Η έννοια του «επανεποικισμού» (remigration), που παλαιότερα ανήκε στην περιθωριακή ακροδεξιά, κερδίζει πλέον έδαφος στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, μετατρεπόμενη από μια ακραία ιδέα σε αντικείμενο σοβαρής πολιτικής συζήτησης. Το φαινόμενο αυτό, που αρχικά προέκυψε από κύκλους που υποστηρίζουν την απέλαση μη λευκών μεταναστών, φέρεται να κερδίζει “πόντους” ακόμη και σε πολιτικά περιβάλλοντα όπως οι Ρεπουμπλικάνοι στις ΗΠΑ, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του Προέδρου Donald Trump.
Είναι χαρακτηριστικό ότι νωρίτερα εντός του έτους, αναφορές έκαναν λόγο για την πρόθεση του Υπουργείου Εξωτερικών των ΗΠΑ να δημιουργήσει ένα τμήμα “επανεποικισμού”, ενώ λίγους μήνες αργότερα, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας ανήρτησε υπέρ της ιδέας του “remigration” στο διαδίκτυο.
Ωστόσο, η ιδέα δεν απαντάται μόνο από ακροδεξιά στελέχη στις ΗΠΑ. Ευρωπαίοι ηγέτες της ακροδεξιάς υιοθετούν επίσης αυτή την ατζέντα, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με την προέλευση και το ακριβές νόημα της έννοιας.
**Τι είναι ο «επανεποικισμός»;**
Στην ευρύτερη του έννοια, ο “επανεποικισμός” αναφέρεται στην οικειοθελή επιστροφή ενός μετανάστη στη χώρα καταγωγής του. Όμως, στο πλαίσιο των ακροδεξιών κινημάτων, ο “επανεποικισμός” αποκτά ένα πολύ πιο σκοτεινό νόημα, μετατρεπόμενος σε μέθοδο εθνοκάθαρσης. Για τους λευκούς εθνοεθνικιστές, ο “επανεποικισμός” είναι η διαδικασία κατά την οποία όλοι οι μη λευκοί άνθρωποι εκδιώκονται βίαια από χώρες που θεωρούνται παραδοσιακά «λευκές».
**Πού εντοπίζονται οι ρίζες του;**
Οι ιδέες του “επανεποικισμού” έχουν τις ρίζες τους στη ναζιστική Γερμανία των τέλη της δεκαετίας του 1930, όταν οι Ναζί σχεδίαζαν την “επανεποίκιση” των Εβραίων της Γερμανίας στη Μαδαγασκάρη. Η έννοια, ωστόσο, επανήλθε στο προσκήνιο μέσω του έργου του Γάλλου μυθιστοριογράφου Renaud Camus, ο οποίος ανέπτυξε τη θεωρία συνωμοσίας της «Μεγάλης Αντικατάστασης» (Great Replacement) στο βιβλίο του το 2011. Η ευρέως απορριφθείσα αυτή θεωρία εθνικιστικής και λευκής ανωτερότητας υποστηρίζει ότι οι ελίτ αντικαθιστούν τους λευκούς Χριστιανούς στη Δύση με μη λευκούς, κυρίως μουσουλμάνους, μέσω μαζικής μετανάστευσης και δημογραφικών αλλαγών. Ο Camus αποκαλεί αυτό το φαινόμενο «γενοκτονία μέσω υποκατάστασης».
Εθνικιστές της ακροδεξιάς στην Ευρώπη και όχι μόνο, έχουν δανειστεί ιδέες από αυτή τη θεωρία. Η Heidi Beirich, ειδική στα αμερικανικά και ευρωπαϊκά ακροδεξιά κινήματα, εξηγεί ότι ο όρος “remigration” είναι «σχετικά νέος» στους ακροδεξιούς κύκλους, ενώ δημοφιλοποιήθηκε από τον Martin Sellner, ηγέτη του ακροδεξιού «Ταυτοτικού Κινήματος» (Identitarian Movement) της Αυστρίας. Οι εθνοεθνικιστές ορίζουν το έθνος κυρίως βάσει κοινής εθνικότητας, καταγωγής, πολιτισμού και κληρονομιάς.
«Ο επανεποικισμός υποστηρίζει την αναγκαστική απομάκρυνση μη λευκών ανθρώπων από χώρες που ο Sellner και άλλοι με παρόμοιες πεποιθήσεις θεωρούν ιστορικά λευκές, κυρίως την Ευρώπη, τον Καναδά, τις ΗΠΑ, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία», σημειώνει η Beirich. Η ίδια προσθέτει ότι ο “επανεποικισμός” αποτελεί ουσιαστικά «πολιτική λύση στην θεωρία συνωμοσίας της λευκής ανωτερότητας της ‘Μεγάλης Αντικατάστασης’».
**Διαφορετικές προσεγγίσεις;**
Υπάρχουν εθνικιστικές τάσεις πέραν του εθνοεθνικισμού. Οι «πολιτικοί εθνικιστές», γνωστοί και ως «φιλελεύθεροι» ή «συνταγματικοί εθνικιστές», ορίζουν το έθνος βάσει κοινών πολιτικών αξιών, νόμων και θεσμών, ανεξαρτήτως εθνικότητας. Πιστεύουν ότι ένα άτομο ανήκει σε μια χώρα αν κατέχει νόμιμη ιθαγένεια και είναι δεσμευμένο στις αρχές του κράτους. Ενώ οι πολιτικοί εθνικιστές είναι λιγότερο ενθουσιώδεις με τον “επανεποικισμό” σε σχέση με τους εθνοεθνικιστές, για αυτούς ο “επανεποικισμός” σημαίνει εθελοντική επαναπατρισμό. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει πολιτικές ή κίνητρα για τους μετανάστες να επιστρέψουν στη χώρα καταγωγής τους, αν το επιλέξουν, συχνά για οικονομικούς, οικογενειακούς ή πολιτιστικούς λόγους.
**Γιατί ο «επανεποικισμός» γίνεται mainstream;**
Η Beirich επισημαίνει ότι ο Sellner προωθεί αυτή την ιδέα σε ευρωπαϊκά ακροδεξιά κόμματα εδώ και δύο χρόνια. «Το εκπληκτικό δεν είναι ότι ένα ξενοφοβικό πολιτικό κόμμα όπως το AfD στη Γερμανία θα ήταν θετικό σε αυτό, αλλά μάλλον ότι μια πολιτική θέση υπέρ της λευκής ανωτερότητας ωθείται πλέον από την κυβέρνηση των ΗΠΑ». Το AfD, ή Εναλλακτική για τη Γερμανία, έχει χαρακτηριστεί «εξτρεμιστική» οργάνωση στη χώρα.
Τον Μάιο του 2025, το Axios ανέφερε, επικαλούμενο ανώνυμο αξιωματούχο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, ότι το τμήμα σχεδιάζει να δημιουργήσει ένα «Γραφείο Επανεποικισμού». Στη συνέχεια, σε ανάρτηση στο X στις 14 Οκτωβρίου, το Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας έγραψε “remigrate”, προσθέτοντας έναν σύνδεσμο στην εφαρμογή του κινητού του, η οποία επιτρέπει στους μετανάστες των ΗΠΑ να αυτο-απελαθούν.
**Πού κερδίζει έδαφος το κίνημα του «επανεποικισμού»;**
Η ιδέα του “επανεποικισμού” έχει αναβιώσει και από ακροδεξιούς ηγέτες στην Ευρώπη. Μεταξύ αυτών είναι ο Herbert Kickl, ηγέτης του ακροδεξιού, αντιμεταναστευτικού Κόμματος της Ελευθερίας (FPO) της Αυστρίας. «Ως Καγκελάριος του Λαού, θα ξεκινήσω τον επανεποικισμό όλων όσων πατούν πάνω στο δικαίωμα φιλοξενίας μας», δήλωσε ο Kickl στο μανιφέστο του FPO πριν από τις εκλογές τον Σεπτέμβριο του 2024. Παρόλο που το FPO κέρδισε τις περισσότερες έδρες, άλλα κόμματα – το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα (OVP), οι Σοσιαλδημοκράτες (SPO) και οι φιλελεύθεροι NEOS – σχημάτισαν κυβέρνηση συνασπισμού, παραγκωνίζοντας το FPO.
Στη γειτονική Γερμανία, η Alice Weidel, επικεφαλής του AfD, αναφέρθηκε στον “επανεποικισμό” υποστηρίζοντας το κλείσιμο των συνόρων της χώρας σε νέους μετανάστες σε συνέδριο του κόμματος τον Ιανουάριο. Τον Μάιο του 2025, μια διάσκεψη με τίτλο «Remigration Summit» πραγματοποιήθηκε στην Ιταλία, με τη συμμετοχή ακροδεξιών ακτιβιστών από όλη την Ευρώπη. Το InfoMigrants, ένας ιστότοπος που καλύπτει ζητήματα μετανάστευσης στην Ευρώπη, εκτίμησε ότι 400 δεξιοί ακτιβιστές παρακολούθησαν τη σύνοδο.
Η Beirich, ωστόσο, τονίζει ότι ο “επανεποικισμός”, αν εφαρμοστεί ως πολιτική, θα ισοδυναμούσε ουσιαστικά με «προσπάθεια δημιουργίας αμιγώς λευκών χωρών μέσω εθνοκάθαρσης».
