Η ερώτηση του πώς μπορούν τα μικρά έθνη να προστατευτούν από την αρπακτική διάθεση ισχυρότερων χωρών, τίθεται με ιδιαίτερη οξύτητα αυτή την περίοδο για τη Γροιλανδία. Το μέλλον της αυτονομίας της βρίσκεται στον αέρα, χωρίς εύκολες λύσεις. Ως έδαφος της Δανίας, η Γροιλανδία απολαμβάνει ευρεία αυτοδιοίκηση από το 2009, διατηρώντας το δικαίωμα να επιδιώξει την ανεξαρτησία της όποτε επιλέξει. Παρόλο που η ανεξαρτησία αποτελεί κοινή επιθυμία όλων των πολιτικών κομμάτων, η οικονομική αυτάρκεια παραμένει ένας μακρινός στόχος, με αποτέλεσμα η Γροιλανδία να παραμένει υπό την ομπρέλα της Δανίας.
Ωστόσο, οι προθέσεις του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, φαίνεται να ανατρέπουν αυτή την ισορροπία. Ο Trump επιθυμεί τη Γροιλανδία για τις ΗΠΑ. Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις, έχει καταστεί σαφές ότι οι προθέσεις του είναι σοβαρές. Αν και η επίσημη θέση του Λευκού Οίκου δεν αποκλείει τη χρήση στρατιωτικής βίας, ο ίδιος ο Trump, πρώην μεγιστάνας ακινήτων, θα προτιμούσε πιθανότατα μια απλή οικονομική συμφωνία.
Η Ευρώπη βρίσκεται σε κατάσταση διπλωματικής κρίσης. Η Δανία, ως μέλος του NATO, αντιμετωπίζει την πρωτοφανή κατάσταση όπου ο κύριος εγγυητής της συμμαχίας, οι ΗΠΑ, επιθυμεί την προσάρτηση εδάφους ενός κράτους-μέλους. Τι μπορούν να κάνουν οι φίλοι της Δανίας για να αποτρέψουν αυτό το ενδεχόμενο;
Η σκληρή πραγματικότητα είναι πως εάν ο Donald Trump αποφασίσει να επέμβει στρατιωτικά, η Γροιλανδία θα μπορούσε να καταληφθεί εντός ημερών, ίσως και ωρών. Ο Trump έχει χλευάσει τις δυνάμεις της Δανίας στη Γροιλανδία ως “δύο έλκηθρα σκύλων”. Παρόλο που αυτή η δήλωση δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια, το επιχείρημα του είναι βάσιμο: η Γροιλανδία είναι ελάχιστα αμυνόμενη. Η Κοινή Διοίκηση Αρκτικής της Δανίας στη Γροιλανδία απαρτίζεται από λίγα πολεμικά πλοία και ομάδες έρευνας και διάσωσης.
Αντιθέτως, οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη μια μεγάλη στρατιωτική βάση στη βορειοδυτική Γροιλανδία, βάσει συμφωνίας του 1951 που επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να ιδρύσει επιπλέον βάσεις στο νησί. Σχεδόν 650 στρατιωτικοί, συμπεριλαμβανομένων μελών της Πολεμικής Αεροπορίας και της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ, σταθμεύουν στη βάση.
Η Κοπεγχάγη ενισχύει τις αμυντικές της δυνατότητες, ανακοινώνοντας επιπλέον αμυντικές δαπάνες ύψους 4,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την Αρκτική, ενώ προμηθεύεται 16 επιπλέον μαχητικά αεροσκάφη F-35, από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, ακόμη και με αυτές τις ενισχύσεις, η Δανία θα έχει περιορισμένες πιθανότητες απέναντι στην πλήρη ισχύ του αμερικανικού στρατού.
Έτσι, έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα διπλωματικό μέτωπο ενότητας. Όπως και σε άλλες κρίσεις που έχουν προκληθεί από τον Trump, οι Ευρωπαίοι ηγέτες υιοθετούν μια προσέγγιση που μπορεί να χαρακτηριστεί ως “διατλαντικό τζούντο”. Σαν παλαιστές τζούντο, προσπαθούν να ανακατευθύνουν την ενέργεια του Trump – τον αδιαπραγμάτευτο, “Πρώτα η Αμερική” μονομερή του χαρακτήρα – και να τον πείσουν ότι η καλύτερη έκφραση αυτού είναι η συνεργατική, διατλαντική πολυμερής προσέγγιση.
Ουσιαστικά, του λένε: “Ναι, Donald. Έχεις απόλυτο δίκιο που αναδεικνύεις την ασφάλεια στην Αρκτική ως ένα μεγάλο πρόβλημα. Συμφωνούμε απόλυτα. Ενώ δεν είμαστε σίγουροι ότι η εισβολή στη Γροιλανδία είναι η λύση, το NATO είναι η απάντηση”.
Αυτό το μήνυμα έχει εκφραστεί από τον Γενικό Γραμματέα του NATO, Mark Rutte, τις τελευταίες ημέρες. Και οι κυβερνήσεις της Βρετανίας και της Γερμανίας έχουν προτείνει την ανάπτυξη δυνάμεων του NATO στη Γροιλανδία για την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Μια γερμανική αντιπροσωπεία βρισκόταν στην Ουάσινγκτον, DC, πριν από τη συνάντηση της Τετάρτης μεταξύ του Υφυπουργού Marco Rubio και των υπουργών Εξωτερικών της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Ενώ οι Ευρωπαίοι επιχειρούν το τζούντο τους, η προσέγγιση του Donald Trump μοιάζει περισσότερο με σούμο. Χρησιμοποιώντας την τεράστια γεωπολιτική ισχύ των ΗΠΑ, ο πρόεδρος παραμένει αμετάβλητος. Σε όλες τις εκκλήσεις των δυσκολοκαταπάτητων Ευρωπαίων, παραμένει ακλόνητος.
Όταν του λένε ότι μπορεί να έχει όση αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία επιθυμεί, βάσει της συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, εκείνος ζητάει περισσότερα. Όταν του επισημαίνουν ότι μια μονομερής προσάρτηση της Γροιλανδίας θα σήμαινε το τέλος του NATO, εκείνος αδιαφορεί, σαν να άξιζε τον κόπο. Όταν αμφισβητούν τους ισχυρισμούς του περί επικείμενης κατάληψης της Γροιλανδίας από τη Ρωσία και την Κίνα, εκείνος απλώς τους επαναλαμβάνει.
Είναι πιθανή η πολιτική κατευνασμού ή η άνευ όρων παράδοση. Εάν οι Ευρωπαίοι πανικοβάλλονταν αρκετά, θα μπορούσαν να πιέσουν τη Δανία να προσφέρει στους Γροιλανδούς το δημοψήφισμα ανεξαρτησίας που συζητείται εδώ και χρόνια. Εάν οι Γροιλανδοί επέλεγαν την πλήρη κυριαρχία – όπως επιθυμεί τελικά η πλειοψηφία – η Ευρώπη θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι η μοίρα της Γροιλανδίας δεν είναι πλέον δικό της πρόβλημα. Όμως, δεν έχουμε φτάσει ακόμη σε αυτό το σημείο.
Προς το παρόν, οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι ενωμένοι πίσω από την Κοπεγχάγη και τη Nuuk. Η κυριαρχία της Δανίας είναι απαραβίαστη, δηλώνουν. Και η Γροιλανδία δεν είναι προς πώληση.
Αυτό που πιθανόν διαφαίνεται είναι ένας συμβιβασμός. Κάτι που όλοι θα μπορούσαν να θεωρήσουν ικανοποιητικό. Ίσως μια συμφωνία για την πρόσβαση των ΗΠΑ στα πλούσια κοιτάσματα μετάλλων και σπάνιων γαιών της Γροιλανδίας. Και ίσως μια ενισχυμένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία. Αρκετά για να διεκδικήσει ο Trump μια νίκη. Και για να ανακουφιστεί η Ευρώπη, συνειδητοποιώντας ότι το NATO εξακολουθεί να έχει σφυγμό.
