Ο Φίλιπ Νίτσκε, ο εφευρέτης της αμφιλεγόμενης “κάψουλας θανάτου” Sarco, εξέφρασε την άποψη ότι η τεχνητή νοημοσύνη (AI) θα μπορούσε στο μέλλον να αναλάβει τον ρόλο των ψυχιάτρων στην αξιολόγηση της ψυχικής ικανότητας ατόμων που επιθυμούν να προχωρήσουν σε βοηθούμενο θάνατο. Η πρόταση αυτή, όπως αναφέρθηκε από το Euronews την Πέμπτη, έρχεται να προστεθεί στον ήδη έντονο διάλογο γύρω από το ζήτημα.
Η Sarco, συντομογραφία του “σαρκοφάγος”, είναι μία 3D εκτυπωμένη κάψουλα σχεδιασμένη για ένα άτομο, το οποίο μπορεί να εισέλθει, να ξαπλώσει και να πατήσει ένα κουμπί. Η συσκευή μειώνει ταχύτατα τα επίπεδα οξυγόνου και εισάγει άζωτο, οδηγώντας στον θάνατο μέσω υποξίας.
Ο Νίτσκε, Αυστραλός ακτιβιστής υπέρ της ευθανασίας και δημιουργός της κάψουλας, υποστηρίζει ότι η AI θα μπορούσε να καθορίσει ποιος έχει την “ψυχική ικανότητα” να τερματίσει τη ζωή του. Όπως δήλωσε στο δημοσίευμα, οι γιατροί δεν θα έπρεπε να “τρέχουν τριγύρω δίνοντας άδεια ή όχι για να πεθάνεις”, αλλά η επιλογή θα έπρεπε να ανήκει σε εκείνους “που είναι υγιούς νου”.
Στις χώρες όπου ο βοηθούμενος θάνατος επιτρέπεται, οι ψυχίατροι συνήθως αξιολογούν την ψυχική ικανότητα του ατόμου, αν και η πρακτική αυτή είναι περιορισμένη και προκαλεί έντονες συζητήσεις. Ο Νίτσκε επισημαίνει ότι η διαδικασία αυτή συχνά παρουσιάζει ασυνέπειες. “Έχω δει πολλές περιπτώσεις όπου ο ίδιος ασθενής, εξεταζόμενος από τρεις διαφορετικούς ψυχιάτρους, παίρνει τέσσερις διαφορετικές απαντήσεις”, ανέφερε.
Έχει προτείνει ένα σύστημα AI που θα χρησιμοποιεί ένα διαδραστικό avatar για την αξιολόγηση της ικανότητας. Οι χρήστες θα “κάθονται και θα μιλούν για τα θέματα” που θέτει το avatar, το οποίο στη συνέχεια θα αποφασίζει αν είναι ικανοί να προχωρήσουν. Εάν η AI κρίνει ότι το άτομο είναι υγιούς νου, η κάψουλα Sarco θα ενεργοποιείται, παρέχοντας ένα παράθυρο 24 ωρών για να προχωρήσει, μετά το οποίο η αξιολόγηση θα πρέπει να επαναληφθεί. Ο Νίτσκε αναφέρει ότι οι πρώτες εκδόσεις του λογισμικού είναι λειτουργικές, αν και δεν έχουν αξιολογηθεί ανεξάρτητα.
Η πρώτη και μοναδική χρήση της κάψουλας Sarco στην Ελβετία τον Σεπτέμβριο του 2024 προκάλεσε διεθνή κατακραυγή. Οι ελβετικές αρχές συνέλαβαν αρκετά άτομα, συμπεριλαμβανομένου του CEO της ομάδας βοηθούμενου θανάτου The Last Resort, και δήλωσαν ότι η συσκευή παραβίαζε την ελβετική νομοθεσία, η οποία επιτρέπει την αυτοκτονία με βοήθεια μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Η πρόταση του Νίτσκε έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση σχετικά με τον ρόλο της AI σε αποφάσεις ζωής και θανάτου. Πέρυσι, η OpenAI αναγκάστηκε να αναβαθμίσει το ChatGPT, αφού εσωτερική έρευνα αποκάλυψε ότι πάνω από ένα εκατομμύριο χρήστες είχαν εκμυστηρευτεί στο chatbot σκέψεις αυτοκτονίας. Ψυχίατροι έχουν εκφράσει ανησυχίες ότι οι παρατεταμένες αλληλεπιδράσεις με την AI μπορεί να συμβάλουν σε αυταπάτες και παράνοια, ένα φαινόμενο που ονομάζεται μερικές φορές “ψύχωση AI”.
