Οι μαζικές απελάσεις των ΗΠΑ αποτελούν το κεντρικό θέμα που αφορά χιλιάδες Κουβανούς, οι οποίοι βρίσκονται σήμερα εγκλωβισμένοι στο Μεξικό, αντιμέτωποι με ένα αβέβαιο μέλλον. Σε μια απομονωμένη κατοικία στο Palenque του Μεξικού, άνδρες που πέρασαν δεκαετίες της ζωής τους σε αμερικανικό έδαφος περιμένουν τη μοίρα τους, επιβιώνοντας με ελάχιστα μέσα.

Ο Ricardo Scull Delgado, ο Ernesto Perez Chapman και ο Lazaro Diaz Garcia, όλοι τους άνω των 70 ετών, αποτελούν χαρακτηριστικές περιπτώσεις ανθρώπων που έφτασαν στις ΗΠΑ το 1980, κατά τη διάρκεια της μαζικής φυγής των προσφύγων, και απελάθηκαν πέρυσι στο πλαίσιο της σκληρής μεταναστευτικής ατζέντας του προέδρου Donald Trump. «Μας πέταξαν έξω από το λεωφορείο σαν να ήμασταν σκυλιά, μέσα στη βροχή», αναφέρει ο Scull Delgado, περιγράφοντας την απάνθρωπη μεταχείριση που έλαβαν κατά την άφιξή τους στα σύνορα του Μεξικού με τη Γουατεμάλα.

Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Μασαχουσέτης, υπολογίζεται ότι περίπου 6.000 Κουβανοί έχουν μεταφερθεί στο Μεξικό μέσω μιας αμφιλεγόμενης, άγραφης συμφωνίας μεταξύ Ουάσινγκτον και Πόλης του Μεξικού. Η Alcira Silva Hava, ερευνήτρια του Human Rights Watch, κάνει λόγο για κατάφωρη παραβίαση των νόμιμων διαδικασιών, καθώς πολλοί από τους απελαθέντες, παρά το γεγονός ότι είχαν διαπράξει ποινικά αδικήματα στο παρελθόν, βρέθηκαν σε μια χώρα που δεν ήταν ο τελικός προορισμός που ορίζουν οι εντολές απέλασής τους.

Το νομικό αυτό κενό προκαλεί έντονες αντιδράσεις. Ο δικαστής William Young, κατά την εκδίκαση υπόθεσης, εξέφρασε την έκπληξή του για τη μυστικότητα της συμφωνίας, ζητώντας εξηγήσεις για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν. Την ίδια στιγμή, πολιτικοί παράγοντες όπως η Maria Elvira Salazar εκφράζουν ανησυχία, καθώς ανάμεσα στους απελαθέντες βρίσκονται και άτομα χωρίς κανένα ποινικό μητρώο, τα οποία παραμένουν σε καθεστώς νομικής ομηρίας, χωρίς δυνατότητα εργασίας ή πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες υγείας, περιμένοντας μια απόφαση ασύλου από τις μεξικανικές αρχές.