Στην καρδιά της βόρειας Νιγηρίας, μακριά από το μέτωπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, εκατοντάδες πιστοί συγκεντρώθηκαν σε ένα τέμενος στην πόλη Κάνο για να θρηνήσουν τον θάνατο του Ιρανού ανώτατου ηγέτη, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Ο θάνατός του, που αποδίδεται σε επίθεση Ηνωμένων Πολιτειών-Ισραήλ, έχει προκαλέσει βαθιά συναισθήματα στους μουσουλμάνους Σιίτες της Νιγηρίας, οι οποίοι βλέπουν την πίστη τους άρρηκτα συνδεδεμένη με αυτήν της ιρανικής κοινότητας.
Η πρόσφατη ανάληψη των καθηκόντων από τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ως νέου ανώτατου ηγέτη, αντιμετωπίζεται με αισιοδοξία στην κοινότητα. Θεωρείται ως διασφάλιση της “συνέχειας της αντίστασης του πατέρα του”. Ο ακαδημαϊκός Νταούντα Ναλάδο, σε ηλικία 60 ετών, τόνισε ότι ο θάνατος του Χαμενεΐ δεν ήταν απλώς ένα γεγονός εξωτερικής πολιτικής, αλλά η σίγαση ενός “σεβαστού πνευματικού δασκάλου” και “ηγέτη των καταπιεσμένων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο”. Η υποστήριξη του Χαμενεΐ σε ζητήματα όπως η Γάζα και η Παλαιστίνη, σύμφωνα με τον Ναλάδο, εξηγεί τη θαυμασμό που εμπνέει ηγεσία του.
Ο Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία του Ιράν το 1989, διαμόρφωσε την πολιτική και στρατιωτική δομή της χώρας, ενίσχυσε την αυτονομία έναντι των δυτικών κυρώσεων και απάντησε σθεναρά στις κριτικές. Παρά τις προκλήσεις, όπως οι εθνικές διαμαρτυρίες που ακολούθησαν την οικονομική δυσπραγία τον Ιανουάριο, και οι οποίες οδήγησαν σε σκληρή καταστολή, ο Χαμενεΐ κατηγόρησε “τρομοκράτες” συνδεδεμένους με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για τη βία.
Από την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, καταγράφονται τουλάχιστον 1.255 νεκροί, συμπεριλαμβανομένων 160 κοριτσιών σε επίθεση σε σχολείο στην πόλη Μίναμπ. Νοσοκομεία, κατοικίες και ιστορικοί χώροι έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.
Στην κατά τα πλειοψηφία μουσουλμανική βόρεια Νιγηρία, οι Σιίτες έχουν διαδηλώσει σε πόλεις όπως Κάνο, Κάντουντα, Κέμπι, Γκόμπε, Μπαούτσι, Κατσίνα, ακόμη και στη Λάγος. Το αίτημά τους είναι ο τερματισμός των επιθέσεων στο Ιράν, τονίζοντας το “νόμιμο δικαίωμα αυτοάμυνας” της χώρας.
Οι Σιίτες αποτελούν μια μικρή, αλλά σημαντική μειονότητα στη Νιγηρία, με εκτιμώμενο πληθυσμό από ένα έως πέντε εκατομμύρια. Η Ισλαμική Κίνηση της Νιγηρίας (IMN) είναι η μεγαλύτερη σιιτική ομάδα, με ηγέτη τον Ιμπραήμ ελ-Ζακζάκι, ο οποίος θεωρείται υπεύθυνος για την εξάπλωση της σιιτικής κοινότητας. Η πορεία του ελ-Ζακζάκι, από φοιτητής και οπαδός της ιρανικής επανάστασης, μέχρι την ίδρυση της κίνησής του, συνδέεται με την επιρροή του Ρουχολάχ Χομεϊνί.
Οι δραστηριότητες της IMN και οι υποψίες για ιρανική υποστήριξη έφεραν την οργάνωση στο στόχαστρο των αρχών ασφαλείας, παρά το γεγονός ότι δεν λειτουργεί ως ένοπλη ομάδα. Οι συγκρούσεις με την αστυνομία ήταν συχνές, με κατηγορίες για δίωξη των Σιιτών. Μια κλιμάκωση σημειώθηκε το 2015, όταν συγκρούσεις στη Ζάρια οδήγησαν σε τουλάχιστον 350 θανάτους, ενώ ο ελ-Ζακζάκι και η σύζυγός του τραυματίστηκαν και τέθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό. Το 2019, η IMN χαρακτηρίστηκε “τρομοκρατική” ομάδα.
Η Νιγηρία βρίσκεται σε μια δύσκολη ισορροπία, προσπαθώντας να διατηρήσει φιλικές σχέσεις με το Ιράν, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει ανησυχίες για θρησκευτικά κινήματα, όπως η Μπόκο Χαράμ. Η κυβέρνηση της Αμπούτζα έχει αντιδράσει με σύνεση στην τρέχουσα σύγκρουση, καλώντας σε διάλογο και εκφράζοντας “βαθιά ανησυχία”, ενώ σχεδιάζει την εκκένωση περίπου 1.000 πολιτών της από το Ιράν.
Ωστόσο, στην κοινότητα του Κάνο, η διαδοχή του Μοτζταμπά Χαμενεΐ εκλαμβάνεται ως “ευλογία” και “ασπίδα κατά της αμερικανικής αλαζονείας και της ισραηλινής επιθετικότητας”. Ο νέος ηγέτης ενσαρκώνει το πνεύμα της αντίστασης, διασφαλίζοντας τη δύναμη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. “Ο Χαμενεΐ έφυγε, και ο Χαμενεΐ ήρθε”, δήλωσε ο Ναλάδο, υπογραμμίζοντας τη συνέχεια της κληρονομιάς.
Ορισμένοι από τους πιστούς, παρά την οργή τους για τη δολοφονία του Χαμενεΐ και τη συνεργασία της νιγηριανής κυβέρνησης με τον αμερικανικό στρατό, εκφράζουν τον αποτροπιασμό τους για τις “απερίσκεπτες και βάρβαρες” επιθέσεις κατά σχολείων και αμάχων στο Ιράν, θεωρώντας τις πράξεις αυτές ως πρόκληση παγκόσμιων προβλημάτων και καταστροφής.
