Η ιρανική κυβέρνηση δεσμεύτηκε να “ακούει με υπομονή” τις ανησυχίες των διαδηλωτών, καθώς οι κινητοποιήσεις, που πυροδοτήθηκαν από την κατάρρευση του εθνικού νομίσματος και τις δεινές οικονομικές συνθήκες, έχουν επεκταθεί από την Τεχεράνη σε πολλές άλλες πόλεις.
Φοιτητές κατέλαβαν τους δρόμους της πρωτεύουσας την Τρίτη, ενώ διαδηλώσεις ξέσπασαν επίσης σε πανεπιστήμια και ιδρύματα στις πόλεις Ισφαχάν, Γιαζντ και Ζαντζάν, όπως μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Ilna, το οποίο συνδέεται με το εργατικό κίνημα του Ιράν, οι διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν σε 10 πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα, συμπεριλαμβανομένων επτά στην πρωτεύουσα.
Οι κινητοποιήσεις αυτές σηματοδοτούν την τρίτη συνεχή ημέρα διαμαρτυρίας στο Ιράν, αφότου καταστηματάρχες κοντά σε δύο βασικά κέντρα εμπορίας τεχνολογίας και κινητών τηλεφώνων, στην περιοχή Jomhouri της Τεχεράνης και κοντά στο Μεγάλο Παζάρι, έκλεισαν τις επιχειρήσεις τους και βγήκαν στους δρόμους την Κυριακή, αντιδρώντας στην ιστορικά χαμηλή ισοτιμία του ριάλ. Η πτώση αυτή αύξησε τις τιμές εισαγωγής και έπληξε τους εμπόρους λιανικής.
Το ριάλ έχει υποχωρήσει ραγδαία τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και οι δυτικοί τους σύμμαχοι εντείνουν τις κυρώσεις και την διπλωματική πίεση. Την Κυριακή, όταν ξέσπασαν οι διαδηλώσεις, η ισοτιμία ήταν περίπου 1,42 εκατομμύρια ριάλ προς ένα δολάριο ΗΠΑ, σε σύγκριση με 820.000 ριάλ πριν από ένα χρόνο.
Η οικονομία της χώρας, η οποία έχει πληγεί από δεκαετίες δυτικών κυρώσεων, δέχεται επιπλέον πίεση από τα τέλη Σεπτεμβρίου, όταν τα Ηνωμένα Έθνη επανέφεραν διεθνείς κυρώσεις που είχαν αρθεί πριν από 10 χρόνια, σχετιζόμενες με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας.
**Δεσμεύσεις της κυβέρνησης για ακρόαση**
Απαντώντας στις αυξανόμενες διαδηλώσεις, εκπρόσωπος της κυβέρνησης δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα ακούσει τις ανησυχίες των διαδηλωτών.
«Η κυβέρνηση θα ακούσει με υπομονή, ακόμη κι αν υπάρχουν σκληρές φωνές, διότι πιστεύουμε ότι ο λαός μας είναι αρκετά υπομονετικός, και όταν οι φωνές του υψώνονται, η πίεση που του ασκείται είναι μεγάλη», δήλωσε η Fatemeh Mohajerani σε συνέντευξη Τύπου στην Τεχεράνη. «Έργο της κυβέρνησης είναι να ακούει τις φωνές και να βοηθά στην επίτευξη κοινής κατανόησης για την επίλυση των προβλημάτων που υπάρχουν στην κοινωνία».
Η ίδια δήλωσε ότι η κυβέρνηση αναγνωρίζει το δικαίωμα στην ειρηνική συνάθροιση. «Βλέπουμε, ακούμε και αναγνωρίζουμε επίσημα όλες τις διαμαρτυρίες, τις δυσκολίες και τις κρίσεις».
Οι δηλώσεις αυτές έγιναν καθώς ο Πρόεδρος Masoud Pezeshkian συναντήθηκε την Τρίτη με εργατοπατέρες και υπέβαλε προτάσεις για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης, όπως μετέδωσε το ημιεπίσημο πρακτορείο Mehr. Ο Pezeshkian δήλωσε ότι είχε «δώσει εντολή σε κυβερνητικούς αξιωματούχους να ακούσουν τα ‘νόμιμα αιτήματα’ των διαδηλωτών» και υποσχέθηκε να προστατεύσει τα μέσα διαβίωσής τους, κάτι που χαρακτήρισε «καθημερινή του ανησυχία».
**Χαμηλή δημόσια εμπιστοσύνη στην κυβέρνηση**
Ο Trita Parsi, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute for Responsible Statecraft, δήλωσε ότι ο ιρανικός λαός δεν εμπιστεύεται την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τα οικονομικά προβλήματα. «Ο ίδιος ο πρόεδρος εμφανίστηκε πριν από περίπου μία εβδομάδα και είπε ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα για αυτά τα προβλήματα», δήλωσε στο Al Jazeera. «Μεγάλο μέρος της έλλειψης εμπιστοσύνης στην ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει αυτά τα προβλήματα οφείλεται πράγματι σε δηλώσεις της ίδιας της κυβέρνησης».
Είπε ότι το μεγάλο ερώτημα τώρα είναι εάν οι διαδηλώσεις θα αποκτήσουν δυναμική και θα εξελιχθούν σε μια ευρύτερη διοχέτευση της δημόσιας οργής για ζητήματα πέραν των οικονομικών προβλημάτων της χώρας. «Οι διαδηλώσεις μπορούν κατά καιρούς να ξεκινούν με οικονομικά παράπονα, όπως συμβαίνει εδώ, αλλά γρήγορα να μετατρέπονται σε άλλα αιτήματα», πρόσθεσε, τονίζοντας ότι η κατάσταση στο Ιράν «τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά, είναι πολύ άσχημη».
**Πολλαπλές προκλήσεις**
Τα οικονομικά προβλήματα του Ιράν είναι σοβαρά, με τον πληθωρισμό να κυμαίνεται περίπου στο 50% και το νόμισμα να υποτιμάται. Ωστόσο, αυτά δεν είναι καθόλου τα μόνα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα, η οποία αντιμετωπίζει επίσης μια επιδεινούμενη ενεργειακή κρίση, ενώ τα περισσότερα φράγματα που τροφοδοτούν την Τεχεράνη και πολλές άλλες μεγάλες πόλεις παραμένουν σχεδόν άδεια λόγω μιας σοβαρής κρίσης νερού. Η χώρα διαθέτει επίσης ένα από τα πιο περιορισμένα περιβάλλοντα διαδικτύου παγκοσμίως.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης που καλύπτουν τις διαδηλώσεις έχουν τονίσει ότι αυτές παρακινούνται από την ανεξέλεγκτη υποτίμηση του ριάλ, παρά από ευρύτερη δυσαρέσκεια με το θεοκρατικό καθεστώς που κυβερνά τη χώρα από την επανάσταση του 1979.
Το Ιράν είδε για τελευταία φορά πανεθνικές διαδηλώσεις το 2022 και το 2023, με χιλιάδες ανθρώπους να ξεχύνονται στους δρόμους σε όλη τη χώρα μετά τον θάνατο της 22χρονης Mahsa Amini κατά την κράτηση της αστυνομίας, για φερόμενη μη συμμόρφωση με τους αυστηρούς ισλαμικούς νόμους σχετικά με τα μαντίλες. Εκατοντάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν, πάνω από 20.000 συνελήφθησαν και αρκετοί εκτελέστηκαν σε σχέση με τις διαδηλώσεις.
