Η εκλογική αναμέτρηση στην Ταϊλάνδη φέρνει στο προσκήνιο την ελπίδα για μεταρρυθμίσεις, με το Κόμμα του Λαού, γνωστό και ως «Πορτοκαλί κόμμα», να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή. Οι εκστρατείες του κόμματος, με σύνθημα «Διάλεξε το Μέλλον», έχουν προσελκύσει χιλιάδες υποστηρικτές, ενώ τα βίντεο των υποψηφίων έχουν αποσπάσει εκατομμύρια προβολές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παρά την ισχυρή στήριξη που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, η ιστορία της χώρας έχει δείξει ότι η νίκη στις εκλογές δεν εγγυάται την εξουσία.
Το Κόμμα του Λαού αποτελεί τη νεότερη εκδοχή ενός προοδευτικού κινήματος που έχει βρεθεί αντιμέτωπο με το βασιλικό και συντηρητικό κατεστημένο. Το προηγούμενο κόμμα του κινήματος είχε κερδίσει τις εκλογές του 2023, εξασφαλίζοντας 151 έδρες στη Βουλή των 500 μελών. Ωστόσο, αποκλείστηκε από την εξουσία λόγω της παρέμβασης μιας Γερουσίας που είχε οριστεί από τη στρατιωτική χούντα, ενώ αργότερα διαλύθηκε από το Συνταγματικό Δικαστήριο λόγω των εκκλήσεών του για περιορισμό των εξουσιών της μοναρχίας. “Οι ‘στρατιώτες’ μας μπορεί να έχουν αυξηθεί σε αριθμό, αλλά το οπλοστάσιο της συντηρητικής πλευράς παραμένει συντριπτικά ισχυρό”, δήλωσε ο Thankrit Duangmaneeporn, συν-διευθυντής του ντοκιμαντέρ “Breaking the Cycle”. Παρ’ όλα αυτά, εξέφρασε την ελπίδα ότι το κόμμα θα μπορέσει να αναγκάσει το εδραιωμένο κατεστημένο σε συμβιβασμό, επιδεικνύοντας συντριπτική υποστήριξη στις κάλπες.
Για περισσότερο από ένα τέταρτο του αιώνα, η Ταϊλάνδη έχει εγκλωβιστεί σε έναν αποθαρρυντικό κύκλο. Τα μεταρρυθμιστικά κόμματα κερδίζουν εκλογές, για να ανατραπούν στη συνέχεια μέσω δικαστικών αποφάσεων, πραξικοπημάτων ή άλλων παρεμβάσεων δικαστών, στρατηγών και μεγαλοεπιχειρηματιών, όλοι πιστοί στη μοναρχία. Πολλοί φοβούνται ότι το μοτίβο αυτό πρόκειται να επαναληφθεί.
Παρότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το Κόμμα του Λαού θα κερδίσει ξανά τις περισσότερες έδρες την Κυριακή, αναλυτές εκτιμούν ότι το συντηρητικό Κόμμα Bhumjaithai, υπό την ηγεσία του υπηρεσιακού πρωθυπουργού Anutin Charnvirakul, έχει καλύτερες πιθανότητες να σχηματίσει κυβέρνηση. Έρευνα της 30ης Ιανουαρίου έδειξε τον ηγέτη του Κόμματος του Λαού, Natthaphong Ruengpanyawut, στην πρώτη θέση για πρωθυπουργός με 29,1%, ακολουθούμενο από τον Anutin με 22,4%. Για τις κομματικές λίστες, το Κόμμα του Λαού προηγούνταν με 34,2%, ενώ το Bhumjaithai ακολουθούσε με 22,6%. Τρίτο ήταν το Pheu Thai, κόμμα του φυλακισμένου πρώην πρωθυπουργού Thaksin Shinawatra, με 16,2%. Για να εξασφαλίσει κανείς τη θέση του πρωθυπουργού, απαιτείται η υποστήριξη 251 βουλευτών. Εάν το Κόμμα του Λαού δεν μπορέσει να φτάσει αυτό το όριο μόνο του, αναλυτές πιστεύουν ότι το Bhumjaithai θα μπορούσε να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση με την υποστήριξη συντηρητικών δυνάμεων, του Pheu Thai και μικρότερων κομμάτων.
Το Κόμμα του Λαού έχει τις ρίζες του στο Future Forward Party, που ιδρύθηκε το 2018 με δέσμευση να περιορίσει την επιρροή των μη εκλεγμένων θεσμών. Γρήγορα αναδείχθηκε στην πιο σοβαρή πρόκληση για την ελίτ κυριαρχία στην πολιτική και την οικονομία της Ταϊλάνδης, κερδίζοντας 81 έδρες στην πρώτη του εκλογική αναμέτρηση το 2019. Ωστόσο, διαλύθηκε από τα δικαστήρια τον επόμενο χρόνο. Επανιδρύθηκε ως Move Forward και κέρδισε τις εκλογές του 2023, μόνο για να διαλυθεί εκ νέου τον επόμενο χρόνο.
Η Rukchanok Srinork, 32χρονη βουλευτής του ανανεωμένου Κόμματος του Λαού, πιστεύει ότι οι παρελθοντικές ήττες δεν πρέπει να σβήνουν τις ελπίδες. “Είμαστε ένα κόμμα που κέρδισε μια εκλογή χωρίς να ξοδέψει ούτε ένα μπατ για να αγοράσει ψήφους”, δήλωσε στο Al Jazeera. “Δεν χρησιμοποιούμε χρήμα για να αγοράσουμε εξουσία”. Η προσωπική της άνοδος αντανακλά την απήχηση του κόμματος, καθώς από απλή πωλήτρια του διαδικτύου, έχτισε ένα κοινό μέσω κοινωνικών δικτύων, καταγγέλλοντας τη διαφθορά και την υπερβολική στρατιωτική δύναμη, πριν εισέλθει στην Εθνοσυνέλευση.
Ωστόσο, ο νομικός μελετητής Prinya Thaewanarumitkul προειδοποιεί ότι η “πολιτική του χρήματος” μπορεί να επηρεάσει τα αποτελέσματα, ακόμα και αν οι ψηφοφόροι “παίρνουν τα χρήματα αλλά ψηφίζουν με την καρδιά τους”. Για το Κόμμα του Λαού, η πιθανότητα σχηματισμού κυβέρνησης “γίνεται πραγματικότητα” μόνο εάν εξασφαλίσει 200 έδρες και άνω.
Ο Anutin, ο υπηρεσιακός πρωθυπουργός, είναι ο κληρονόμος μιας κατασκευαστικής περιουσίας και το πρόσωπο της νομιμοποίησης της κάνναβης στην Ταϊλάνδη. Έγινε πρωθυπουργός τον Αύγουστο, αφού το Συνταγματικό Δικαστήριο καθαίρεσε την προκάτοχό του, Paetongtarn Shinawatra, λόγω του χειρισμού της κρίσης στα σύνορα με την Καμπότζη. Από τότε, έχει εκμεταλλευτεί επιδέξια το εθνικιστικό αίσθημα γύρω από τη σύγκρουση, η οποία προκάλεσε 149 θανάτους πριν από την κατάπαυση του πυρός τον Δεκέμβριο. “Οποιοσδήποτε μπορεί να πει ‘ψήφισέ με και δεν θα το μετανιώσεις'”, δήλωσε ο Anutin σε συγκέντρωση κοντά στα σύνορα με την Καμπότζη. “Αλλά το Bhumjaithai λέει ότι με τον στρατό στο πλευρό μας, δεν θα ηττηθούμε ποτέ”.
Υποστηριζόμενος από το βασιλικό κατεστημένο, ο Anutin έχει συγκροτήσει μια ομάδα έμπειρων στελεχών από τον επιχειρηματικό και διπλωματικό χώρο, και έχει κερδίσει την υποστήριξη ισχυρών πολιτικών δυναστειών. Το κόμμα του έχει επίσης προωθήσει λαϊκιστικές πολιτικές, όπως ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων που καλύπτει το ήμισυ του κόστους των τροφίμων, το οποίο έχει αποδειχθεί δημοφιλές μεταξύ των νοικοκυριών και των μικρών επιχειρήσεων που αντιμετωπίζουν δυσκολίες. Το Bhumjaithai έχει επίσης διεισδύσει σε περιοχές που παλαιότερα κυριαρχούσε το Pheu Thai, το κόμμα που κέρδιζε όλες τις εκλογές από το 2001 έως την επιτυχία του Κόμματος του Λαού το 2023.
Ο ιδρυτής του Pheu Thai, Thaksin, παραμένει ήρωας για πολλούς λόγω πολιτικών όπως η καθολική υγειονομική περίθαλψη. Ωστόσο, το Pheu Thai έχει χάσει τον μανδύα του εκφραστή των μεταρρυθμίσεων έναντι του Κόμματος του Λαού, αφού κατετάγη δεύτερο στις τελευταίες εκλογές και συνεργάστηκε με κόμματα που υποστηρίζονταν από τον στρατό για να σχηματίσει κυβέρνηση. Από τότε, δύο από τις κυβερνήσεις του έχουν καταρρεύσει, με δύο πρωθυπουργούς – συμπεριλαμβανομένης της κόρης του Thaksin, Paetongtarn – να ανατρέπονται από τα δικαστήρια. Ο Thaksin βρίσκεται αυτή τη στιγμή στη φυλακή, με ακρόαση για την αποφυλάκισή του με αναστολή προγραμματισμένη για τον Μάιο, περίπου την εποχή που πρέπει να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση.
Οποιοσδήποτε κερδίσει την Κυριακή θα κληρονομήσει μια χώρα σε οικονομική δυσπραγία. Οι δασμοί έχουν πλήξει τους εξαγωγείς, η ανάπτυξη έχει επιβραδυνθεί κάτω από 2%, και οι τουριστικές αφίξεις έχουν μειωθεί. “Αυτή μπορεί να είναι η τελευταία ευκαιρία να επισκευαστεί η κάποτε ‘αλεξίσφαιρη’ οικονομία της Ταϊλάνδης”, δήλωσε η Pavida Pananond, καθηγήτρια διεθνούς επιχειρηματικότητας στο Πανεπιστήμιο Thammasat, τονίζοντας ότι η πολιτική σταθερότητα θα είναι απαραίτητη για την ανάκαμψη.
Στο πεδίο της εκστρατείας, η Rukchanok παρότρυνε τους Ταϊλανδούς να μην εγκαταλείψουν. “Τη στιγμή που σταματάτε να στέλνετε το σήμα σας ψηφίζοντας, τότε το 1% που κατέχει τους πόρους αυτής της χώρας θα αποφασίσει για εσάς”, είπε. “Οι άνθρωποι μπορεί να κοιτούν την πολιτική και να βλέπουν κάτι ‘βρώμικο’ – γεμάτο μπλόφες, αλληλοκατηγορίες και ατελείωτες διαφωνίες. Αλλά η ζωή σας μπορεί να αλλάξει μόνο αν αλλάξει η πολιτική”.
