Στις 25 Μαρτίου 2026, με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων της Δουλείας και του Διατλαντικού Εμπορίου Σκλάβων, η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ υιοθέτησε ένα ψήφισμα ορόσημο. Με πρωτοβουλία της Γκάνα, το κείμενο αναγνωρίζει το διατλαντικό εμπόριο σκλάβων ως το «σοβαρότερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και ζητά την καταβολή αποζημιώσεων. Παρόλο που το ψήφισμα υποστηρίχθηκε από 123 χώρες, η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και αρκετών ευρωπαϊκών κρατών, όπως η Βρετανία, που απείχαν ή αντιτάχθηκαν, υπογραμμίζει τις διεθνείς διαστάσεις του ζητήματος.
Το ερώτημα για τις αποζημιώσεις για τη δουλεία παραμένει σύνθετο: ποιος οφείλει σε ποιον; Η απλοϊκή προσέγγιση που θέλει μόνο τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να χρωστούν στις αφρικανικές, παραγνωρίζει την ιστορική πραγματικότητα της συνεργασίας των αφρικανικών ελίτ. Ιστορικά, ηγεμονικά κράτη, όπως η Αυτοκρατορία Oyo στη σημερινή νοτιοδυτική Νιγηρία, επωφελήθηκαν ενεργά από την αιχμαλωσία και την πώληση ανθρώπων, ανταλλάσσοντας σκλάβους με ευρωπαϊκά προϊόντα.
Η ιστορική διαδρομή της εκμετάλλευσης χωρίζεται σε τρεις φάσεις: τη δουλεία, την αποικιοκρατία και τη μετα-αποικιακή εποχή. Σε κάθε στάδιο, οι αφρικανικές πολιτικές ελίτ λειτούργησαν ως διαμεσολαβητές. Όπως επισημαίνει ο ιστορικός Moses Ochonu στο βιβλίο του *Emirs in London*, η αφρικανική αριστοκρατία της βόρειας Νιγηρίας δεν ήταν παθητικό υποκείμενο, αλλά συνεργάτης της βρετανικής διοίκησης.
Σήμερα, η δομή αυτή επιβιώνει μέσω της μετα-αποικιακής πολιτικής σκηνής. Καθώς ο πρόεδρος της Νιγηρίας Bola Tinubu επισκέπτεται το Ηνωμένο Βασίλειο, η ιστορία της συνεργασίας των ελίτ επαναλαμβάνεται, αφήνοντας στο περιθώριο τις ανάγκες του απλού πολίτη. Η πραγματική δικαιοσύνη, λοιπόν, πρέπει να έχει διπλή κατεύθυνση: από τα ευρωπαϊκά κράτη προς τις πρώην αποικίες, αλλά και από τις αφρικανικές ελίτ προς τους πολίτες που συνεχίζουν να εκμεταλλεύονται.
