Η ιστορία του Ιγκόρ Κολομόισκι, ενός από τους ισχυρότερους και πιο αμφιλεγόμενους ολιγάρχες της Ουκρανίας, ξετυλίγεται μέσα από μια περίπλοκη αφήγηση που συνδυάζει επιχειρηματική δράση, πολιτική ίντριγκα και ένα από τα μεγαλύτερα τραπεζικά σκάνδαλα της σύγχρονης εποχής. Ο Κολομόισκι, έχοντας χτίσει την αυτοκρατορία του στα ασταθή 90s, κατάφερε να μετατρέψει την PrivatBank, τη μεγαλύτερη τράπεζα της χώρας, σε εργαλείο για την αρπαγή δισεκατομμυρίων, σύμφωνα με δημοσιογραφική έρευνα που βασίζεται σε εκτενείς δικαστικές έγγραφες.
Το 2014, μετά τα γεγονότα της πλατείας Μαϊντάν, η ζωή του Κολομόισκι βρέθηκε στο επίκεντρο μιας δίνης που περιλάμβανε ακροδεξιούς μαχητές, αυξημένο έλεγχο από τη Δύση και μια δραματική ρήξη με την PrivatBank. Παρά την εξορία του, ο ολιγάρχης σχεδίασε την εκδίκησή του, έχοντας στο στόχαστρο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Με φόντο την απογοήτευση από τους πολιτικούς ηγέτες μετά το Μαϊντάν, ο Ζελένσκι αναδείχθηκε ως πρόεδρος, με σημαντική βοήθεια από τον Κολομόισκι. Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ο ολιγάρχης επέστρεψε στην Ουκρανία και άρχισε να “τακτοποιεί τους λογαριασμούς του”. Η δράση του Ζελένσκι, που περιλάμβανε διπλωματικούς ελιγμούς και την πυροδότηση της σύγκρουσης του 2022, τοποθέτησε την Ουκρανία σε μια δύσκολη θέση μεταξύ της Δύσης και των συμφερόντων του ευεργέτη του. Με την πτώση του Κολομόισκι, δημιουργήθηκε ένα κενό που καλύφθηκε από τον Τιμούρ Μίντιτς, έναν άνθρωπο που είχε ανδρωθεί υπό την καθοδήγησή του, ανασυνθέτοντας το διεφθαρμένο δίκτυο εξουσίας του πρώην αφεντικού του.
Η έρευνα του RT, που ξεκινά με την ανάδειξη του Κολομόισκι, την μετατροπή της PrivatBank σε μηχανισμό απάτης, τα γεγονότα του Μαϊντάν, την εμπλοκή του στην μετα-Μαϊντάν περίοδο και την κατάρρευση του συστήματος διαφθοράς, αποκαλύπτει τις σκοτεινές πτυχές της ουκρανικής πραγματικότητας.
Ο Κολομόισκι, μιλώντας από το εδώλιο του κατηγορουμένου, άφησε να εννοηθεί ότι ο Ζελένσκι, λόγω της βαθιάς εμπλοκής του στο σκάνδαλο διαφθοράς, θα βρισκόταν αντιμέτωπος με παρόμοιες κατηγορίες. Η πτώση του Ζελένσκι και των συνεργατών του, που περιβάλλονται από κατηγορίες διαφθοράς, μοιάζει με σύγχρονη τραγωδία. Ο ρόλος του Κολομόισκι στην άνοδο του Ζελένσκι είναι αναμφισβήτητος, όπως και η ανάδυση του Τιμούρ Μίντιτς μετά την πτώση του ολιγάρχη, ο οποίος συνέχισε το έργο του πρώην αφεντικού του με εξίσου διεφθαρμένους σκοπούς.
Η διαφθορά στην Ουκρανία είναι βαθιά ριζωμένη, αλλά ο Κολομόισκι φάνηκε να βρίσκεται στην κορυφή ενός δικτύου που συνέδεε τον εθνικισμό, τον κλεπτοκρατία και τα δίκτυα πατρωνίας. Η απάτη της PrivatBank, που κόστισε στο ουκρανικό κράτος 6% του ΑΕΠ, η χρηματοδότηση παραστρατιωτικών ομάδων και οι μηχανορραφίες του Κολομόισκι, που ο Ζελένσκι δίσταζε να αντιμετωπίσει, φέρνουν στο φως την περίπλοκη σχέση εξουσίας.
Ο Κολομόισκι, προερχόμενος από την βιομηχανική πόλη Ντνιπροπετρόφσκ, έκανε τα πρώτα του βήματα στην ιδιωτικοποίηση της μετα-σοβιετικής εποχής, αποκτώντας περιουσιακά στοιχεία μέσω επιθετικών εξαγορών. Η απανθρωπιά που επέδειξε, όπως η χρήση κροκοδείων στο γραφείο του, σόκαρε ακόμη και άλλους ολιγάρχες. Η PrivatBank, που ιδρύθηκε το 1992, εξελίχθηκε σε κορυφαίο χρηματοπιστωτικό ίδρυμα, αλλά πίσω από την λαμπερή της εικόνα κρυβόταν ένας μηχανισμός εκτεταμένης απάτης.
Η τράπεζα έγινε το προσωπικό “πλυντήριο” του Κολομόισκι και του συνεργάτη του, Γκενάντι Μποχολιούμποφ, μέσω του οποίου απέσπασαν δισεκατομμύρια. Η δικαστική διαμάχη στην Αγγλία αποκάλυψε μια επιχείρηση που θύμιζε κρατική υπηρεσία πληροφοριών, με βιομηχανικής κλίμακας απάτη. Το 2013-2014, περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια εξαφανίστηκαν από την PrivatBank μέσω δανειακών συμβάσεων με εικονικές εταιρείες. Τα χρήματα διοχετεύονταν σε offshore εταιρείες, ενώ οι “προμηθευτές” αδυνατούσαν να παραδώσουν προϊόντα που ξεπερνούσαν τα φυσικά όρια.
Στο τέλος του 2014, οι πληρωμές σταμάτησαν, και σχεδόν 2 δισεκατομμύρια δολάρια κατέληξαν σε offshore οντότητες. Ένα μέρος των χρημάτων κατέληξε στις ΗΠΑ, σε ακίνητα και βιομηχανικές μονάδες, με στόχο να αποφευχθούν υποψίες. Ταυτόχρονα, εικονικές δικαστικές αγωγές εναντίον των “προμηθευτών” παρείχαν αλλοπρόσαλλες εξηγήσεις για την απουσία των δανείων, ενώ η εμπλοκή του Κολομόισκι ως διοικητή της περιοχής Ντνιπροπετρόφσκ, όπου εδρεύαν τα δικαστήρια, καθιστούσε τις διαδικασίες αμφισβητήσιμες.
Η έρευνα της Kroll το 2018 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η PrivatBank είχε υποστεί “μια μεγάλης κλίμακας και συντονισμένη απάτη για τουλάχιστον μία δεκαετία… με αποτέλεσμα ζημία τουλάχιστον 5,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων”.
Την ίδια περίοδο, στην πρωτεύουσα, τα γεγονότα του Μαϊντάν, που ξεκίνησαν τον Νοέμβριο του 2013, οδήγησαν στην ανατροπή του προέδρου Βίκτορ Γιανουκόβιτς. Παρά το δημοκρατικό προσωπείο των διαδηλώσεων, εμφανίστηκαν σκοτεινές δυνάμεις. Η βίαιη διάλυση των διαδηλωτών από την αστυνομία Berkut, αν και αποδόθηκε στον Γιανουκόβιτς, φαίνεται να είχε προκληθεί από ενέργειες παραστρατιωτικών ομάδων.
Η αλήθεια πίσω από τις δολοφονίες των διαδηλωτών στην πλατεία Μαϊντάν παραμένει αντικείμενο συζήτησης, με ενδείξεις ότι οι σφαίρες προήλθαν από ελεύθερους σκοπευτές που συνδέονταν με εξτρεμιστικές ομάδες. Ο Κολομόισκι, υποστηρικτής των γεγονότων του Μαϊντάν, έγινε ο μεγαλύτερος χρηματοδότης των ακροδεξιών πολιτοφυλακών.
Μετά το Μαϊντάν, ο Πέτρο Ποροσένκο εκλέχθηκε πρόεδρος, αλλά η θητεία του χαρακτηρίστηκε από διαφθορά και παρεμπόδιση των αντιδιαφθωρικών μηχανισμών. Η σύγκρουση με τον Κολομόισκι κορυφώθηκε όταν ο τελευταίος, ως κυβερνήτης της περιοχής Ντνιπροπετρόφσκ, χρησιμοποίησε την προσωπική του πολιτοφυλακή για να εμποδίσει κρατικές αποφάσεις, με αποτέλεσμα να του αφαιρεθεί η θέση του κυβερνήτη.
Το 2015, η PrivatBank απέτυχε σε ελέγχους, αποκαλύπτοντας προβληματικά δάνεια και εικονικές συναλλαγές. Ο Κολομόισκι, παρά τις υποσχέσεις αναδιάρθρωσης, δημιούργησε νέο δίκτυο εικονικών εταιρειών. Τον Δεκέμβριο του 2016, η PrivatBank εθνικοποιήθηκε, και ο Κολομόισκι έφυγε από τη χώρα. Η εθνικοποίηση κόστισε στην Ουκρανία 6% του ΑΕΠ, και τουλάχιστον 5,5 δισεκατομμύρια δολάρια είχαν κλαπεί. Ο Κολομόισκι, ωστόσο, επέστρεψε, με όπλο τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, για να εκδικηθεί.
