Η αμφιλεγόμενη ειρηνευτική πρόταση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, για τη λήξη του πολέμου μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, έχει προκαλέσει έντονες συζητήσεις και αντιδράσεις. Σύμφωνα με αναλύσεις που επικαλείται η “Αλ Τζαζίρα”, το σχέδιο, το οποίο φέρεται να αποτελείται από 28 σημεία, φαίνεται να ευνοεί σημαντικά τη Μόσχα, εγείροντας σοβαρές ανησυχίες στο Κίεβο.

Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η πλήρης εικόνα της πρότασης δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί, ωστόσο, οι διαρροές πληροφοριών υποδεικνύουν ότι η Ουκρανία θα υποχρεωθεί σε μεγάλες παραχωρήσεις. Βασικά σημεία της πρότασης, όπως αναφέρουν, περιλαμβάνουν την απαγόρευση της Ουκρανίας να ενταχθεί σε δυτικές στρατιωτικές συμμαχίες, καθώς και τη μείωση του ουκρανικού στρατού στο ήμισυ. Ως αντάλλαγμα, η Ουκρανία αναμένεται να λάβει αμερικανικές εγγυήσεις ασφαλείας, των οποίων οι λεπτομέρειες παραμένουν αδιευκρίνιστες.

Επιπλέον, το σχέδιο φαίνεται να εστιάζει στην αναδιάταξη του τοπίου ασφαλείας στην Ουκρανία, απαγορεύοντας την κατοχή όπλων μεγάλου βεληνεκούς ή πυραύλων που θα μπορούσαν να πλήξουν ρωσικό έδαφος. Μια άλλη κρίσιμη παράμετρος είναι η επικύρωση της ρωσικής κυριαρχίας σε τμήματα της ανατολικής Ουκρανίας, καθώς και η αντιμετώπιση της Κριμαίας ως αναπόσπαστου τμήματος της Ρωσίας.

Ωστόσο, η πρόταση περιλαμβάνει και την αμερικανική δέσμευση για υπογραφή συμφωνιών ασφαλείας με την Ουκρανία, με στόχο τη διασφάλιση της ανεξαρτησίας και της εδαφικής ακεραιότητάς της. Παρόλα αυτά, οι ειδικοί τονίζουν ότι η φύση αυτών των εγγυήσεων παραμένει ασαφής.

Ο ειδικός επί θεμάτων του ΟΗΕ, Αμπντέλ Χαμίντ Σιάμ, εκτιμά ότι τα διαρρεύσαντα κείμενα αποκαλύπτουν μια προσπάθεια επιβολής νέας ασφάλειας, η οποία ωστόσο γέρνει σαφώς προς τη ρωσική πλευρά. Ο ίδιος τονίζει την ευαισθησία των όρων που αφορούν στη μείωση του στρατού και την απαγόρευση όπλων, καθώς και την πρακτική άρνηση εισόδου της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Επίσης, επισημαίνει την πολιτική και πολιτιστική διάσταση ορισμένων όρων, όπως η αναγνώριση της ρωσικής γλώσσας και της Ορθόδοξης Εκκλησίας, οι οποίοι συνδέονται άμεσα με την ταυτότητα και την κυριαρχία.

Από την άλλη πλευρά, ο Ρώσος αναλυτής Αντρέι Οντίκοφ θεωρεί ότι αυτοί οι όροι αποτελούν πρακτική υλοποίηση των ρωσικών αιτημάτων για αποτροπή μελλοντικής στρατιωτικής απειλής από την Ουκρανία, ενώ ο Ουκρανός αναλυτής Βολοντίμιρ Σουμάκοφ χαρακτηρίζει την πρόταση ως μια ανανεωμένη εκδοχή των ρωσικών όρων, που ισοδυναμεί ουσιαστικά με αφοπλισμό της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία.

Από ρωσικής πλευράς, ο Οντίκοφ υποστηρίζει ότι η Μόσχα θα στηρίξει την πρόταση εάν εφαρμοστεί στην παρούσα της μορφή, καθώς εξασφαλίζει στη Ρωσία μόνιμο έλεγχο σε στρατηγικές περιοχές και επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις ουκρανικές στρατιωτικές δυνατότητες, απομονώνοντας το Κίεβο από το ΝΑΤΟ. Για τη Μόσχα, οι όροι αυτοί θεωρούνται “υπαρξιακοί”.

Ωστόσο, ο Σιάμ επισημαίνει ότι η Ρωσία θα δώσει την τελική της έγκριση μόνο αφού λάβει ισχυρές εγγυήσεις για την αποφυγή μελλοντικών παραβιάσεων από την Ουκρανία, και θεωρεί ότι η εμπλοκή της ΕΕ θα μπορούσε να καθησυχάσει το Κρεμλίνο. Αντίθετα, ο Σουμάκοφ θεωρεί ότι η ικανοποίηση της Ρωσίας από την πρόταση αποτελεί απόδειξη της ανισορροπίας της.

Η Ουκρανία, εκ μέρους του Σουμάκοφ, αντιμετωπίζει ένα κείμενο στο οποίο δεν συμμετείχε στη διαμόρφωσή του, ζητώντας της να αποδεχτεί τη μείωση του στρατού της, τον αφοπλισμό από δυτικά όπλα και την επισημοποίηση των εδαφικών απωλειών. Ο Σουμάκοφ παρομοιάζει την κατάσταση με τη συμφωνία της Βουδαπέστης, όπου η Ουκρανία εγκατέλειψε τα πυρηνικά όπλα έναντι αδύναμων εγγυήσεων.

Ο Σιάμ συμφωνεί με τις ανησυχίες, αλλά επισημαίνει ότι το Κίεβο, λόγω της εξάρτησής του από την αμερικανική υποστήριξη, θα αναγκαστεί να διαπραγματευτεί ορισμένα σημεία, ιδίως αυτά που αφορούν στο μέγεθος του στρατού και τον τύπο των όπλων. Επίσης, η Ουκρανία θα επιμείνει στην εμπλοκή της ΕΕ ως εγγυητή. Ο Ρώσος αναλυτής προειδοποιεί ότι η επιμονή στην άρνηση θα οδηγήσει σε πολιτικό αδιέξοδο και επιστροφή στις μάχες.

Όσον αφορά την επιτυχία της πρότασης, ο Οντίκοφ συνδέει την επιτυχία με την ικανότητα της Ουάσιγκτον να ασκήσει πίεση στο Κίεβο, ενώ ο Σουμάκοφ την θεωρεί ως πολιτική παράδοση “μεταμφιεσμένη”, που ωφελεί τη Ρωσία. Ο Σιάμ προτείνει μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση, με ευρύτερη συναίνεση ΗΠΑ-Ρωσίας, εμπλοκή της ΕΕ, αμοιβαίες εγγυήσεις ασφαλείας και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης.

Το ερώτημα παραμένει: θα γίνει η πρόταση του Τραμπ η βάση για διαπραγματεύσεις που θα τερματίσουν τον πόλεμο, ή θα παραμείνει άλλη μία χαμένη ευκαιρία;