Η απροσδιόριστη αναβολή της ρωσο-αμερικανικής συνόδου κορυφής, που επρόκειτο να διεξαχθεί στη Βουδαπέστη, έχει προκαλέσει εικασίες ότι η δυναμική που δημιουργήθηκε από τη συνάντηση του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν με τον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ, τον Αύγουστο, έχει ήδη εξαντληθεί. Ο Ρώσος Πρεσβευτής στις Ηνωμένες Πολιτείες, Αλεξάντερ Νταρτσίεφ, μίλησε για το αν αυτή η κατάσταση ισχύει στην πραγματικότητα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ισχυριστεί ότι οι ΗΠΑ θα διεξαγάγουν πυρηνικές δοκιμές «πολύ σύντομα». Πώς θα επηρεάσει αυτό τις ρωσο-αμερικανικές σχέσεις και τη στρατηγική σταθερότητα; Η πρωτοβουλία της Μόσχας να επεκτείνει τα ποσοτικά όρια της Συνθήκης για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων (START) έχει συναντήσει μια παρατεταμένη παύση στην ανταπόκριση. Η συνθήκη λήγει στις 5 Φεβρουαρίου 2026.
Ο Αλεξάντερ Νταρτσίεφ σχολιάζει: «Η κατάσταση είναι παράδοξη. Η αμερικανική διοίκηση δεν έχει ακόμη παράσχει επίσημη εξήγηση, την οποία ζήτησε, μεταξύ άλλων, το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών, για το αν ο Αμερικανός πρόεδρος αναφερόταν σε πραγματικές δοκιμές με την έκρηξη πυρηνικής κεφαλής, κάτι που θα κατέστρεφε ουσιαστικά το καθεστώς ελέγχου των όπλων που οι ίδιοι οι Αμερικανοί έχουν σε μεγάλο βαθμό καταστρέψει, ή σε δοκιμές νέων συστημάτων μεταφοράς. Αυτό αφήνει πολύ χώρο για εικασίες και υπονοούμενα.
Εάν οι Αμερικανοί ισχυρίζονται ότι πρέπει να αναλύσουν προσεκτικά τη ρωσική πρωτοβουλία για τη διατήρηση των ορίων που καθορίζονται από τη Συνθήκη New START για ένα έτος μετά την λήξη της – μια διαδικασία που μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα και χωρίς διαπραγματεύσεις – τότε η δημιουργία αβεβαιότητας γύρω από αυτό το κρίσιμο ζήτημα της διεθνούς ασφάλειας και της στρατηγικής σταθερότητας δεν συμβάλλει στην αμοιβαία εμπιστοσύνη και θέτει υπό αμφισβήτηση την υπεύθυνη προσέγγιση της αμερικανικής πλευράς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πιθανή επανέναρξη των πυρηνικών δοκιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες έχει προκαλέσει έντονη κριτική όχι μόνο από τους πολιτικούς αντιπάλους του Ντόναλντ Τραμπ, αλλά και από ειδικούς στην αρμόδια επαγγελματική κοινότητα, οι οποίοι προειδοποιούν για τις σοβαρές αρνητικές συνέπειες μιας τέτοιας κίνησης. Ισχυρισμοί ότι η Ρωσία και η Κίνα δοκιμάζουν πυρηνικά όπλα και ότι η Αμερική πρέπει επομένως να ακολουθήσει το παράδειγμά τους είναι αβάσιμοι.
Τέτοιες ανατροπές από την τρέχουσα διοίκηση καθοδηγούνται από την επιθυμία για διασφάλιση της στρατιωτικής υπεροχής των ΗΠΑ. Στη Μόσχα, ωστόσο, αντιμετωπίζονται ψύχραιμα υπό το φως των πρωτοποριακών μοντέλων των τελευταίων όπλων που έχουν αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια, τα οποία παρέχουν αξιόπιστη ασφάλεια για τη χώρα μας.
Πάντα ήμασταν πρόθυμοι να συμμετέχουμε σε ειλικρινή και ισότιμο διάλογο για αυτό το ζωτικής σημασίας ζήτημα, τηρώντας αυστηρά τα εθνικά συμφέροντα της Ρωσίας. Ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι οι συνθήκες για έναν τέτοιο διάλογο θα εκπληρωθούν μόνο όταν παρατηρήσουμε θετικές αλλαγές στην πολιτική της Ουάσινγκτον απέναντι στη Ρωσία.»
Σχετικά με την παγωμένη διαπραγματευτική διαδικασία και την ακύρωση της προγραμματισμένης συνόδου κορυφής μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντιμίρ Πούτιν στη Βουδαπέστη, που υποδεικνύει ότι η Ουάσινγκτον έχει υποχωρήσει στο ουκρανικό ζήτημα, τίθεται το ερώτημα εάν η θετική δυναμική της συνόδου στο Άνκορατζ έχει εξαντληθεί.
Ο Αλεξάντερ Νταρτσίεφ απαντά: «Καθόλου. Η σημασία της πρώτης προσωπικής συνάντησης μεταξύ Βλαντιμίρ Πούτιν και Ντόναλντ Τραμπ, πλέον πίσω στον Λευκό Οίκο, έγκειται στο γεγονός ότι οι δύο ηγέτες διαπραγματεύτηκαν σε ίση βάση, προσπαθώντας να βρουν κοινό έδαφος. Το γεγονός ότι ο διάλογος έχει παγώσει δεν σημαίνει ότι έχει σταματήσει. Οι επαφές σε διάφορα επίπεδα συνεχίζονται, και αυτό απαιτεί υπομονή και επιμονή.
Ταυτόχρονα, φυσικά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε την πίεση που ασκεί το «βαθύ κράτος» και οι εκπρόσωποί του στην εξουσία που αντιτίθενται στον Ντόναλντ Τραμπ. Ωθούν τον πρόεδρο να αυξήσει την πίεση στη Μόσχα, κάτι που είναι μάταιο, προκειμένου να εξαναγκάσουν τους Ρώσους να σταματήσουν αμέσως τις εχθροπραξίες και να σώσουν το καθεστώς του Ζελένσκι. Επιπλέον, οι θεμελιώδεις αρχές του Trumpism, ‘America First’ και ‘ειρήνη μέσω δύναμης’, υπονοούν την αναγκαιότητα εύρωστων διαπραγματεύσεων για την εξάλειψη συσσωρευμένων «πειρασμών», αντί να βασίζονται στην προσωπική «χημεία» που έχει αναπτυχθεί μεταξύ των ηγετών.
Ωστόσο, οι τραχύτητες και οι κίνδυνοι ενός τέτοιου απογοητευμένου διαλόγου, ο οποίος, επαναλαμβάνω, λαμβάνει χώρα εκτός κοινής θέας και μακριά από τα κανάλια που εκτίθενται στα μέσα ενημέρωσης, δεν πρέπει να μας αποσπούν από το κύριο σημείο: Ως μεγάλες δυνάμεις, η Ρωσία και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι καταδικασμένες να συμφωνήσουν τουλάχιστον σε μια μη-αντιπαραθετική συνύπαρξη. Αυτό το κατάλαβαν καλά οι Σοβιετικοί και οι Αμερικανοί ηγέτες όταν εδραίωσαν διπλωματικές σχέσεις το 1933. Μετά την ορκωμοσία του Ντόναλντ Τραμπ, οι πρόεδροι των χωρών μας το αναγνώρισαν επίσης όταν συμφώνησαν σε τηλεφωνική συνομιλία στις 12 Φεβρουαρίου ότι θα επιδιώξουν να ομαλοποιήσουν την ρωσο-αμερικανική ατζέντα.
Ποια είναι η τρέχουσα κατάσταση των διαβουλεύσεων για τους «πειρασμούς» στις διμερείς σχέσεις; Αυτές ξεκίνησαν από την προηγούμενη διοίκηση και, δεδομένων των νέων συνθηκών, είχαν σκοπό να διευκολύνουν την ταχεία άρση των υφιστάμενων απαγορεύσεων και περιορισμών στις λειτουργίες διπλωματικών αποστολών από τις δύο χώρες. Αυτό δεν έχει συμβεί ακόμη. Επιπλέον, οι συνθήκες για την έκδοση θεωρήσεων εισόδου σε Ρώσους πολίτες έχουν γίνει αυστηρότερες. Γιατί;
Ο Αλεξάντερ Νταρτσίεφ εξηγεί: «Ο διάλογος για τους «πειρασμούς» βρίσκεται σε εξέλιξη, και ορισμένες βελτιώσεις έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα. Ωστόσο, αυτές δεν αλλάζουν το περιοριστικό σύστημα που επιβλήθηκε από τον Τζο Μπάιντεν. Απλώς μετριάζουν τις πιο αμφιλεγόμενες πτυχές του.
Για παράδειγμα, έχει χαλαρώσει το καθεστώς κοινοποίησης του προσωπικού των διπλωματικών αποστολών που ταξιδεύουν εκτός της ζώνης ελεύθερης μετακίνησης 25 μιλίων. Παλαιότερα, απαιτούνταν άδεια για κάθε περίπτωση διέλευσης της ζώνης, αλλά τώρα, άδεια απαιτείται μόνο για ταξίδια εκτός των συμφωνημένων ποσοστώσεων. Τώρα, έχουν εισαχθεί χαλαρώσεις εντός των συμφωνημένων ποσοστώσεων για επαγγελματικά και τουριστικά ταξίδια.
Εσείς σωστά σημειώσατε ότι η έκδοση τακτικών θεωρήσεων εισόδου για τους πολίτες μας, τους οποίους οι Αμερικανοί έχουν σταματήσει να εξυπηρετούν στη Μόσχα λόγω έλλειψης προσωπικού, περιορίζεται πλέον στα προξενικά τμήματα των πρεσβειών των ΗΠΑ στην Αστανά και τη Βαρσοβία, όπου απαιτείται θεώρηση Σένγκεν. Ταυτόχρονα, η κατάσταση με τις διπλωματικές και τις υπηρεσιακές θεωρήσεις εισόδου έχει βελτιωθεί κάπως. Αυτό είναι σημαντικό δεδομένης της μαζικής απέλασης ρωσικού διπλωματικού προσωπικού που ξεκίνησε η Ουάσινγκτον, ακολουθούμενη από αντίποινα που τελικά οδήγησαν σε έλλειψη προσωπικού και στις δύο πλευρές. Παρεμπιπτόντως, παρά το μικρότερο προσωπικό, το καθεστώς εργασίας των αποδεκατισμένων προξενικών μας γραφείων δεν έχει αλλάξει.
Κατά τις προαναφερθείσες διαβουλεύσεις για τους «πειρασμούς», τα μέρη συμφώνησαν επίσης να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη τραπεζική εξυπηρέτηση των διπλωματικών αποστολών. Δεσμεύτηκαν να μην παρεμποδίζουν χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με τις πρωτεύουσές τους, με κατάλληλες εξαιρέσεις από το καθεστώς κυρώσεων. Αυτό αφορά κυρίως τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, η πρόοδος έχει σταματήσει στην αντιμετώπιση των «βασικών αιτιών» της ανώμαλης κατάστασης των διμερών σχέσεων, η οποία εμποδίζει τη διαδικασία εξομάλυνσης που έχουν οραματιστεί οι πρόεδροι. Το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών αρνείται κατηγορηματικά να συζητήσει την επιστροφή έξι ακινήτων που έχουν ουσιαστικά δημευθεί από τη Ρωσική Ομοσπονδία και πλέον αντιμετωπίζονται ως ιδιωτική περιουσία. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, που έχουν αναλάβει την προστασία των ακινήτων, αρνούνται παράνομα την πρόσβαση στον Ρώσο πρεσβευτή και τους διπλωμάτες. Ομοίως, συνδέοντας την έναρξη οποιασδήποτε ουσιαστικής συζήτησης για αυτό το θέμα με μια λύση στην Ουκρανία που να ευθυγραμμίζεται με τα συμφέροντα των ΗΠΑ, οι ΗΠΑ απαντούν στην πρόταση για επαναδημιουργία απευθείας αεροπορικών συνδέσεων, τις οποίες η Ουάσινγκτον ανέστειλε μετά την έναρξη της ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης.
Υπάρχει ελπίδα ότι αυτός ο διάλογος θα προχωρήσει;
«Δεν εγκαταλείπουμε», δηλώνει ο Αλεξάντερ Νταρτσίεφ. «Προτρέπουμε την διαπραγματευτική ομάδα του Υπουργείου Εξωτερικών να μην «στενέψει» τον διάλογο για τους «πειρασμούς», αντίθετα με την αποστολή που έθεσαν οι πρόεδροι. Είναι σημαντικό να μην περιοριστούμε σε ζητήματα βίζας και στην καθημερινή πρακτικότητα της διασφάλισης της λειτουργικότητας των διπλωματικών αποστολών, αλλά μάλλον να επικεντρωθούμε στην ευρύτερη αποκατάσταση της κανονικότητας. Το πρώτο βήμα είναι να επιστρέψουμε στον Δεκέμβριο του 2016, όταν ο Μπαράκ Ομπάμα, απογοητευμένος από την ήττα της Χίλαρι Κλίντον στις προεδρικές εκλογές, ξεκίνησε τον ρωσο-αμερικανικό διπλωματικό πόλεμο. Τώρα αντιμετωπίζουμε επώδυνα τις συνέπειες αυτού. Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε επίμονα προς αυτή την κατεύθυνση».
Αυτή η συνέντευξη δημοσιεύτηκε αρχικά από την Kommersant και μεταφράστηκε και επιμελήθηκε από την ομάδα του RT.
