Η Αυστραλία εισάγει από την Τετάρτη 10 Δεκεμβρίου 2025, ένα παγκόσμιο πρωτοποριακό μέτρο, την πλήρη απαγόρευση χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 16 ετών. Πρόκειται για την πρώτη χώρα που επιβάλλει ένα τέτοιο καθολικό, ηλικιακά προσδιορισμένο αποκλεισμό σε αυτή την κλίμακα, εγείροντας ερωτήματα για την πρακτική εφαρμογή και την αποτελεσματικότητά του στην προστασία των νέων.
Σύμφωνα με τη νέα νομοθεσία, τα άτομα κάτω των 16 ετών θα απαγορεύεται να ανοίγουν ή να χρησιμοποιούν λογαριασμούς σε δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Οι εταιρείες υποχρεούνται να εμποδίζουν τη δημιουργία νέων λογαριασμών από ανηλίκους και να αφαιρούν υφιστάμενους που ανήκουν σε χρήστες κάτω των 16 ετών. Θα πρέπει επίσης να αναπτύξουν συστήματα για τον εντοπισμό ανηλίκων που προσπαθούν να αποκτήσουν πρόσβαση στις υπηρεσίες τους. Η απαγόρευση δεν περιλαμβάνει πλατφόρμες βιντεοπαιχνιδιών.
Το μέτρο προέκυψε μετά από τροποποιήσεις στον Νόμο για την Ασφάλεια στο Διαδίκτυο (Online Safety Act) και αποτελεί απάντηση στις αυξανόμενες ανησυχίες για το cyberbullying, τη σεξουαλική εκμετάλλευση, το περιεχόμενο αυτοτραυματισμού και τους κινδύνους για την ψυχική υγεία. Έρευνα που ανέθεσε η αυστραλιανή κυβέρνηση το 2023 αποκάλυψε ότι τέσσερα στα πέντε παιδιά ηλικίας 8-16 ετών χρησιμοποιούν social media, συχνά από την ηλικία των 10-12 ετών.
Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η απαγόρευση είναι απαραίτητη για την “ασφάλεια των παιδιών” και ότι η χώρα “ηγείται παγκοσμίως” στην online ασφάλεια. Η επίτροπος eSafety, αρμόδια για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, έχει αναφέρει σημαντική αύξηση των καταγγελιών που σχετίζονται με την εκμετάλλευση παιδιών, το cyberbullying και την έκθεση σε περιεχόμενο αυτοτραυματισμού.
Ωστόσο, ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για την εφαρμογή της απαγόρευσης. Τεχνολογικά προηγμένοι έφηβοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν VPNs, ψεύτικες φωτογραφίες για επαλήθευση προσώπου ή να μεταφερθούν σε λιγότερο ρυθμιζόμενες πλατφόρμες. Οι μέθοδοι επαλήθευσης ηλικίας, όπως οι έλεγχοι ταυτότητας ή οι βιομετρικές σαρώσεις, μπορεί να είναι ανακριβείς, να δυσχεραίνουν άτομα με αναπηρίες ή χρωματιστό δέρμα, και εγείρουν σοβαρά ζητήματα ιδιωτικότητας, καθώς απαιτούν τη συλλογή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων.
Κοινωνικές πλατφόρμες όπως Meta (Facebook, Instagram, Threads), TikTok, Snapchat, YouTube και X έχουν δηλώσει την πρόθεσή τους να συμμορφωθούν. Η Meta αναφέρει ότι έχει ήδη αρχίσει την αφαίρεση ανηλίκων από τις πλατφόρμες της.
Οι επικριτές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι η καθολική απαγόρευση μπορεί να βλάψει τα παιδιά που έχουν ανάγκη τα social media για υποστηρικτικά δίκτυα, εκπαίδευση, δημιουργική έκφραση ή ακόμα και για την εύρεση κοινότητας και την ψυχική τους υποστήριξη, ειδικά αυτά από περιθωριοποιημένες κοινότητες. Επιπλέον, τονίζεται ότι η απαγόρευση μόνο των social media, ενώ αφήνει εκτός τα βιντεοπαιχνίδια, δεν είναι επαρκής, καθώς οι κίνδυνοι μπορούν να προκύψουν και από άλλες πλατφόρμες.
Διεθνώς, χώρες όπως η Μαλαισία σχεδιάζουν παρόμοια μέτρα, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο, η Δανία, η Γερμανία και η Γαλλία έχουν εισαγάγει ρυθμίσεις που απαιτούν γονική συναίνεση ή ηλικιακούς περιορισμούς, αν και η αποτελεσματικότητά τους αμφισβητείται.
