Στην εκτεταμένη γειτονιά 23 de Enero του Καράκας, όπου πολύχρωμα πολυώροφα κτίρια υψώνονται στην πλαγιά, η πολιτική σκηνή της Βενεζουέλας έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Το κίνημα “Τσαβισμός“, που ιδρύθηκε από τον αείμνηστο πρόεδρο Ούγκο Τσάβες, αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη πρόκληση της 27ετούς ιστορίας του, διχασμένο μεταξύ της αποδοχής και της αντίστασης στις απαιτήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών.
Για δεκαετίες, η Βενεζουέλα κυβερνάται από σοσιαλιστές ηγέτες, πρώτα από τον Τσάβες και κατόπιν από τον διάδοχό του, Νικολάς Μαδούρο. Ωστόσο, η πρόσφατη παρέμβαση των ΗΠΑ, η οποία οδήγησε στην απαγωγή του Μαδούρο και της συζύγου του, Cilia Flores, και στην επακόλουθη συνεργασία της αντιπροέδρου Delcy Rodriguez με τις αμερικανικές απαιτήσεις, έχει δημιουργήσει ένα πρωτοφανές δίλημμα. Η αποδοχή της αμερικανικής συνεργασίας έρχεται σε αντίθεση με μια βασική αρχή του “Τσαβισμού”: την αντίθεση στον “αμερικανικό ιμπεριαλισμό” στη Λατινική Αμερική.
Για νέους υποστηρικτές, όπως η 20χρονη φοιτήτρια Wilmar Oca, που βλέπει στο πρόσωπο του Τσάβες τον μεταμορφωτή της γειτονιάς της, η κατάσταση μοιάζει με απαγωγή. “Νιώθουμε σαν να μας έχουν πάρει μαμά και μπαμπά,” δηλώνει, εκφράζοντας την επιθυμία για την επιστροφή του Μαδούρο και της Flores. Από την άλλη πλευρά, ορισμένοι “Τσαβίστα” βλέπουν την κατάσταση ως ευκαιρία για πολιτική ανανέωση και οικονομική ανάπτυξη. Αυτή η σύγκρουση μεταξύ αντίστασης και πραγματισμού, ιδεολογίας και επιβίωσης, χαρακτηρίζει το κίνημα.
Η σχέση της Βενεζουέλας με τις ΗΠΑ έχει μακρά ιστορία. Στην αρχή της προεδρίας του, ο Τσάβες επιδίωξε καλές σχέσεις, επισκεπτόμενος τη Νέα Υόρκη. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, οι σχέσεις επιδεινώθηκαν, καθώς ο Τσάβες προώθησε σοσιαλιστικές πολιτικές, εθνικοποίησε βιομηχανίες και ανέπτυξε σχέσεις με αντιπάλους των ΗΠΑ, όπως η Κούβα και η Κίνα. Ο Τσάβες κατέκρινε έντονα τις ΗΠΑ, αποκαλώντας τον τότε πρόεδρο George W. Bush “διάβολο”.
Μετά τον θάνατο του Τσάβες το 2013, ο Νικολάς Μαδούρο ανέλαβε την ηγεσία. Υπό την προεδρία του, η Βενεζουέλα βυθίστηκε βαθύτερα στην αυταρχία, σύμφωνα με αναλυτές, ενώ πολλοί ηγέτες της αντιπολίτευσης εξορίστηκαν ή διώχθηκαν. Η τρέχουσα κατάσταση, μετά την παρέμβαση των ΗΠΑ, δημιουργεί ερωτήματα για το μέλλον της “Τσαβιστικής” κυβέρνησης, με τον πρόεδρο Trump να προειδοποιεί για “μεγάλο τίμημα” αν δεν τηρηθούν οι απαιτήσεις του, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στα βενεζουελάνικα πετρέλαια.
Παρά τις προκλήσεις, υφίσταται μια εσωτερική συζήτηση εντός του κινήματος. Η οργάνωση 3 Raices Foundation, για παράδειγμα, διοργανώνει εργαστήρια για να εξηγήσει τους λόγους της διαπραγμάτευσης με τις ΗΠΑ. Ο Jonsy Serrano, μέλος της οργάνωσης, περιγράφει την κατάσταση ως “κάθαρση” για τους δυσαρεστημένους “Τσαβίστα”, οι οποίοι νιώθουν ότι η κυβέρνηση δεν είχε άλλη επιλογή παρά να συμμορφωθεί. Παράλληλα, εκφράζει την προθυμία για άμυνα της “πατρίδας”, αν χρειαστεί, αλλά τονίζει την προτίμηση για διπλωματία και συζήτηση.
Ορισμένοι, όπως η Libertad Velasco, που μεγάλωσε στην περίοδο του Τσάβες, θεωρούν την τρέχουσα κατάσταση ως “αφύπνιση”. Παραμένει σταθερή στην αντίθεση στην “αποικιοκρατία” και δηλώνει ότι η στάση κατά του ιμπεριαλισμού είναι “μη διαπραγματεύσιμη”. Ωστόσο, είναι ανοιχτή στο ενδεχόμενο των ΗΠΑ ως εμπορικού εταίρου, υπό την προϋπόθεση ότι θα πληρώνονται οι “τιμές αγοράς” για τους φυσικούς πόρους.
Ωστόσο, η κατάσταση παραμένει ρευστή. Κριτικοί επισημαίνουν ότι η διοίκηση Trump επιδιώκει μεγαλύτερο έλεγχο στους φυσικούς πόρους της Βενεζουέλας. Η Βενεζουέλα έχει ήδη παραχωρήσει σχεδόν 50 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου στις ΗΠΑ, με τα έσοδα να μοιράζονται. Επιπλέον, η Delcy Rodriguez έχει συμφωνήσει να υποβάλλει μηνιαίο προϋπολογισμό στις ΗΠΑ για έγκριση.
Για πολλούς Βενεζουελανούς, ανεξαρτήτως πολιτικών πεποιθήσεων, η οικονομική ανάκαμψη αποτελεί υψίστης σημασίας προτεραιότητα, δεδομένης της σοβαρής οικονομικής κρίσης που αντιμετωπίζει η χώρα. Ενώ πολλοί “Τσαβίστα” αποδίδουν τα δεινά τους στις αμερικανικές κυρώσεις, αναλυτές αναφέρουν ως αιτίες τη μείωση των τιμών του πετρελαίου, την οικονομική διαχείριση και τη διαφθορά.
Στη συνοικία Caricuao του Καράκας, η 68χρονη Delia Bracho, άλλοτε αφοσιωμένη “Τσαβίστα”, δηλώνει ότι η πίστη της στο κίνημα έχει ξεθωριάσει. Αν και αρχικά φοβόταν την παρέμβαση των ΗΠΑ, νιώθει τώρα αισιόδοξη για πιθανές θετικές αλλαγές στη Βενεζουέλα, περιγράφοντας μια “ατμόσφαιρα ελπίδας”.
