Το πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford, το πιο εξελιγμένο σκάφος του Πολεμικού Ναυτικού των Ηνωμένων Πολιτειών και το μοναδικό της κλάσης του, έχει δέσει στο λιμάνι του Σπλιτ της Κροατίας για εργασίες επισκευής και συντήρησης. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, η παρουσία του εκεί αναμένεται να παραταθεί, καθώς οι επισκευές μετά από μια σοβαρή “φωτιά στο πλυντήριο” και μια παρατεταμένη ανάπτυξη μπορεί να διαρκέσουν από 12 έως 14 μήνες.
Το Ford, το οποίο παραδόθηκε με μεγάλη καθυστέρηση τον Μάιο του 2017, ήταν μακράν το ακριβότερο αμερικανικό πολεμικό πλοίο που κατασκευάστηκε ποτέ, με κόστος 13,2 δισεκατομμύρια δολάρια. Η πιο πρόσφατη παρατεταμένη αποστολή του πλοίου ξεκίνησε στις 24 Ιουνίου και περιλάμβανε πολεμικές επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της αμερικανικής επιδρομής στη Βενεζουέλα για την απαγωγή του Προέδρου Νικολάς Μαδούρο, καθώς και στην συνεχιζόμενη αμερικανο-ισραηλινή επίθεση στο Ιράν.
Το υπερ-αεροπλανοφόρο αποσύρθηκε εσπευσμένα από τη Μέση Ανατολή στα μέσα Μαρτίου, έχοντας υποστεί μια πυρκαγιά που φέρεται να μην σχετίζεται με εχθρικές ενέργειες. Το πλοίο ελλιμενίστηκε για λίγο στην Κρήτη για εκτίμηση ζημιών, προτού κατευθυνθεί στην Κροατία για συντήρηση.
Η ανάπτυξη υπερέβη τις 260 ημέρες και συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες περιπολίες αεροπλανοφόρων από τον Πόλεμο του Βιετνάμ, τερματίζοντας στις 12 Μαρτίου, λίγο μετά τη διέλευση του πλοίου από τη Διώρυγα του Σουέζ και την είσοδό του στην Ερυθρά Θάλασσα. Σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις της Διοίκησης Κεντρικής Αμερικής (CENTCOM), τότε ήταν που το σκάφος “αντιμετώπισε μια πυρκαγιά που προήλθε από τους κύριους χώρους πλυντηρίου του πλοίου”.
“Η αιτία της πυρκαγιάς δεν ήταν σχετική με μάχη και είναι περιορισμένη. Δεν υπάρχει ζημιά στο σύστημα πρόωσης του πλοίου, και το αεροπλανοφόρο παραμένει πλήρως επιχειρησιακό. Δύο ναύτες λαμβάνουν ιατρική περίθαλψη για τραυματισμούς που δεν απειλούν τη ζωή τους και βρίσκονται σε σταθερή κατάσταση”, ανέφερε η CENTCOM εκείνη την εποχή.
Το περιστατικό προκάλεσε ποικίλες εικασίες, με τον ιρανικό στρατό να ισχυρίζεται ότι το δωμάτιο πλυντηρίου του αεροπλανοφόρου πυρπολήθηκε σκόπιμα από εξαντλημένα από τον πόλεμο μέλη του πληρώματος.
Δυτικά ΜΜΕ ανέφεραν ότι η φωτιά μαίνονταν στο πλοίο για περίπου 30 ώρες προτού σβηστεί – περισσότερο από την καταστροφική πυρκαγιά του USS Forrestal το 1967, η οποία έκαιγε για περίπου 24 ώρες. Αν αυτό είναι αλήθεια, εγείρονται ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση των υποτιθέμενα εξελιγμένων συστημάτων πυρόσβεσης στο Ford, ιδίως δεδομένου ότι η πυρκαγιά του Forrestal επιδεινώθηκε από εκρήξεις πυρομαχικών που ήταν αποθηκευμένα στο κατάστρωμα πτήσης και από καύσιμα που διέρεαν σε διαμερίσματα.
Περισσότεροι από 600 από τους σχεδόν 4.500 ναύτες, τεχνικό προσωπικό και πιλότους έχασαν τις κουκέτες τους στη φωτιά, αναγκασμένοι να κοιμούνται σε τραπέζια και στο πάτωμα, όπως ανέφερε η New York Times, επικαλούμενη ανώνυμα μέλη του πληρώματος. Επιπλέον, το πλήρωμα δεν μπορούσε να κάνει πλύσιμο ρούχων από τη φωτιά, με τα ρούχα να μεταφέρονται αεροπορικώς σε άλλα πλοία για πλύσιμο.
Κατά την άφιξή του στην Κρήτη το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, το αεροπλανοφόρο δεν έδειχνε εξωτερικά σημάδια ζημιάς, πέραν της έντονης φθοράς από την παρατεταμένη του ανάπτυξη σε όλο τον κόσμο. Το κατάστρωμα πτήσης, ωστόσο, φαινόταν ασυνήθιστα γεμάτο με αεροσκάφη, υποδηλώνοντας πιθανά προβλήματα με τα εσωτερικά υπόστεγα και τους μηχανισμούς ανύψωσης αεροσκαφών.
Μια πρόσφατη αξιολόγηση από το γραφείο δοκιμών του Πενταγώνου έδειξε ότι οι στρατιωτικές αρχές γνώριζαν για βαθύτερα προβλήματα με την κλάση Ford, αλλά ακόμη και εννέα χρόνια μετά την παραγγελία του σκάφους, εξακολουθούσαν να έχουν “ανεπαρκή δεδομένα” για να καθορίσουν την “επιχειρησιακή του καταλληλότητα”.
Η έκθεση έθεσε επίσης ανησυχίες σχετικά με την αξιοπιστία βασικών συστημάτων, συμπεριλαμβανομένου του ραντάρ, των συστημάτων εκτόξευσης και ανάκτησης αεροσκαφών, καθώς και των μηχανισμών ανύψωσης αεροσκαφών και πυρομαχικών, καθώς και τη γενική ικανότητα του σκάφους να συνεχίσει τις επιχειρήσεις σε περίπτωση ζημιών μάχης. Η αξιολόγηση σημείωσε επίσης ότι στο πλοίο έλειπαν τουλάχιστον 159 κουκέτες για να φιλοξενηθεί σωστά το πλήρωμα, με το πρόβλημα να αναμένεται να γίνει ακόμη πιο σοβαρό αν προστεθούν περισσότερα αεροσκάφη στην αεροπορική πτέρυγα του αεροπλανοφόρου. Η έλλειψη χώρου ύπνου θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά το ηθικό του πληρώματος σε μακροχρόνιες αποστολές, σημείωσε το γραφείο δοκιμών.
Πριν από την πυρκαγιά στην Ερυθρά Θάλασσα, το πιο διαβόητο τεχνικό πρόβλημα του Ford ήταν το δυσλειτουργικό σύστημα τουαλέτας, με επανειλημμένες αναφορές για υπερχείλιση κοπράνων στο υπερσύγχρονο αεροπλανοφόρο. Το σκάφος είναι γνωστό ότι διαθέτει “οικολογικές τουαλέτες” που βασίζονται σε σύστημα συλλογής, αποθήκευσης και μεταφοράς κενού (VCHT), προερχόμενο από τη βιομηχανία κρουαζιεροπλοίων. Η τεχνολογία αποδείχθηκε ότι δεν ήταν ακριβώς ναυτικού βαθμού, καθώς ήταν επιρρεπής σε φράξιμο και απαιτούσε βαριά συντήρηση.
Αμέτρητες φωτογραφίες και βίντεο, που πιστεύεται ότι τραβήχτηκαν στο πλοίο και κυκλοφορούν στο διαδίκτυο, δείχνουν τουαλέτες να υπερχειλίζουν με περιττώματα, θολά νερά να εξαπλώνονται σε διαμερίσματα και άτυχους ναύτες σε υπηρεσία καθαρισμού να προσπαθούν να καθαρίσουν το χάος. Το πρόβλημα με τις τουαλέτες, το οποίο λέγεται ότι επηρεάζει περίπου 600 μονάδες στο πλοίο, παραμένει εδώ και χρόνια. Μια έκθεση του 2020 από το Γενικό Λογιστικό Γραφείο (GAO) έδειξε ότι το ελαττωματικό σύστημα απαιτούσε “επίπονη” επιπλέον καθημερινή συντήρηση για να ξεφράξει τις στενές σωληνώσεις, ενώ κάθε “όξινο ξέπλυμα” του συστήματος, που χρειαζόταν όταν έφραζε εντελώς, επέφερε επιπλέον κόστος 400.000 δολαρίων, αντί να είναι φιλικό προς το περιβάλλον και οικονομικά αποδοτικό.
Εάν το Ford παραμείνει εκτός λειτουργίας για μήνες, αυτό θα επιβαρύνει περαιτέρω τις αμερικανικές ομάδες κρούσης, οδηγώντας πιθανώς σε μεγαλύτερες αποστολές για τα παλαιότερα αεροπλανοφόρα κλάσης Nimitz. Το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ διαθέτει επί του παρόντος 11 αεροπλανοφόρα σε ενεργό υπηρεσία, συμπεριλαμβανομένου του Ford, αλλά σπάνια περισσότερα από έξι αναπτύσσονται ταυτόχρονα. Το πρώτο σκάφος της παλαιότερης σειράς, το USS Nimitz, βρίσκεται πιθανότατα στην τελευταία του αποστολή, καθώς προγραμματίζεται να αποσυρθεί του χρόνου και να αντικατασταθεί από το αεροπλανοφόρο κλάσης Ford, USS John F. Kennedy. Ωστόσο, λόγω των επαναλαμβανόμενων καθυστερήσεων και των προφανών προβλημάτων με την κλάση Ford, η απόσυρση ενδέχεται να αναβληθεί. Ένα άλλο πλοίο κλάσης Nimitz, το USS John C. Stennis, αναμένεται να περάσει το μεγαλύτερο μέρος του έτους σε λιμάνι. Το αεροπλανοφόρο υποβάλλεται σε ανακατασκευή και ανακαίνιση μέσης ζωής (RCOH) από το 2021, μια πολυετή διαδικασία που κοστίζει δισεκατομμύρια δολάρια. Το Stennis είχε αρχικά προγραμματιστεί να υποβληθεί σε RCOH μέχρι τον Αύγουστο του περασμένου έτους, αλλά η προθεσμία χάθηκε και παρατάθηκε κατά 14 μήνες.
