Οι παραιτήσεις του Γενικού Διευθυντή του BBC, Tim Davie, και της Διευθύντριας Ειδήσεων, Deborah Turness, μετά από ένα μοντάζ σε ομιλία του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών, Donald Trump, το 2021, έχουν βυθίσει τον βρετανικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα σε μια από τις βαθύτερες κρίσεις της ιστορίας του. Ωστόσο, το σκάνδαλο δεν ξεκίνησε με ένα μεμονωμένο πρόγραμμα ή ένα μεμονωμένο λάθος. Στην καρδιά αυτής της κρίσης βρίσκεται ο Robbie Gibb, ένας άνθρωπος που επί μία δεκαετία διαμόρφωσε την πολιτική κάλυψη του BBC, εναλλασσόμενος μεταξύ του BBC και της Συντηρητικής κυβέρνησης, ενώ προωθούσε ένα δικό του κομματικό πρόγραμμα, το οποίο διέστρεψε τη δημοσιογραφία του οργανισμού σε θέματα Brexit, Trump και, εν τέλει, Γάζας.
Ο αρθρογράφος, Ben de Pear, πρώην αρχισυντάκτης του Channel 4 News, είδε ο ίδιος τις επιπτώσεις αυτής της επιρροής, όταν το BBC καθυστέρησε και στη συνέχεια απέρριψε την ταινία του για τους γιατρούς της Γάζας. Τα γεγονότα που ξεδιπλώνονται σήμερα είναι απλώς η στιγμή κατά την οποία ένα μακροχρόνιο μοτίβο παρεμβάσεων έχει εκραγεί σε δημόσια θέα. Ο Gibb, ως μια τόσο ισχυρή φιγούρα στα παρασκήνια της δημόσιας ζωής στο Ηνωμένο Βασίλειο για τόσο μεγάλο διάστημα, είναι ανακουφιστικό που πλέον κατονομάζεται και συζητείται δημόσια. Μέχρι το σκάνδαλο του Panorama και τις παραιτήσεις που προκάλεσε, σπάνια δεχόταν κριτική εκτός των πολιτικών και δημοσιογραφικών κύκλων. Τώρα, βρίσκεται ξαφνικά στα πρωτοσέλιδα και αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς οι άνθρωποι προσπαθούν να κατανοήσουν πώς ένας ανεκλεγκτος παράγοντας απέκτησε τόση επιρροή.
Είναι δύσκολο να σκεφτεί κανείς κάποιον που να είχε πιο διάχυτη επιρροή στη βρετανική δημόσια ζωή χωρίς λογοδοσία, τόσο από το No 10 όσο και από το BBC. Ο Gibb ήταν αναμφίβολα η πιο επιδραστική, αν και κρυφή, δύναμη πίσω από την πολιτική του Brexit, το Συντηρητικό Κόμμα και το Ισραήλ. Υπηρέτησε σε δύο από τους πιο σημαντικούς θεσμούς της χώρας, ως επικεφαλής της ομάδας του BBC στο Westminster, ως επικεφαλής τύπου στο No 10, και στη συνέχεια ως κεντρικό μέλος του διοικητικού συμβουλίου του BBC, επηρεάζοντας το BBC News. Οι κινητήριες δυνάμεις και η μέθοδος δράσης του παρέμειναν λίγο-πολύ ίδιες μεταξύ αυτών των ρόλων, με μια ισχυρή πεποίθηση ότι μόνο αυτός μπορούσε να διαφυλάξει την αμεροληψία απέναντι σε ένα κατά κύριο λόγο φιλελεύθερο και αριστερόστροφο “wokerati” του BBC. Ωστόσο, με αυτόν τον τρόπο, κατέστρεψε κάθε έννοια αμεροληψίας, οδηγώντας στην παρούσα κρίση στο BBC, μια διαμάχη 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων με τον Trump και μια κατάρρευση της αξιοπιστίας της κάλυψης της Γάζας.
Ως αρχισυντάκτης του Channel 4 News από το 2012 έως το 2022, ο Pear είχε την εμπειρία της δράσης του Gibb από τότε που διορίστηκε γραμματέας τύπου στο No 10 το 2017. Η τάση του να διαχειρίζεται την πολιτική κάλυψη με τρόπους που προωθούσαν το δικό του πολιτικό πρόγραμμα ήταν εμφανής από την αρχή. Περιόρισε αυστηρά την πρόσβαση του Channel 4 News σε κυβερνητικούς υπουργούς, μια πρόσβαση που παρέμενε ελεύθερα διαθέσιμη στο BBC και αντανακλούσε τις στενές σχέσεις που είχε χτίσει κατά τα χρόνια που επέβλεπε μέρος της πολιτικής του παραγωγής. Ο Gibb ήταν γνωστός στο BBC για τη μακροχρόνια υποστήριξή του στο Brexit, έναν σκοπό που υποστήριζε από την εργασία του στο Συντηρητικό Κόμμα από το 1997 έως το 2002. Η συμπεριφορά του στο No 10 με το BBC δεν διέφερε πολύ από τα χρόνια του στο BBC. Ο άμεσος έλεγχος της παραγωγής του αντικαταστάθηκε από διαπραγματεύσεις για την πρόσβαση, βοηθώντας τον να συνεχίσει να διαμορφώνει την πολιτική του Ηνωμένου Βασιλείου. Και είχε όλους τους πολιτικούς συντάκτες του BBC στα γρήγορα νούμερά του.
Οι σχέσεις χειροτέρεψαν το 2018, όταν το Channel 4 News έγινε ο πρώτος ραδιοτηλεοπτικός φορέας που κάλυψε το σκάνδαλο Windrush. Είχε αποκαλυφθεί ότι εκατοντάδες μαύροι Βρετανοί πολίτες, οι περισσότεροι από τους οποίους είχαν φτάσει από την Καραϊβική πάνω από 50 χρόνια νωρίτερα, είχαν συλληφθεί, απελαθεί και στερηθεί νομικών δικαιωμάτων εσφαλμένα. Το σκάνδαλο προέκυψε από πολιτικές που εφάρμοσε η Theresa May στον προηγούμενο ρόλο της ως υπουργός Εσωτερικών. Καθώς συνεχίζαμε να αναφέρουμε τον αυξανόμενο αριθμό μεγαλύτερων θυμάτων, ο Gibb αντέδρασε με οργή. Απέκλεισε το Channel 4 News από συνεντεύξεις με την πρωθυπουργό και άλλους υπουργούς, λέγοντας σύμφωνα με πληροφορίες στους βοηθούς του ότι “επιμέναμε συνεχώς σε κάτι που κανείς άλλος δεν νοιαζόταν”. Στη συνέχεια, επέκτεινε την απαγόρευση στο συνέδριο του Συντηρητικού Κόμματος, αποκλείοντάς μας από τον παραδοσιακό κύκλο συνεντεύξεων της πρωθυπουργού που είχαν παραχωρηθεί για δεκαετίες. Κάθε άλλος ραδιοτηλεοπτικός φορέας, συμπεριλαμβανομένου του BBC, υπέγραψε μια επιστολή προειδοποιώντας ότι η απαγόρευση έθετε ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Ένας πρώην συνάδελφος του Gibb στο BBC πλησίασε αργότερα τον Pear στο συνέδριο για να πει ότι ήταν “εξοργισμένος, είναι απόλυτα οργισμένος”.
Πολλοί δημοσιογράφοι του BBC ανέφεραν στον Pear εκείνη την εποχή ότι ο Gibb εξακολουθούσε να κατευθύνει ουσιαστικά τμήματα της πολιτικής κάλυψης του BBC από το No 10, χρησιμοποιώντας την επιρροή και τις μακροχρόνιες σχέσεις του για να διαμορφώσει τι αναφερόταν και ποιος αποκτούσε πρόσβαση. Πολλοί δήλωσαν ότι δυσκολεύονταν να διακρίνουν μεταξύ του Gibb στο BBC και του Gibb στο No 10, επειδή συνέχισε να ασκεί επιρροή σε βασικές αποφάσεις. Ένα από τα μεγάλα πλεονεκτήματα για το No 10 ήταν η επιρροή του Gibb στην κάλυψη του BBC μετά το Brexit. Το BBC επέλεξε να μην ανατρέξει και να ερευνήσει τι συνέβη κατά τη διάρκεια του δημοψηφίσματος, σε αντίθεση με το Channel 4 News, το οποίο συνέχισε τις έρευνες για το Vote Leave και την Cambridge Analytica. Αρκετοί συνάδελφοι του BBC ανέφεραν αργότερα ότι αυτή η απροθυμία να ερευνηθεί το δημοψήφισμα δεν ήταν νέα, αλλά αντανακλούσε τον τρόπο με τον οποίο ο Gibb είχε δράσει σε πραγματικό χρόνο, όταν επέβλεπε την πολιτική παραγωγή του BBC κατά τη διάρκεια της ίδιας της εκστρατείας.
Το 2019, το Channel 4 News απέκτησε email μεταξύ του Arron Banks, του μεγάλου χρηματοδότη του Brexit, και του Gibb, που στάλθηκαν λίγο πριν από το δημοψήφισμα. Τα email έδειχναν ότι ο Banks παραπονιόταν στον Gibb για μια έρευνα του BBC για τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να χτίσει υποστήριξη εντός των ακροδεξιών διαδικτυακών κοινοτήτων και ζήτησε από τον Gibb να παρέμβει. Αφού ο Banks εξέφρασε τις ανησυχίες του στον Gibb, η έρευνα διακόπηκε. Το BBC δήλωσε ότι η ιστορία δεν πληρούσε τα συντακτικά πρότυπα, αλλά εβδομάδες αργότερα, η ίδια έρευνα δημοσιεύτηκε από την The Sunday Times. Ο Banks είπε επίσης στον Gibb ότι ο Nigel Farage δεν εμφανιζόταν αρκετά συχνά στο BBC. Τους μήνες που οδήγησαν στο δημοψήφισμα, ο Farage εμφανίστηκε επανειλημμένα σε όλη την παραγωγή του ραδιοτηλεοπτικού φορέα.
Το 2019, αφού ο Gibb έφυγε από το No 10 μαζί με την Theresa May, ο Boris Johnson τον διόρισε στο διοικητικό συμβούλιο του BBC, μια θέση επιρροής από την οποία δεν έπρεπε να παρεμβαίνει σε καθημερινές συντακτικές αποφάσεις. Παρά ταύτα, αναφέρθηκαν πολλαπλές καταγγελίες ότι συνέχισε να το πράττει, συμπεριλαμβανομένων προσπαθειών για αποκλεισμό διορισμών, επισκέψεων σε αίθουσες ειδήσεων και επανειλημμένη εμπλοκή σε συντακτικά θέματα. Το 2020, απέκτησε τον έλεγχο της Jewish Chronicle – της παλαιότερης εβραϊκής εφημερίδας στον κόσμο, μιας εφημερίδας που θεωρούνταν από καιρό η φωνή της εβραϊκής κοινότητας της Βρετανίας – εκ μέρους μη αποκαλυφθέντων υποστηρικτών, και η εφημερίδα άλλαξε απότομα προς τα δεξιά. Πολλοί από τους πιο σεβαστούς δημοσιογράφους της παραιτήθηκαν εν μέσω καταγγελιών ότι ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ, Benjamin Netanyahu, επηρέαζε την κάλυψή της. Όλα αυτά συνέβησαν ενώ ο Gibb, ως η πιο έμπειρη συντακτική φωνή στο διοικητικό συμβούλιο του BBC, φέρεται να ασκούσε αυξανόμενη κυριαρχική επιρροή, παρά τους κανόνες του συμβουλίου που απαγορεύουν την άμεση συντακτική εμπλοκή. Στην περίπτωση του Gibb, οι παλιές συνήθειες προφανώς δεν έφυγαν εύκολα.
Μετά τη φρικτή επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, και την ανελέητη δίχρονη επίθεση του Ισραήλ στη Γάζα, η οποία ισοπέδωσε μεγάλο μέρος του παλαιστινιακού θύλακα και σκότωσε πάνω από 70.000 ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων 20.000 παιδιών, πολλοί πηγές ενημέρωσαν τον Pear ότι ο Gibb, ως η ισχυρότερη συντακτική φωνή στο διοικητικό συμβούλιο του BBC, ασκούσε πίεση στο BBC News σχετικά με την κάλυψη του Ισραήλ από την αρχή. Η πίεση κορυφώθηκε τον Φεβρουάριο, όταν το BBC μετέδωσε και στη συνέχεια απέσυρε την ταινία Gaza: How to Survive a Warzone. Η ταινία είχε παραχθεί εξωτερικά και δεν αποκάλυψε ότι ο 13χρονος αφηγητής της είχε πατέρα υφυπουργό γεωργίας στην κυβέρνηση της Γάζας που διοικούνταν από τη Χαμάς. Μετά από αυτό, το BBC καθυστέρησε την έρευνα του Pear για την καταστροφή του συστήματος υγείας της Γάζας και τη δολοφονία πάνω από 1.500 υγειονομικών, προσφέροντας μια σειρά από δικαιολογίες μέχρι που τελικά παραδέχτηκε ότι δεν θα την προβάλει όσο εξέταζαν την άλλη ταινία. Ήταν μια ασυνήθιστη και άνευ προηγουμένου απόφαση που ουσιαστικά σίγησε και αμβλύνθηκε την κάλυψή τους. Μόνο αφού δημοσιοποιήθηκε, η ταινία Gaza: Doctors Under Attack προβλήθηκε, όχι στο BBC, αλλά στο Channel 4.
Ο Pear ενημερώθηκε ότι το διοικητικό συμβούλιο, υπό την επιρροή του Gibb, ώθησε ουσιαστικά τους Tim Davie και Deborah Turness να αποκρύψουν τη θέση τους σχετικά με την ταινία, να τους ζητήσουν να κάνουν σημαντικές αλλαγές, πριν τελικά πουν ότι θα προβάλουν μόνο τρία αποσπάσματα διάρκειας ενός λεπτού από την έρευνα των 65 λεπτών στα ειδησεογραφικά τους δίκτυα. Αυτή ήταν μια ταινία για νοσοκομεία που βομβαρδίζονταν και εκκενώνονταν, για γιατρούς και υγειονομικούς και τις οικογένειές τους που στοχοποιούνταν και σκοτώνονταν, και για εκατοντάδες άλλους που κρατούνταν και βασανίζονταν. Είχε ήδη εγκριθεί από το BBC και αργότερα προβλήθηκε στο Channel 4 – και στην νέα πλατφόρμα μέσων ενημέρωσης του Mehdi Hasan, Zeteo – χωρίς κανένα παράπονο. Έκτοτε έχει προταθεί για πολλά βραβεία και αρχίζει να τα κερδίζει.
Τελικά, φαίνεται ότι οι Davie και Turness δεν έπεσαν επειδή αντιστάθηκαν στον Gibb, αλλά επειδή αντέδρασαν πολύ αργά στην κρίση που ο κόσμος του δημιούργησε. Μετά από χρόνια πίεσης για τη Γάζα και αυξανόμενα παράπονα για μεροληψία, το παραπλανητικό μοντάζ του Panorama στην ομιλία του Trump και την διστακτική τους αντίδραση στην νομική και πολιτική του επίθεση, έγιναν η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι. Μόνο ο Gibb γνωρίζει αν είχε πρόθεση να ωθήσει το BBC σε μια θέση όπου αντιμετωπίζει μια πιθανή αγωγή ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων από έναν εν ενεργεία πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά η επιρροή και οι συμμαχίες του ήταν κεντρικές στην αλυσίδα αποφάσεων που οδήγησαν εκεί. Και τώρα, κρυμμένη σε κοινή θέα, η δεκαετής αποστολή του Gibb να αναδιαμορφώσει τον εθνικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα γύρω από την δική του πολιτική ατζέντα, μεταμφιεσμένη σε υπεράσπιση της αμεροληψίας, μπορεί επιτέλους να φανεί για αυτό που είναι: μια απόλυτη καταστροφή για το BBC και για το κοινό που υποτίθεται ότι υπηρετεί.
