Η σχέση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας αποτελεί την πιο σημαντική και σύνθετη διμερή σχέση παγκοσμίως, με επιπτώσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα γεωπολιτικά και οικονομικά όρια. Ο Daniel J. Kritenbrink, συνεργάτης στην The Asia Group και πρώην πρεσβευτής στο Βιετνάμ, μοιράζεται τις απόψεις του για τις πολυεπίπεδες πτυχές αυτής της σχέσης, από τη συνεργασία και τον ανταγωνισμό έως την αντιπαλότητα, τονίζοντας την ανάγκη για ισορροπημένη προσέγγιση ώστε να αποφευχθεί μια “λευκή πυρά” σύγκρουση.
Οι εμπορικές συναλλαγές είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένες με τις γεωπολιτικές εξελίξεις, όπως είδαμε με τους εμπορικούς ελέγχους, τους δασμούς και τις κυρώσεις. Σε αυτό το πλαίσιο, οι πολυεθνικές εταιρείες καλούνται να προσαρμοστούν σε πιθανές αναταράξεις στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. “Στην The Asia Group, λέμε στους πελάτες μας ότι είμαστε εδώ για να τους βοηθήσουμε να πλοηγηθούν στη διασταύρωση γεωπολιτικής και εμπορικής στρατηγικής”, αναφέρει ο Kritenbrink. “Υπό τη δεύτερη κυβέρνηση [του προέδρου των ΗΠΑ Donald] Trump, διαπιστώσαμε ότι οι γεωπολιτικοί παράγοντες είναι πιο σημαντικοί για την εμπορική στρατηγική από οποιαδήποτε άλλη στιγμή στην πρόσφατη ιστορία.”
Μετά από έναν σκληρό εμπορικό πόλεμο, που ξεκίνησε με δασμούς και εξελίχθηκε σε πόλεμο εφοδιαστικής αλυσίδας, η σχέση ΗΠΑ-Κίνας έχει φτάσει σε μια, ίσως εύθραυστη, ανακωχή. Οι συναντήσεις σε επίπεδο προέδρων, όπως αυτή μεταξύ Trump και Xi Jinping, τείνουν να σταθεροποιούν τις σχέσεις, ωθώντας και τις δύο πλευρές να συμπεριφερθούν με σύνεση. Ωστόσο, οι διακυμάνσεις παραμένουν.
Στην Ασία, η παρουσία των ΗΠΑ παραμένει ισχυρή, παρά τις αμφιβολίες που ενίοτε εκφράζονται. Η αμερικανική εμπορική δραστηριότητα και οι επενδύσεις στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, καθώς και οι αντίστοιχες επενδύσεις από την περιοχή στις ΗΠΑ, υποστηρίζουν αυτή τη σχέση. Επιπλέον, η ύπαρξη πέντε συνθηκών συμμάχων των ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό ενισχύει περαιτέρω τη μακροπρόθεσμη δέσμευση της Ουάσινγκτον.
Ένα ιδιαίτερα επίμαχο ζήτημα είναι ο δασμός 40% που επέβαλε η κυβέρνηση Trump στις εμπορικές διαμετακομίσεις μέσω του Βιετνάμ. Ο Kritenbrink είναι κατηγορηματικός: “Η απάντηση στην τελευταία ερώτηση είναι απολύτως ναι, αυτό είναι κρυστάλλινο.” Αυτός ο δασμός στοχεύει σαφώς την Κίνα, αν και οι επιπτώσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις ξένες άμεσες επενδύσεις σε διάφορες αγορές της Ασίας δεν έχουν γίνει ακόμη ορατές σε μεγάλη κλίμακα.
Η τεχνολογική αντιπαλότητα αναμένεται να βρίσκεται στο επίκεντρο της σχέσης ΗΠΑ-Κίνας για τις επόμενες δεκαετίες. Η καινοτομία, τα τσιπ, η τεχνητή νοημοσύνη, οι στρατιωτικές εφαρμογές και η κυβερνοασφάλεια αποτελούν πεδία έντονου ανταγωνισμού. Ενώ η Κίνα επιδιώκει την αυτάρκεια, οι ΗΠΑ και άλλες δυτικές χώρες επικεντρώνονται στην “αποσύνδεση” (decoupling) και, πιο ρεαλιστικά, στην “μείωση του κινδύνου” (de-risking).
Όσον αφορά τα σπάνια γήινα στοιχεία, η κυριαρχία της Κίνας είναι αδιαμφισβήτητη. Η προσπάθεια “φίλο-εφοδιασμού” (friendshoring) στοχεύει στη διαφοροποίηση των πηγών, αλλά η πλήρης αντικατάσταση της Κίνας στην εφοδιαστική αλυσίδα σπάνιων γαιών φαντάζει μακρινή. Η Κίνα, με τη σειρά της, ακολουθεί μια στρατηγική διαφοροποίησης σε πολλούς τομείς.
Η διπλωματία μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας πρέπει να εστιάζει στη διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας και τη διαχείριση του ανταγωνισμού υπεύθυνα, παρά στην προσπάθεια εξάλειψης του. Η “τακτική σταθεροποίηση” και μια “εύθραυστη ανακωχή” είναι προτιμότερες από έναν “λευκό πυρά” εμπορικό πόλεμο. Η πραγματικότητα είναι ότι οι δύο χώρες είναι αλληλεξαρτώμενες, και η αποσύνδεση πλήρως δεν είναι ούτε σοφή ούτε ρεαλιστική.
Παρά τις προκλήσεις, οι ανθρώπινες επαφές και οι επιχειρηματικές σχέσεις μπορούν να διατηρηθούν. Η Κίνα παραμένει μια σημαντική αγορά, αν και σύνθετη, και οι αμερικανικές εταιρείες συνεχίζουν να επενδύουν εκεί, βασιζόμενες σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αντιλήψεις. Η διατήρηση του διαλόγου και η κατανόηση των αμοιβαίων ανησυχιών είναι κρίσιμες για την αποφυγή παρεξηγήσεων και την προώθηση μιας πιο σταθερής και υπεύθυνης σχέσης.
ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΔΥΝΑΜΙΚΗΣ: 16 – Ναι
TAGS: ηπα, κίνα, διπλωματία, εμπόριο, γεωπολιτική
