Η υποστήριξη της στρατιωτικής εκστρατείας των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν βασίζεται στην πεποίθηση ότι η αποδυνάμωση της Τεχεράνης, μέσω της υποβάθμισης των πυραυλικών της δυνατοτήτων, της επιβάρυνσης του ναυτικού της και της μείωσης της ικανότητάς της να προβάλλει ισχύ μέσω περιφερειακών συμμάχων, θα καταστήσει τη Μέση Ανατολή ασφαλέστερη. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική εδράζεται στην υπόθεση ότι ένα ασθενέστερο Ιράν θα οδηγήσει σε μια πιο σταθερή περιοχή. Στην πραγματικότητα, η αποσταθεροποίηση μιας από τις μεγαλύτερες και στρατηγικά σημαντικότερες χώρες της Μέσης Ανατολής θα μπορούσε να απελευθερώσει δυνάμεις πολύ πιο επικίνδυνες από την υφιστάμενη κατάσταση.
Σύμφωνα με ενημερώσεις που παρασχέθηκαν σε μέλη του Κογκρέσου στην Ουάσιγκτον, D.C., δεν υπήρχαν πληροφορίες που να υποδηλώνουν ότι το Ιράν σχεδίαζε επίθεση κατά των ΗΠΑ. Παρόλα αυτά, η στρατιωτική κλιμάκωση συνεχίζεται με την πεποίθηση ότι η αποδυνάμωση του Ιράν θα εξυπηρετήσει τελικά τα αμερικανικά συμφέροντα. Εάν αυτή η υπόθεση αποδειχθεί εσφαλμένη, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι σοβαρές, όχι μόνο για την περιοχή αλλά και για τα στρατηγικά αμερικανικά συμφέροντα.
Ο πρώτος κίνδυνος είναι ο εσωτερικός κατακερματισμός. Ο πληθυσμός του Ιράν είναι εθνοτικά ποικιλόμορφος. Ενώ οι Πέρσες αποτελούν την πλειοψηφία, η χώρα φιλοξενεί επίσης μεγάλες κοινότητες Αζέρων, Κούρδων, Αράβων και Μπαλούχ, μεταξύ άλλων. Πολλές από αυτές τις ομάδες έχουν ήδη ιστορικό πολιτικών εντάσεων ή εξεγέρσεων, συμπεριλαμβανομένης της κουρδικής μαχητικής δραστηριότητας στα βορειοδυτικά και μιας μακροχρόνιας μπαλούχ εξεγέρσεως στα νοτιοανατολικά.
Ένα ισχυρό κεντρικό κράτος έχει σε μεγάλο βαθμό περιορίσει αυτά τα ρήγματα. Ωστόσο, εάν οι κυβερνητικές δομές του Ιράν αποδυναμωθούν σημαντικά, αυτές οι εντάσεις θα μπορούσαν να ενταθούν. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να μοιάζει με τον κατακερματισμό που παρατηρήθηκε σε άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής μετά από εξωτερική στρατιωτική πίεση ή κατάρρευση καθεστώτος.
Η πρόσφατη ιστορία προσφέρει απογοητευτικά παραδείγματα. Στο Ιράκ, η διάλυση των κρατικών θεσμών μετά την εισβολή των ΗΠΑ το 2003 δημιούργησε τις προϋποθέσεις για χρόνια αίματος μεταξύ των σιιτών και σουνιτών και τελικά για την άνοδο του ISIL (ISIS). Η κατάρρευση του κράτους στη Λιβύη το 2011 άφησε τη χώρα διαιρεμένη μεταξύ αντίπαλων κυβερνήσεων και ένοπλων πολιτοφυλακών, μια κρίση που συνεχίζεται για περισσότερο από μια δεκαετία. Ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία προκάλεσε μια από τις χειρότερες ανθρωπιστικές καταστροφές του αιώνα, μετατρέποντας μεγάλες εκτάσεις εδάφους σε πεδία μάχης για πολιτοφυλακές και εξτρεμιστικές ομάδες. Στην κορύφωση της σύγκρουσης, το ISIS κατάφερε να καταλάβει και να κυβερνήσει εδάφη στην ανατολική Συρία, κηρύσσοντας ένα λεγόμενο χαλιφάτο που έλεγχε εκατομμύρια ανθρώπους.
Η κατάρρευση του Ιράν θα παρήγαγε ένα ακόμη πιο επικίνδυνο σενάριο. Ο πληθυσμός του είναι πολύ μεγαλύτερος από το Ιράκ, τη Λιβύη ή τη Συρία, και η επικράτειά του συνορεύει με πολλαπλές περιοχές επιρρεπείς σε συγκρούσεις. Η εμφάνιση ένοπλων φατριών, εθνοτικών πολιτοφυλακών ή ομάδων ανταρτών εντός του Ιράν θα μπορούσε γρήγορα να μετατρέψει τη χώρα σε μια ακόμη αρένα παρατεταμένης αστάθειας.
Μια τέτοια αστάθεια δεν θα παρέμενε τοπική. Το Ιράν βρίσκεται στην καρδιά του Κόλπου, ενός από τους πιο στρατηγικά σημαντικούς ενεργειακούς διαδρόμους του κόσμου. Περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ κατά μήκος της νότιας ακτογραμμής του Ιράν. Ένοπλες φατρίες, αντίπαλες πολιτοφυλακές ή ανεξέλεγκτες ναυτικές δυνάμεις που επιχειρούν κατά μήκος της ακτογραμμής του Ιράν θα μπορούσαν να διαταράξουν τις θαλάσσιες οδούς, να επιτεθούν σε δεξαμενόπλοια ή να προσπαθήσουν να μπλοκάρουν την πρόσβαση στα στενά, μετατρέποντας μια περιφερειακή κρίση σε παγκόσμια ενεργειακή σοκ. Αυτό θα είχε συνέπειες πολύ πέρα από τη Μέση Ανατολή. Οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα διαπερνούσαν τις παγκόσμιες οικονομίες, επηρεάζοντας τα πάντα, από το κόστος μεταφορών έως τον πληθωρισμό. Οι Αμερικανοί φορείς χάραξης πολιτικής συχνά βλέπουν την ενεργειακή αστάθεια ως περιφερειακό πρόβλημα, αλλά στην πραγματικότητα, γίνεται γρήγορα παγκόσμιο.
Οι στρατηγικές συνέπειες θα επεκτείνονταν περαιτέρω. Το Ιράν αυτή τη στιγμή χρησιμεύει ως κεντρικός κόμβος σε ένα δίκτυο περιφερειακών συμμαχιών και ομάδων αντιπροσώπων, το οποίο περιλαμβάνει τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, διάφορες ομάδες πολιτοφυλακών στο Ιράκ και τους Χούθι στην Υεμένη. Αυτοί οι φορείς λειτουργούν εντός ενός πλαισίου που επηρεάζεται, σε διάφορους βαθμούς, από την Τεχεράνη. Εάν το ιρανικό κράτος αποδυναμωθεί δραματικά, αυτή η δομή θα μπορούσε να κατακερματιστεί. Ορισμένες ομάδες θα μπορούσαν να δράσουν ανεξάρτητα, άλλες θα μπορούσαν να ανταγωνιστούν για επιρροή, και άλλες θα μπορούσαν να ριζοσπαστικοποιηθούν περαιτέρω χωρίς κεντρικό συντονισμό. Το αποτέλεσμα θα ήταν ένα πολύ πιο απρόβλεπτο περιβάλλον ασφάλειας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, το οποίο θα καθιστούσε πιο δύσκολη τη διπλωματική δέσμευση και πιο δύσκολη τη συγκράτηση των στρατιωτικών συγκρούσεων.
Ένας άλλος κίνδυνος έγκειται στην αβεβαιότητα ηγεσίας. Ορισμένοι φορείς χάραξης πολιτικής υποθέτουν ότι η αποδυνάμωση της τρέχουσας ιρανικής ηγεσίας θα οδηγήσει σε μια πιο μετριοπαθή πολιτική τάξη. Ωστόσο, η αλλαγή καθεστώτος σπάνια ακολουθεί ένα προβλέψιμο σενάριο.
Το πολιτικό σύστημα του Ιράν περιλαμβάνει πολλαπλές ανταγωνιστικές φατρίες, συμπεριλαμβανομένων συντηρητικών θρησκευτικών δικτύων, μεταρρυθμιστών πολιτικών και ισχυρών στοιχείων εντός του καθεστώτος ασφαλείας, όπως το Ισλαμικό Επαναστατικό Φρουρά (IRGC). Η μετάβαση της ηγεσίας του Ιράν αφορά λιγότερο έναν μόνο διάδοχο και περισσότερο την ισορροπία δυνάμεων μεταξύ θρησκευτικών θεσμών, εκλεγμένων αξιωμάτων και του μηχανισμού ασφαλείας. Εάν η υπάρχουσα ηγεσία αποδυναμωθεί ή αφαιρεθεί υπό συνθήκες πολέμου, αυτή η ισορροπία θα μπορούσε να ξεδιαλυθεί γρήγορα. Το IRGC, το οποίο ήδη διαχειρίζεται τεράστιους στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους, θα μπορούσε να προσπαθήσει να εδραιώσει την εξουσία, ωθώντας ενδεχομένως το Ιράν προς μια πιο ανοιχτά στρατιωτικοποιημένη πολιτική τάξη. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, πιο ριζοσπαστικοί φορείς, ιδιαίτερα εκείνοι που θεωρούν τον συμβιβασμό με τις ΗΠΑ αδύνατο, θα μπορούσαν να αποκτήσουν επιρροή.
Επίσης, υπάρχει ελάχιστη απόδειξη ότι οι συνεχείς στρατιωτικές επιθέσεις θα δημιουργήσουν φιλοαμερικανικό αίσθημα στον ιρανικό πληθυσμό. Η ιστορία υποδηλώνει ότι η εξωτερική πίεση συχνά ενισχύει το εθνικιστικό αίσθημα αντί να το αποδυναμώνει. Η εισβολή στο Ιράκ το 2003, για παράδειγμα, δεν δημιούργησε φιλοαμερικανικές στάσεις, αλλά αντίθετα τροφοδότησε την δυσαρέσκεια και την ανταρσία. Ομοίως, οι επαναλαμβανόμενες ισραηλινές στρατιωτικές εκστρατείες στον Λίβανο τείνουν να ενισχύουν την υποστήριξη προς τη Χεζμπολάχ αντί να την αποδυναμώνουν.
Πέρα από την ίδια τη Μέση Ανατολή, η αστάθεια στο Ιράν θα μπορούσε επίσης να προκαλέσει σημαντικές ροές μεταναστών. Το Ιράν ήδη φιλοξενεί εκατομμύρια πρόσφυγες από γειτονικές χώρες, ιδίως από το Αφγανιστάν. Εάν ξεσπάσει εσωτερική σύγκρουση στο Ιράν, ακόμη και ένα μικρό ποσοστό του πληθυσμού του Ιράν, άνω των 90 εκατομμυρίων ανθρώπων, που θα ζητούσε καταφύγιο στο εξωτερικό, θα μπορούσε να προκαλέσει ροές μεταναστών πολύ μεγαλύτερες από αυτές που παρατηρήθηκαν κατά τις πρόσφατες κρίσεις στη Μέση Ανατολή.
Πολλοί από αυτούς τους μετανάστες θα μετακινούνταν πιθανώς προς την Τουρκία και τελικά προς την Ευρώπη, ασκώντας πρόσθετη πίεση σε κυβερνήσεις που ήδη παλεύουν με μεταναστευτικές κρίσεις. Ενώ αυτό μπορεί να φαίνεται μακρινό από τις αμερικανικές ακτές, οι πολιτικές συνέπειες για τους συμμάχους των ΗΠΑ στην Ευρώπη θα επηρέαζαν αναπόφευκτα τις διατλαντικές σχέσεις και τη δυτική συνοχή.
Συνολικά, αυτοί οι κίνδυνοι καταδεικνύουν ένα ευρύτερο στρατηγικό πρόβλημα. Η αποδυνάμωση του Ιράν μπορεί να φαίνεται ελκυστική στις ΗΠΑ από μια στενή στρατιωτική σκοπιά, αλλά η αποσταθεροποίηση μιας μεγάλης περιφερειακής δύναμης σπάνια παράγει ομαλά αποτελέσματα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αντιμετωπίσει παρόμοιες δυναμικές στο παρελθόν. Η κατάρρευση της κρατικής εξουσίας στο Ιράκ μετά το 2003 δεν εξάλειψε τις απειλές στην περιοχή. δημιούργησε νέες. Ο κατακερματισμός της Λιβύης μετά το 2011 δημιούργησε ένα διαρκές κενό ασφαλείας. Ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία μετατράπηκε σε μια πολυπρόσωπη σύγκρουση που αναμόρφωσε την πολιτική ολόκληρης της περιοχής.
Για την Ουάσιγκτον, το ερώτημα θα έπρεπε να είναι εάν οι μακροπρόθεσμες συνέπειες της αποσταθεροποίησης του Ιράν θα καθιστούσαν τελικά την περιοχή και τον κόσμο πιο επικίνδυνους. Εάν η πρόσφατη ιστορία προσφέρει κάποια καθοδήγηση, η αποσταθεροποίηση του Ιράν μπορεί τελικά να δημιουργήσει τις ίδιες απειλές που η Ουάσιγκτον ελπίζει να εξαλείψει.
