Η Αρμενία και οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν μια συμφωνία πολιτικής πυρηνικής συνεργασίας, σηματοδοτώντας μια σημαντική στροφή στις σχέσεις τους και μια προσπάθεια της Ουάσινγκτον να ενισχύσει τους δεσμούς της με τη χώρα της Δυτικής Ασίας, η οποία ιστορικά ήταν στενός σύμμαχος της Μόσχας. Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας, Νικόλ Πασινιάν, και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζ.Ντ. Βανς, ο οποίος πραγματοποίησε διήμερη επίσκεψη στη χώρα, υπέγραψαν τη συμφωνία, αξίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων, τη Δευτέρα 9 Φεβρουαρίου 2026.
Η συμφωνία, γνωστή ως «Συμφωνία 123», επιτρέπει στις ΗΠΑ να εισέλθουν σε έναν τομέα που μέχρι πρότινος κυριαρχούσε η Ρωσία, η οποία προμήθευε την τεχνολογία για το μοναδικό πυρηνικό εργοστάσιο της χώρας. «Αυτή η συμφωνία θα ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στην εμβάθυνση της ενεργειακής συνεργασίας μεταξύ της Αρμενίας και των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε ο Πασινιάν σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Βανς. Ο Βανς ανέφερε ότι η συμφωνία, που επιτρέπει στις ΗΠΑ να αδειοδοτούν νόμιμα πυρηνική τεχνολογία και εξοπλισμό σε άλλες χώρες, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αρχικές αμερικανικές εξαγωγές ύψους έως και 5 δισεκατομμυρίων δολαρίων προς την Αρμενία, συν ένα επιπλέον ποσό 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για μακροπρόθεσμα συμβόλαια καυσίμων και συντήρησης. Η συμφωνία αφορά μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, για τους οποίους η Ουάσινγκτον έχει εμπιστοσύνη στην Αρμενία για την παροχή αυτής της νέας τεχνολογίας.
Η επίσκεψη του Βανς, η πρώτη σε τέτοιο επίπεδο στην Αρμενία, πραγματοποιείται έξι μήνες αφότου οι ηγέτες της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν συμφωνία στον Λευκό Οίκο, η οποία θεωρείται ως το πρώτο βήμα προς την ειρήνη μετά από δεκαετίες συγκρούσεων.
Η Αρμενία, που παραδοσιακά βασίζεται στη Μόσχα και την Τεχεράνη για τις ενεργειακές της ανάγκες, εξετάζει πλέον προτάσεις από αμερικανικές, ρωσικές, κινεζικές, γαλλικές και νοτιοκορεατικές εταιρείες για την κατασκευή νέου πυρηνικού αντιδραστήρα, ο οποίος θα αντικαταστήσει το παλιό ρωσικής κατασκευής εργοστάσιο στο Μετσαμόρ. Η συμφωνία με την Ουάσινγκτον ανοίγει τον δρόμο για την επιλογή ενός αμερικανικού εργοστασίου, κάτι που αναμένεται να πλήξει τη Ρωσία, η οποία θεωρεί τον Νότιο Καύκασο ως σφαίρα επιρροής της.
Ο Ναρέκ Σουκιασάν, πολιτικός επιστήμονας στην Γερεβάν, τόνισε στο Reuters ότι, δεδομένης της πολλαπλής εξάρτησης της Αρμενίας από τη Ρωσία, η διαφοροποίηση των εταίρων στην πυρηνική συνεργασία αποτελεί «πολιτική προτεραιότητα». «Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να είναι η προτίμηση τώρα», πρόσθεσε. Από την πλευρά της, η Ρωσία, μέσω του υφυπουργού Εξωτερικών Μιχαήλ Γκαλούζιν, επανέλαβε ότι η ρωσική πρόταση για ένα νέο πυρηνικό εργοστάσιο αποτελεί την καλύτερη επιλογή για την Αρμενία, με την κρατική πυρηνική εταιρεία Rosatom να είναι έτοιμη να προχωρήσει «πολύ γρήγορα».
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, ο Βανς επεδίωξε επίσης την προώθηση του λεγόμενου «Διεθνούς Δρόμου Ειρήνης και Ευημερίας Trump» (TRIPP), ενός προτεινόμενου διαδρόμου 43 χιλιομέτρων που θα διέρχεται από τη νότια Αρμενία, παρέχοντας στο Αζερμπαϊτζάν απευθείας πρόσβαση στην απομονωμένη περιοχή του Ναχιτσεβάν και από εκεί στον στενό του σύμμαχο, την Τουρκία. Αυτός ο χερσαίος διάδρομος αποτελεί μέρος της συμφωνίας που υπογράφηκε μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν τον Αύγουστο στην Ουάσινγκτον, D.C. Ο διάδρομος αυτός θα συνδέει καλύτερα την Ασία με την Ευρώπη, παρακάμπτοντας τη Ρωσία και το Ιράν, σε μια εποχή που οι δυτικές χώρες επιδιώκουν τη διαφοροποίηση ενεργειακών και εμπορικών οδών, απομακρύνοντας τις από τη Ρωσία εν μέσω του πολέμου της Μόσχας στην Ουκρανία. Ο διάδρομος, ο οποίος προβλέπεται να περιλαμβάνει νέα ή εκσυγχρονισμένη σιδηροδρομική υποδομή, αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου και οπτικές ίνες, προβάλλεται ως ένα μετασχηματιστικό μεγάλο έργο για τον κλειστό και συγκρουσιακό Νότιο Καύκασο. «Δεν δημιουργούμε απλώς ειρήνη για την Αρμενία», δήλωσε ο Βανς. «Δημιουργούμε επίσης πραγματική ευημερία για την Αρμενία και τις Ηνωμένες Πολιτείες μαζί». Ο Βανς αναμένεται να επισκεφθεί το Αζερμπαϊτζάν την Τετάρτη και την Πέμπτη.
