνεχίζεται.
Η τακτική της εκτροπής της προσοχής είναι ευκολότερη από την αντιμετώπιση της πολυπλοκότητας της επίλυσης των προβλημάτων του NHS. Η αποσπασματική φύση του συστήματος καθιστά δύσκολη την απόδοση ευθυνών και την εύρεση λύσεων. Η κατηγορία εναντίον των μεταναστών, όμως, είναι εύκολη και απτή. Εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που δείχνουν αίθουσες αναμονής γεμάτες με έγχρωμους ασθενείς, συχνά συνοδεύονται από ρατσιστικά σχόλια που κατηγορούν τους “ξένους” για την αναμονή, αγνοώντας την προέλευσή τους. Η ορατή εθνοτική διαφορά αρκεί για να πειστούν πολλοί ότι η μετανάστευση είναι η αιτία των δυσλειτουργιών του NHS.
Έρευνα από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης έδειξε ότι περιοχές με περισσότερους μετανάστες δεν παρουσιάζουν μεγαλύτερες αναμονές στο NHS, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις οι αναμονές είναι ελαφρώς μικρότερες. Οι μετανάστες είναι συχνά νεότεροι, υγιέστεροι και λιγότερο πιθανό να χρησιμοποιούν τις υπηρεσίες των γενικών ιατρών σε σχέση με τον γηράσκοντα βρετανικό πληθυσμό.
Η βρετανική πολιτική έχει εγκλωβιστεί σε δύο επαναλαμβανόμενες συζητήσεις: την επίλυση του προβλήματος του NHS και τη μετανάστευση. Ο συνδυασμός τους δημιουργεί μια πολιτική “θύελλα” που πολιτικά κόμματα, όπως το Reform UK, εκτιμούν ότι θα τους οδηγήσει σε εκλογική νίκη, μια τακτική που έχει αποδειχθεί αποτελεσματική στο παρελθόν, όπως στην περίπτωση του Brexit.
Αυτό εξηγεί και την πρόσφατη νομοθεσία για την προτεραιοποίηση των Βρετανών γιατρών σε θέσεις κατάρτισης, με σκοπό την “υποστήριξη του εγχώριου ταλέντου”, καθώς και την πρόταση για περιορισμό της βίζας εργασίας στον τομέα της κοινωνικής φροντίδας. Παρά τις ελλείψεις σε γιατρούς, νοσηλευτές και εργαζόμενους στην κοινωνική φροντίδα, παρατηρείται μια ιδεολογική στροφή: από την πολιτική των “καλών μεταναστών” που χρειάζεται το NHS, στην πολιτική αποθάρρυνσης όλων των μεταναστών για βραχυπρόθεσμο πολιτικό όφελος. Ίσως, όταν η Βρετανία απεγκλωβιστεί από την ιδέα ότι ανταγωνίζεται τους μετανάστες για την περίθαλψη, θα συνειδητοποιήσει ότι οι μετανάστες αποτελούν την ίδια την περίθαλψη.
