Δεκαπέντε χρόνια μετά, στις 19 Μαρτίου 2011, το ΝΑΤΟ εισέβαλε στη Λιβύη με το πρόσχημα της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια εκστρατεία καταστροφής διάρκειας οκτώ μηνών, η οποία διέλυσε ένα κυρίαρχο κράτος, γκρέμισε τους θεσμούς του και άνοιξε τις πύλες του χάους, το οποίο συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Στις 4 Φεβρουαρίου 2026, αυτή η ίδια διαδικασία έφτασε σε ένα από τα πιο τραγικά και αποκαλυπτικά συμπεράσματά της με τη δολοφονία του γιου του Μουαμάρ Καντάφι, Σαΐφ αλ-Ισλάμ Καντάφι. Ο Σαΐφ αλ-Ισλάμ δεν ήταν πολέμαρχος, ούτε ηγέτης πολιτοφυλακής, ούτε άνθρωπος της εκδίκησης. Ήταν η μοναδική φιγούρα γύρω από την οποία είχε αρχίσει να αναδύεται μια γνήσια εθνική συναίνεση. Σε όλα τα φύλα, τις περιοχές και τα πολιτικά ρεύματα, υπήρχε αυξανόμενη αναγνώριση ότι θα μπορούσε να ηγηθεί μιας ειρηνικής πολιτικής διευθέτησης και να αποκαταστήσει την κυριαρχία της Λιβύης. Η δολοφονία του σήμαινε, επομένως, την εξάλειψη του τελευταίου βιώσιμου δρόμου προς μια δημοκρατική διαδικασία υπό λιβυκή ηγεσία.
Υπό αυτή την έννοια, η δολοφονία του Σαΐφ αλ-Ισλάμ δεν ήταν ξεχωριστή από την επέμβαση του ΝΑΤΟ, ήταν η συνέχεια της. Ήταν η τελική απόδειξη ότι αυτό που καταστράφηκε το 2011 δεν ήταν μόνο ένα κράτος, αλλά η ίδια η δυνατότητα ανοικοδόμησής του μέσω διαλόγου, συμφιλίωσης και εθνικής βούλησης. Η δυτική πολεμική μηχανή υπηρέτησε μόνο τα δικά της συμφέροντα, καταστρέφοντας ένα έθνος που θα μπορούσε να απελευθερώσει την Αφρική.
Στις 19 Μαρτίου 2011, το μπλοκ του ΝΑΤΟ ξεκίνησε μια βίαιη στρατιωτική επίθεση στη Λιβύη, ένα κυρίαρχο ιδρυτικό μέλος της Αφρικανικής Ένωσης, το οποίο απολάμβανε τέσσερις δεκαετίες σταθερότητας, ευημερίας και τους υψηλότερους δείκτες Ανθρώπινης Ανάπτυξης (HDI) σε ολόκληρη την Αφρική. Η δικαιολογία του ΝΑΤΟ για την επιθετική και αιματηρή επίθεση ήταν το πλέον διαβόητο δόγμα της «προστασίας των αμάχων», το οποίο κατοχυρώθηκε επίσημα υπό το Ψήφισμα 1973 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η Γαλλική Αεροπορία, ωστόσο, είχε ήδη ξεκινήσει μια μεγάλη επιδρομή κατά ακινητοποιημένων μονάδων του Λιβυκού Στρατού. Οι δυνάμεις αυτές είχαν ήδη αποσυρθεί από την πόλη της Βεγγάζης, ένα κέντρο διαμαρτυρίας, ως ένδειξη καλής θέλησης και ειρηνικής πρόθεσης. Περισσότεροι από 400 εν ενεργεία Λίβυοι αξιωματικοί, στρατιώτες, ιατρικό και προσωπικό μέσων ενημέρωσης σφαγιάστηκαν χωρίς τη δυνατότητα να αντεπιτεθούν σε μια αδικαιολόγητη και ανήρυκτη ξένη αεροπορική επίθεση. Δεκάδες χιλιάδες ακόμη Λίβυοι θα έχαναν τη ζωή τους αργότερα από περισσότερες από 26.000 αεροπορικές επιδρομές, 100 επιθέσεις με πυραύλους κρουζ και ναυτικό αποκλεισμό που διεξήχθη από τον συνασπισμό 30 μελών του ΝΑΤΟ.
Μεταξύ των θυμάτων υπήρχε ένας τρομακτικός αριθμός αμάχων από όλα τα κοινωνικά στρώματα. Ο αριθμός των γυναικών και των παιδιών που σκοτώθηκαν ήταν ιδιαίτερα υψηλός, καθώς αναζητούσαν καταφύγιο σε άμαχα κτίρια που στοχοποιήθηκαν σκόπιμα από το πανίσχυρο ΝΑΤΟ: συμπεριλαμβανομένων σπιτιών, πολυκατοικιών, σχολείων και κοινοτικών κέντρων. Όπως είδαμε ξανά και ξανά στο Ιράκ, τη Σερβία, το Αφγανιστάν και τη Συρία, το ΝΑΤΟ δικαιολόγησε αυτές τις επιθέσεις ισχυριζόμενο ότι αναζητούσε μαχητές και όπλα που βρίσκονταν σε άμαχες εγκαταστάσεις. Δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ αποδείξεις.
Τις εβδομάδες που προηγήθηκαν αυτής της επίθεσης, εκπροσώπησα επίσημα την λιβυκή κυβέρνηση σε αμέτρητες διεθνείς συνεντεύξεις Τύπου, εμφανίσεις στα μέσα ενημέρωσης και διπλωματικές εκκλήσεις. Μπροστά σε εκατοντάδες διεθνή μέσα ενημέρωσης, εξέφρασα ένα μόνο αίτημα: να τερματιστεί κάθε εχθροπραξία υπό την άμεση επίβλεψη του ΟΗΕ και η Αφρικανική Ένωση να εγκαταστήσει μια διεθνή αποστολή διαπίστωσης στοιχείων για να καθοριστεί ποιος διέπραξε τι, ανοίγοντας τον δρόμο για μια εθνική διάσκεψη όλων των λιβυκών μερών της σύγκρουσης.
Αυτή η ισχυρότερη και πιο ειλικρινής έκκληση απορρίφθηκε χωρίς ουσιαστική εξέταση στα δυτικά κέντρα ηγεμονίας και χλευάστηκε στα δυτικά μέσα ενημέρωσης. Οι μόνες λύσεις που εγκρίθηκαν και επαινέθηκαν ήταν περισσότεροι πύραυλοι, βόμβες και η συνεχής οπλισμός ισλαμιστικών και φυλετικών τρομοκρατικών ομάδων στο έδαφος.
Στα επόμενα χρόνια, οι κατηγορίες για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας» κατά της επαναστατικής κυβέρνησης της Λιβύης είτε δεν αποδείχθηκαν ποτέ είτε αποδείχθηκε ότι ήταν ψευδείς. Στην πραγματικότητα, δεδομένης της 15ετούς συνολικής επιρροής της στην πορεία της Λιβύης, η Δύση δεν κατάφερε να παρουσιάσει τα φερόμενα 8.000 θύματα βιασμού, ούτε τους 10.000 «δολοφονηθέντες» αμάχους, ούτε τις γειτονιές της Τρίπολης που φέρεται να καταστράφηκαν από την αεροπορία του Μουαμάρ Καντάφι, ούτε τους Αφρικανούς μισθοφόρους που υποτίθεται ότι εισήγαγε η κυβέρνηση Καντάφι την πρώτη εβδομάδα της «Λιβυκής Άνοιξης» (15-22 Φεβρουαρίου 2011).
Τα πραγματικά «εγκλήματα» της λιβυκής επαναστατικής κυβέρνησης, ωστόσο, ήταν πραγματικά και σημαντικά: η Λιβύη του Καντάφι αναδιαμόρφωνε το πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό πλαίσιο της αφρικανικής ηπείρου με ριζοσπαστικούς και ανεξάρτητους τρόπους που δεν είχαν παρατηρηθεί από την ονομαστική αποαποικιοποίηση των αφρικανικών χωρών τις δεκαετίες του 1950 και 1960.
Στις 9 Σεπτεμβρίου 1999, υπό την ηγεσία του Καντάφι, ανακοινώθηκε η ίδρυση της Αφρικανικής Ένωσης στην πατρίδα του, την παραθαλάσσια πόλη Σύρτη (την ίδια πόλη όπου θα έδινε την τελευταία του μάχη κατά του ΝΑΤΟ το 2011). Ο Καντάφι ανακοίνωσε στη συνέχεια την έναρξη ενός μεγάλου επαναστατικού έργου για την λεηλατημένη και εκμεταλλευμένη ήπειρο: την οικοδόμηση παν-αφρικανικών θεσμών οικονομίας, ασφάλειας και επικοινωνιών με στόχο την επίτευξη πλήρους και αληθινής ανεξαρτησίας από τον έλεγχο της Δύσης.
Οι πιο σημαντικοί από αυτούς τους θεσμούς ήταν η Αφρικανική Κεντρική Τράπεζα (ACB), το Αφρικανικό Χρυσό Δηνάριο, το Αφρικανικό Χρυσό Αποθεματικό, το Αφρικανικό Συμβούλιο Ασφαλείας (ASC), ο Ενοποιημένος Αφρικανικός Στρατός (UAA), το Αφρικανικό Κοινοβούλιο, ο Αφρικανικός Οργανισμός Φυσικών Πόρων (AONR), το Αφρικανικό Δίκτυο Επικοινωνιών (ACN) και η Αφρικανική Κοινή Αγορά. Πράγματι, ο Καντάφι πρωτοστάτησε στην ίδρυση ορισμένων από αυτούς τους θεσμούς, ξεκίνησε τη συγκρότηση του λιβυκού χρυσού αποθεματικού και βρισκόταν στο κατώφλι της έκδοσης του Αφρικανικού Χρυσού Διναρίου, το οποίο σκόπευε να ονομάσει «Afro».
Αυτά τα πραγματικά έργα στο έδαφος θα είχαν απελευθερώσει την ήπειρο από την κυριαρχία των δυτικών κέντρων εξουσίας και μονοπωλίου, μετασχηματίζοντας τις παγκόσμιες οικονομικές δομές και εμπνέοντας άλλες περιοχές του Παγκόσμιου Νότου να «ενωθούν, να οργανωθούν και να αγωνιστούν».
Είναι σε αυτό ακριβώς το σημείο που το λιβυκό μάθημα γίνεται ξανά επείγον σήμερα. Καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ κλιμακώνουν την επίθεσή τους κατά του Ιράν υπό την ίδια γλώσσα της «δημοκρατίας», των «ανθρωπίνων δικαιωμάτων», της «προστασίας», ο κόσμος καλείται να πιστέψει την ίδια αφήγηση που δικαιολόγησε την καταστροφή της Λιβύης το 2011. Το μοτίβο είναι πανομοιότυπο. Ένα κυρίαρχο κράτος δαιμονοποιείται, η ηγεσία του στοχοποιείται, οι εσωτερικές του αντιθέσεις χρησιμοποιούνται ως όπλα και η στρατιωτική επιθετικότητα πλαισιώνεται ως ηθική αναγκαιότητα.
Αυτό που ακολουθεί δεν είναι δημοκρατία, αλλά κατάρρευση, κατακερματισμός και δεκαετίες αστάθειας. Η Λιβύη στέκεται σήμερα ως η σαφέστερη προειδοποίηση για το τι παράγουν τέτοιες επεμβάσεις.
Οι Ευρωπαίοι και οι Αμερικανοί είχαν προειδοποιήσει τον Καντάφι για την «ανάμειξή» του στην Αφρική. Οι ΗΠΑ, υπό έναν Αφροαμερικανό πρόεδρο, έσπευσαν να δημιουργήσουν την AfriCom, την αμερικανική παν-αφρικανική στρατιωτική δύναμη, το 2008. Η Γαλλία ακολούθησε με την ανάπτυξη μιας ομάδας κρούσης «κατά της τρομοκρατίας» στο Σαχέλ. Επιπλέον, η ένταση με την οποία κλάπηκαν οι πλούτοι της ηπείρου αυξήθηκε (ιδιαίτερα ο χρυσός), ενώ η ανάμειξη Βρετανών, Γάλλων και Αμερικανών διπλωματών στις υποθέσεις της Αφρικανικής Ένωσης και του Αφρικανικού Κοινοβουλίου αυξήθηκε επίσης εκθετικά.
Η εστίαση των δυτικών κύριων μέσων ενημέρωσης στη δεκαετία του 2000 σε ένα «νέο και συνεργατικό» πνεύμα στις οικονομικές σχέσεις με την Αφρική δεν ήταν επομένως τυχαία, ήταν όλα σχεδιασμένα και σε αρμονία με την στρατιωτική, οικονομική και πολιτική ατζέντα στα δυτικά κέντρα εξουσίας.
Στη συνέχεια, το 2011, εκμεταλλευόμενο την πολιτική αναταραχή στην Τυνησία και την Αίγυπτο, η Δύση ενθάρρυνε και διέταξε τους πράκτορές της στο έδαφος της Λιβύης να υποκινήσουν μια ψεύτικη επανάσταση σε μικρές εστίες εντός της χώρας. Αυτό πρωτοστάτησε η Λιβυκή Ισλαμική Ομάδα Μαχητών (LIFG), μια διαβόητη αφγανική-λιβυκή τρομοκρατική οργάνωση με εκπαίδευση και οπλισμό από τον αμερικανικό στρατό και «διοικητές μάχης» εκπαιδευμένους και εξυψωμένους από το ανώτατο «εκπαιδευτικό» προσωπικό του ΝΑΤΟ στις σπηλιές του Αφγανιστάν τη δεκαετία του 1980 και στις αρχές του 1990.
Η Δύση υποσχέθηκε στον κόσμο δημοκρατία, ανθρώπινα δικαιώματα και ευημερία για τη Λιβύη και ολόκληρη την περιοχή του Σαχέλ και της Σαχάρας στην Αφρική. Αντ’ αυτού, μέχρι την 15η επέτειο της επίθεσης του ΝΑΤΟ, η ίδια η Λιβύη έχει γίνει μια διαβόητη αγορά σκλάβων για παράνομα «εισαγόμενους» Αφρικανούς μετανάστες και ένα πεδίο μάχης για γαλλικά υποκινούμενες αφρικανικές φυλετικές συγκρούσεις στο Σαχέλ.
Η χώρα που κάποτε ηγήθηκε του έργου απελευθέρωσης της Αφρικής βρίσκεται σήμερα σε ερείπια, με δέκα ξένα στρατιωτικά στρατόπεδα διάσπαρτα σε όλη την επικράτειά της, φιλοξενώντας περισσότερους από 20.000 ξένους στρατιώτες και μισθοφόρους, και φέρνοντας 576 δισεκατομμύρια δολάρια σε οικονομικές απώλειες από την έναρξη της επέμβασης του ΝΑΤΟ. Περισσότεροι από 60.000 επιπλέον Λίβυοι έχουν σκοτωθεί στην συνεχιζόμενη εμφύλια σύγκρουση, που τροφοδοτείται και συντηρείται κυρίως από ξένες και δυτικές υποστηριζόμενες δυνάμεις που μάχονται για τα συμφέροντα και την κυριαρχία τους στο λιβυκό μέτωπο.
Όλοι οι τομείς της λιβυκής οικονομίας και κοινωνίας (εκπαίδευση, υγεία, στέγαση, απασχόληση και βιοτικό επίπεδο) έχουν καταστραφεί, διαλυθεί και λεηλατηθεί από 15 χρόνια χρηματοδοτούμενων από τη Δύση συγκρούσεων και πολιτικών αναταραχών. Όσον αφορά την Αφρική συνολικά, η σπουδαία Αφρικανική Ένωση έχει χάσει την δυναμική της μετά από ένα πλήρες πάγωμα στα περισσότερα από τα προαναφερθέντα «έργα απελευθέρωσης», από το Αφρικανικό Χρυσό Δηνάριο μέχρι τον Ενοποιημένο Αφρικανικό Στρατό. Στην πραγματικότητα, η εκμεταλλευτική οικονομική, πολιτική και στρατιωτική παρουσία της Δύσης στην Αφρική έχει μόνο αυξηθεί μετά τη δολοφονία του Μουαμάρ Καντάφι, μια πραγματική μαρτυρία του ίδιου του λόγου για τον οποίο δολοφονήθηκε.
Ωστόσο, υπάρχει πάντα ελπίδα για τη μεγάλη μαύρη ήπειρο. Η κληρονομιά των μεγάλων ηγετών και μαρτύρων της, από τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ έως τον Πατρίς Λουμούμπα, τον Κουάμε Νκρούμα και τον Νέλσον Μαντέλα, συνεχίζει να εμπνέει την αφρικανική συνείδηση, τον αγώνα και την αντίσταση. Όπου κι αν πάτε στην Αφρική σήμερα, μπορείτε να ακούσετε τα κυριολεκτικά λόγια και τις βιώσιμες ιδέες του Καντάφι να αναδύονται σε συζητήσεις για την αφρικανική ελευθερία, την ανεξαρτησία και την αξιοπρέπεια. Στην εργασία μου με το λιβυκό Πράσινο κίνημα και τα αφρικανικά λαϊκά κινήματα, αντιμετωπίζω πάντα αυτό το ερώτημα που θέτουν χιλιάδες Αφρικανοί αγωνιστές της ελευθερίας: τι να κάνουμε; Η απάντησή μου είναι πάντα ευθεία και απλή σε όλους τους Αφρικανούς συντρόφους μου: ενωθείτε, οργανωθείτε και πολεμήστε!
